प्रदेशसँग समन्वय नगरी बुस्टर डोजको घोषणा- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

प्रदेशसँग समन्वय नगरी बुस्टर डोजको घोषणा

माघ २ बाट सुरु गर्ने भनेर मन्त्रालयबाट परिपत्र भए पनि खोप उपलब्ध नभएकोले सुरू हुन सकेन
कान्तिपुर संवाददाता

विराटनगर — संघीय सरकारले प्रदेशका एकाइसँग समन्वय नगरी बुस्टर डोजको घोषणा गरेको खोजबिनबाट खुलासा भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले २ माघदेखि फ्रन्टलाइनमा कार्यरतलाई बुस्टर दिने घोषणा गरे पनि प्रदेश १ मा खोप अभावमा सुरु हुन सकेको छैन । जनस्तरमा कुनै तयारी देखिएको छैन । 

‘पूर्ण खोपको रूपमा जसले जे लगाएको छ, बुस्टर डोजमा पनि त्यही दिनुपर्छ,’ स्वास्थ्य निर्देशनालयका एक अधिकृतले भने, ‘यसका लागि प्रदेशसँग बुस्टर डोज दिनलाई कोभिसिल्ड र भेरोसेल खोपको स्टक रहे/नरहेको समेत सोधिएन ।’

उपत्यकाको ललितपुरमा आइतबारबाट र काठमाडौंमा सोमबारबाट सुरु भएको छ । भक्तपुरमा मंगलबारबाट दिइने भनिएको छ । मुलुकले संघीयताको अभ्यास गरिरहँदा पनि उपत्यकालाई मात्र नेपाल सम्झेर कार्यक्रम घोषणा गर्ने र नीति बनाउने सोच कायमै रहेको स्वास्थ्य कार्यालय मोरङका एक अधिकारीले बताए । ‘हामीसँग दिनलाई त खोप पनि हुनुपर्‍यो, घोषणा गर्नु वा परिपत्र पठाउनु अगाडि अग्रपंक्तिको हकमा चाहिने अतिरिक्त खोप पठाएको भए वा कति आवश्यकता छ भन्ने सोधेको भए व्यावहारिक हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘पहिले तयारी कि घोषणा ?’

एकै पटक २ माघबाट सुरु गर्ने भनेर मन्त्रालयबाट परिपत्र भए पनि खोप उपलब्ध नभएकोले सुरु गर्न नसकिएको प्रदेश स्वास्थ्य निर्देशनालयका निर्देशक ज्ञानबहादुर बस्नेतले बताए । ‘खोप मागिरहेका छौं, कतिपय जिल्लामा भण्डारणमा रहेकोबाट अग्रपंक्तिमा कार्यरतलाई लगाउन भनेका छौं,’ उनले भने ।

समग्र व्यवस्थापन मिलाउनुपर्ने भएकोले सबैतिर एक/दुई दिनभित्र सुरु गरिसक्ने सम्भावना रहेको निर्देशक बस्नेतले बताए । ‘कुनकुन जिल्लामा सुरु भयो वा भएनबारे जानकारी लिँदै छौं,’ उनले भने । फ्रन्टलाइनमा काम गर्ने र ६० वर्षका माथिलाई अतिरिक्त खोप दिइने सरकारले भनेको छ ।

निर्देशनालयका अनुसार प्रदेशमा बुस्टर डोज लगाउनुपर्नेको संख्या करिब १२ लाख छ । ‘फ्रन्टलाइनका कतिलाई र ६० वर्षमाथिका कतिलाई भन्ने छुट्टै तथ्यांक निकाल्न बाँकी छ,’ निर्देशक बस्नेतले भने । स्वास्थ्य मन्त्रालयले शुक्रबार मन्त्रीस्तरीय निर्णय गरेर २ माघदेखि अग्रपंक्तिमा खटिएकाहरूलाई र १४ माघदेखि ६० वर्ष एवं माथिका नागरिकलाई बुस्टर डोज दिने निर्णय सार्वजनिक गरेको थियो । पूर्ण मात्रा खोप लगाएको ६ महिना पूरा भएकालाई पहिले लगाएकै खोप बुस्टरको रूपमा दिइने विज्ञहरूले बताएका छन् ।

प्रकाशित : माघ ४, २०७८ ०९:५७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जाडो बिर्साउन चर्खाको सहारा

ललितपुरको खोकनामा मात्रै ५० जनाभन्दा बढी महिलाले ऊनबाट धागो निकाल्ने काम गर्छन् । उनीहरुले बनाएको धागो गलैंचा बुन्न प्रयोग गरिन्छ । 
सीमा तामाङ

काठमाडौँ — घरको मूलढोकाअघि एक हातमा चर्खा घुमाउने ‘डन्डी’, अर्को हातमा ऊनको लच्छा । चर्खा घुमाउँदै धागो कात्दै थिइन्, ६५ वर्षीया रत्नमाया महर्जन । जाडो महिना सुरु भएसँगै खेतीपातीको काम सकेर ललितपुरको खोकनास्थित गाँबु टोलका महिला ऊनबाट धागो कात्न व्यस्त हुन्छन् । घर खर्च टार्नकै लागि रत्नमायाले पनि बाह्रै महिना धागो कात्ने गरेको सुनाइन् । 

‘एकल महिला हुँ, छोराबुहारीलाई यसो खर्चपानीमा सहयोग होस् भनेर धागो कात्छु,’ उनले भने, ‘यसैमा लागेको पनि १० वर्षभन्दा बढी भइसक्यो ।’ छोराबुहारी दुवै जना मजदुरी गर्ने उनले सुनाइन् । दुई नातिनीमध्ये एक जना विदेशमा छिन् । अर्की स्कुल जान्छिन् । चर्खा चलाउन सुरु गरेको विगत सम्झँदै उनी भन्छिन्, ‘पहिला हातखुट्टा धेरै दुख्थ्यो । राति तेल लगाई मालिस गर्थें । अहिले त बानी परिसक्यो ।’

पहिला खानका लागि समस्या नभए पनि सरकारले सुरु गरेको काठमाडौं–तराई (मधेस) द्रुत मार्गमा जग्गा परेपछि समस्या भएको उनले सुनाइन् । ‘आजकाल त खानेकुरा पनि किन्नुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘न खेती गर्न जग्गा छ । न जग्गाको मूल्य पायौं ।’ बाँकी अलिकति जमिनमा लगाएको खेती पनि छ महिना पनि नपुग्ने उनले सुनाइन् । चर्खाबाट धागो बनाउने काम पनि कोही रहरले त कोही बाध्यताले गर्छन् ।

सोही ठाउँकी ५५ वर्षीया ज्ञानी महर्जन आफ्नै रहरले धागो काटिरहेकी छन् । खेतीपातीको काम नभएकाले अहिले ऊनबाट धागो बनाइरहेकी उनले सुनाइन् । ‘एक जना लामाले घरघरमै ऊन ल्याइदिन्छन् । हरेक सोमबार धागो दिने, ऊन लिने र पैसा लिन्छौं,’ उनी हाँस्दै भन्छिन्, ‘छोराबुहारीले त नगर्नु भन्छन्, म चैं गर्छु । एकैचोटि कसरी छोड्नु ।’

आमाबाट सिकेको काम छोड्न पनि मन नलाग्ने उनी सुनाउँछिन् । वर्षौंअघि पाँच सय रुपैयाँमा किनेको चर्खाबाटै हालसम्म चलाउँदै छिन् । ‘पहिला घरमै भेडा पाल्थ्यो । त्यही भेडाको ऊन काटेर बनाउनुपर्थ्यो,’ उनले सुनाइन्, ‘अहिले त ऊन ल्याइदिन्छन्, हामीले धागो बनाउने मात्र हो, पहिलाभन्दा सजिलो छ ।’

खोकना र बुङमतीका अधिकांश महिला खेतीपातीको काम सकाएर जाडो महिनामा घाम ताप्दै भेडाको ऊनबाट धागो बनाउने गर्छन् । जाडो महिनामा अधिकांश महिलाहरू खुला ठाउँमा बसेर धागो निकाल्छन् भने कोही घरमै बसेर गर्छन् । खोकनामा मात्रै ५० जनाभन्दा बढी महिलाले ऊनबाट धागो निकाल्ने काम गर्छन् । उनीहरूले बनाएको धागो गलैंचा बुन्न प्रयोग गरिन्छ ।

खेतीपाती सकाएर नै जाडो महिनामा ऊनबाट धागो निकाल्ने काम गर्छिन्, ६७ वर्षीया मैयाँ महर्जन पनि । उनको समूहमै छन् नन्दमाया र श्रीमाया महर्जन पनि । उनीहरू सधैं एकै ठाउँमा बसेर धागो निकाल्ने गर्छन् । ‘एकआपसमा गफ गर्दै सधैं धागो निकाल्छौं,’ मैयाँले भनिन्, ‘जाडो महिना भएकाले घाम ताप्नकै लागि बाहिर बस्छौं । पानी पर्‍यो भने आ–आफ्नो घरमै गर्ने हो ।’ आफ्नो फुर्सदअनुसार धागो निकाल्ने काम गर्ने उनले सुनाइन् । मैयाँको समूहले विशेषगरी जाडो महिनामा मात्र चर्खा चलाउँछन् । अन्य बेला खेतीपातीको काम हुने भएकाले चर्खा चलाउनेतर्फ ध्यान नजाने उनले सुनाइन् ।

उनीहरूले एक किलो ऊनको धागो निकालेबापत २ सय १० रुपैयाँ पाउँछन् । आफूले समय दिएअनुसार ऊनबाट धागो निकालिने उनीहरू बताउँछन् । ‘कोहीले ३ दिनमा कोहीले एक हप्तामा सकाउँछन्, जसले धेरै समय दियो उसैले छिटो सकाउँछन्,’ मैयाँले सुनाइन् । आमा/सासूको पालादेखि नै यो काम गर्दै आएकाले कहिलेदेखि चर्खा चलाउन सुरु गरियो भन्ने यकिन नभएको उनी सुनाउँछिन् ।

प्रकाशित : माघ ४, २०७८ ०९:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×