विराटनगरमा ३ अर्ब ७० करोडको बजेट- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

विराटनगरमा ३ अर्ब ७० करोडको बजेट

करका दायरा बढ्ने, कर नबढ्ने
विनोद भण्डारी

विराटनगर — आम्दानीको स्रोत र खर्च क्षमतालाई ध्यानमा राखेर विराटनगर महानगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७९/८० को लागि बढीमा ३ अर्ब ७० करोड रुपैयाँको बजेट शुक्रबार सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ । बजेटमार्फत करका दायरा बढ्ने प्रयास गरेको र कर नबढ्ने महानगरको दाबी छ ।

‘बजेट बढीमा करिब ३ अर्ब ७० करोडको आउँछ, त्योभन्दा बढ्दैन, बरु घटन सक्छ,’ महानगर प्रमुख नागेश कोइरालाले कान्तिपुरसँग भने, ‘बजेटले साविक करमा एक पैसा पनि बढाउँदैन, करका दायरा बढाउने प्रयास भइरहेको छ ।’ तर त्यसका लागि कार्यपालिका सदस्यहरूमा सहमति हुन नसकेको स्थितिमा पनि केही शीर्षकमा करका दायरा बढने उनले बताए ।

यो बजेट चालु वर्षको तुलनामा करिब ९० करोडले न्यून हुने महानगर स्रोतले कान्तिपुरलाई बतायो । चालु वर्ष महानगरले संशोधित ४ अर्ब ६० करोडको बजेट परिचालन गर्दा तोकिएको शीर्षकमा आम्दानी गर्न नसक्दा बजेट प्रभावित भएपछि आगामी वर्षको बजेटको आकार घटाएको जनाइएको छ ।

महानगरको नीति तथा कार्यक्रमले करका दायरा बढाउने प्रयास गर्दै चालु वर्ष कायम भएका करमा एक रुपैयाँ पनि बढाएको छैन । केही शीर्षकमा कर घटेको पनि छ । यो बजेटले अघिल्ला जनप्रतिनिधिको एक अर्बभन्दा बढी दायित्व पनि धान्नुपर्ने स्थिति रहेको महानगरपालिकाले जनाएको छ ।

बजेटले महानगरका १९ वडालाई ४१ करोड बजेटको व्यवस्था गरेको छ । हरेक वडालाई न्यूनतम २ करोड बजेट छुट्याइएको छ । स्रोतले भन्यो, ‘बढी आम्दानी हुने वडालाई ३ करोडसम्मको बजेट सिलिङ दिइएको छ ।’ महानगरको चालु वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा वडास्तरीय आयोजनाका लागि २६ करोड ७८ लाख रुपैयाँ व्यवस्था गरेको थियो ।

अनुमानित बजेटको करिब ८८ प्रतिशत पुँजीगततर्फ र १२ प्रतिशत बजेट कार्यक्रम सञ्चालन र प्रशासनिक खर्च हुने अनुमान गरिएको छ । अनुमानित बजेटको स्रोत व्यवस्थापनका लागि महानगरको आगामी वर्ष आन्तरिक आय एक अर्ब गर्ने लक्ष्य राखेको छ । बजेटको स्रोत व्यवस्थापनका लागि महानगरले अन्तरसरकारी वित्तीय हस्तान्तरणतर्फ संघीय सरकारबाट १ अर्ब २१ करोड, विशेष अनुदान ४ करोड, ससर्त अनुदान ७२ करोड १७ लाख र प्रदेश सरकारबाट ससर्त अनुदान ९० लाख पाउने अनुमान गरेको छ ।

महानगरले विगतका वर्षमा बजेटको आकार ठूलो देखाउन बढी आम्दानीको लक्ष्य राख्नुका साथै सामाजिक सुरक्षा भत्ता ४५ करोड र बैंक मौज्दात २५ करोड देखाएको थियो । यसपालि घरजग्गा रजिस्ट्रेसनबापतको आम्दानी, सामाजिक सुरक्षा भत्ता र बैंक मौज्दात न्यून उल्लेख गरिएको छ । गत वर्ष घरजग्गा रजिस्ट्रेसनबापत एक अर्ब आम्दानी हुने अनुमान गर्दा ५० करोड पनि संकलन नभएको महानगरको भनाइ छ ।

महानगरले चालु वर्षको संशोधित अनुमानित आय ४ अर्ब ३३ करोड ३ लाख ७० हजारको स्रोत व्यवस्थापनका लागि आन्तरिक आय तर्फ ९५ करोड ७५ लाख लक्ष्य राख्दा लक्ष्यको आधा मात्र आन्तरिक आय भएको स्रोतको दाबी छ । महानगरले चालु वर्ष घरजग्गा रजिस्ट्रेसनबापत एक अर्ब राजस्व असुली गर्ने लक्ष्य राखेको थियो । तर त्यसबापत आधा पनि राजस्व असुली नहुँदा बजेट नै प्रभावित भएको छ ।

राजस्व बाँडफाँटतर्फ ८८ करोड १९ लाख अनुमान गर्दा ६० करोड, अन्तरसरकारी वित्तीय हस्तान्तरणतर्फ संघीय सरकारबाट एक अर्ब ४७ करोड ७४ लाख अनुमान गर्दा ६६ करोड ९७ लाख ४४ हजार, प्रदेश सरकारबाट ६ करोड २० लाख अनुमान गर्दा ३ करोड ५३ लाख ३७ हजार मात्र उपलब्ध भएको थियो ।

प्रकाशित : असार ९, २०७९ ०८:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

राजधानीमा भित्रभित्रै हैजा !

एक–दुई पटक चौलानी जस्तो पखाला हुनासाथ तुरून्त अस्पताल पुग्न चिकित्सकको सुझाव
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — राजधानी उपत्यकामा भित्रभित्रै हैजा (कोलेरा) फैलिरहेको स्वास्थ्य विज्ञहरूले आशंका गरेका छन् । हालसम्म झाडापखालाको उपचारका लागि अस्पताल पुगेकामध्ये बागबजारका दुई जना, सानेपा र डिल्लीबजारका एक–एक गरी ४ जनामा हैजा संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ ।

तस्बिर : दीपक केसी

त्यस्तै, बल्खु बस्ने २९ वर्षीया महिला र बालाजुका १८ वर्षीय पुरुषको परीक्षणमा पनि हैजा देखिएको छ । तर, उनीहरूको दिसाको कल्चर रिपोर्ट आउन भने बाँकी छ ।

‘हालसम्म विभिन्न ठाउँबाट हामीकहाँ पठाइएका नमुनामध्ये स्टुल कल्चरबाट ४ जनामा हैजा देखिएको छ,’ राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशाला टेकुकी निर्देशक डा. रुना झाले कान्तिपुरसँग भनिन्, ‘विभिन्न ठाउँको पानीको नमुनासमेत परीक्षणका लागि आएको छ ।’ डा. झाका अनुसार पानीको नमुना परीक्षण गर्दा कोलिफर्म पाइएको छ । ‘ब्याक्टेरियम भिब्रियो कोलेरी’ नामक जीवाणुले हैजाको संक्रमण हुन्छ । हैजाको जीवाणु शरीरमा प्रवेश गरेपछि रोगको लक्षण दुई घण्टादेखि पाँच दिनसम्ममा देखिन सक्छ । समयमै उपचार नगरिए बिरामीको मृत्युसमेत हुने विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले जनाएको छ । हैजाको संक्रमण भएपछि अत्यधिक बान्ता र पखाला लाग्छ ।

शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालका डा. शेरबहादुर पुनका अनुसार सामान्यतया १० जनामा हैजाको संक्रमण हुँदा २ जना अस्पताल पुग्नुपर्ने अवस्था आउँछ । बुधबारसम्म चार जनामा हैजा प्रमाणित भइसकेकाले कम्तीमा पनि १६ जना हैजाको जीवाणुबाट संक्रमित भएको उनको दाबी छ । बाँकी संक्रमितहरूले भित्रभित्रै संक्रमण फैलाइरहेको हुन सक्ने उनी बताउँछन् । उनका अनुसार लक्षण नदेखिएका संक्रमितबाट पनि १० दिनसम्म दिसाको माध्यमबाट संक्रमण फैलने जोखिम रहन्छ ।

डब्लूएचओका अनुसार हैजाले संक्रमित करिब ८० प्रतिशत व्यक्तिमा कुनै लक्षण विकसित हुँदैन । सामान्य पखाला मात्र लाग्ने गर्छ । जबकि यस्ता संक्रमितको दिसामा संक्रमण भएको १० दिनसम्म ब्याक्टेरिया रहन सक्छ । यसैबाट अरूलाई संक्रमण सर्छ । आन्द्रामा हुने संक्रमणको सुरुवात पखाला र बान्ताबाट भए पनि समयमा उपचार नगर्दा यसले ज्यानसमेत लिन सक्ने डा. पुन बताउँछन् । हैजाले प्यास बढी लाग्ने, नाडी मन्द हुने, पिसाब कम आउने र बेहोससम्म हुने समस्या देखिन्छ ।

संक्रमणको बढ्दो जोखिमसँगै त्यसको स्रोत खोजी र खानपान तथा सरसफाइमा ध्यान दिन विज्ञहरूले सुझाएका छन् । एक जनामा प्रयोगशाला प्रमाणित हैजाका बिरामी देखिनुको अर्थ कम्तीमा थप ९ जना यस्ता बिरामी हुन सक्ने र हैजा विस्तार भइरहेको हुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ ।

पछिल्लो समय राजधानीमा झाडापखालाका बिरामीको संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ । यस्ता बिरामी बढिरहेका बेला हैजाको संक्रमणसमेत पुष्टि भएपछि ठूला अस्पतालले उच्च सतर्कता अपनाउन थालेका छन् । पाटन अस्पतालमा दिनहुँ १०–१५ जना झाडापखालाका बिरामी आउने गरेको निर्देशक डा. रवि शाक्यले जानकारी दिए । करिब ६ वर्षअघि ललितपुरमा हैजाको प्रकोप नै फैलिएको सम्झिँदै उनले आफूहरू उच्च सतर्कताको अवस्थामा रहेको बताए । झाडापखाला लागेपछि औषधिमूलो गरेर ठीक हुन्छ भनेर घरमै नबस्न उनले सुझाए । ‘उपत्यकामा हैजा देखिइसकेकाले एक–दुई पटक चौलानी जस्तो पखाला हुनासाथ तुरुन्त अस्पताल पुग्नुपर्छ,’ डा. शाक्यले भने ।

भक्तपुर अस्पतालका मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट डा. श्रीघर अर्याल हाल झाडापखालाको केस देखिइरहे पनि हैजासमेत भेटिएकाले आफूहरू पूर्ण तयारीसाथ उच्च सतर्कताको अवस्थामा रहेको बताउँछन् ।

यसैबीच, हैजा रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय काठमाडौंले छानबिन समिति गठन गरेको छ । कार्यालय प्रमुख वसन्त अधिकारीको संयोजकत्वमा ६ सदस्यीय छानबिन समिति बनाइएको हो । टोलीमा प्रयोगशालाका प्रतिनिधि, जनस्वास्थ्यकर्मी, महानगरपालिकाका स्वास्थ्यकर्मीलगायत सदस्य छन् । अधिकारीले खानेपानीमै समस्या हुन सक्ने भनेर प्रारम्भिक नतिजा आइसकेको र थप परीक्षण नतिजाको परिणाम कुरिरहेको जनाए ।

‘हैजा पुष्टि भएको ठाउँको नमुना संकलन गरिरहेका छौं । कस्तो पानी तथा खानेकुरा खाइरहेका छन्, जाँच गरिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘बागबजारमा त्यहाँका बासिन्दाले धाराको पानी सोझै खाने गरेको पाइयो । उक्त पानीमा दिसा मिसिएको भन्ने रिपोर्ट आएका छन् । पानीको कारणले नै हुन सक्ने देखिएको छ ।’

प्रकाशित : असार ९, २०७९ ०८:०६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×