राजवंशी समुदायले मनाए ‘तिला सुकराती’ पर्व- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

राजवंशी समुदायले मनाए ‘तिला सुकराती’ पर्व

कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — विराट राजवंशी समुदायले शनिबार तिला सुकराती पर्व मनाएका छन् । पर्वको अवसरमा विराट राजवंशी उत्थान समितिले आयोजना गरेको कार्यक्रममा तिल खिचडी, भुजा, च्युरा, तिलको लड्डु सामूहिक भोजन गरेर शुभकामना आदान प्रदान गरेका हुन् ।

कार्यक्रममा राजवंशी समुदायका अगुवा तथा अवकाश प्राप्त शिक्षक बन्दीलाल राजवंशीले तिला सुकरात पर्वको सांस्कृतिक तथा धार्मिक महत्त्वका बारेमा जानकारी गराएका थिए । ‘माघ १ बाट एउटा तिल बराबर प्रत्येक दिन लामो हुने र जाडो घट्दै जाने भएकाले पर्वका रूपमा तिला सुकरात मनाउँदै आएका छौं,’ उनले भने, ‘यो पर्वको अवसरमा हिन्दु धर्मावलम्बीले बिहानै स्नान गरेर कुलदेवतालाई पूजा गरी दूधमा मुछेको तिल, सक्खर र चामलको प्रसाद ग्रहण गरेर भोजन गर्ने परम्परा छ ।’

पुसभरिको जाडोमा स्नान नगर्नेले पनि यस दिन स्नान गरेर भोजन गर्ने परम्पराले छालासम्बन्धी रोग निको हुने जनविश्वास रहेको उत्थान समितिका अध्यक्ष भुनेश्वर मण्डल राजवंशीले बताए । उनले अहिलेको सूचना प्रविधिको युगमा सांस्कृतिक महत्त्वका पर्वहरूको बारेमा नयाँ पुस्तामा सचेतना जगाएर पुस्तान्तर गर्नु आवश्यक भएको बताए । कार्यक्रममा उत्थान समितिका मोरङ अध्यक्ष प्रदीप विश्वास राजवंशीले विराट राजवंशी समुदायको

सांस्कृतिक उत्थानको दायित्व युवाको काँधमा आएको बताए ।

विराट राजवंशी समुदायका युवा नेता दिवस राजवंशीले अल्पसंख्यक विराट राजवंशीको उत्थान फुटेर नभई सबैले जुटेर गर्नु आवश्यक भएको बताए । ‘मुलुकमा आएको संघीयताले सबै जात, धर्म, समुदायलाई आ–आफ्नो विकासका लागि अवसर प्रदान गरेको छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले प्राप्त राजनीतिक अधिकारलाई उपयोग गरी विराट राजवंशी समुदायको उत्थानमा लाग्नुको विकल्प छैन ।’

प्रकाशित : माघ २, २०७८ ०९:००
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुनसान माघी

बिहान नुहाई पुर्खालाई पूजा गरी दिदीबहिनीलाई तरूलको विशेष खाना ‘निस्रो’ दिने परम्परा
घनश्याम खड्का

म्याग्दी — मगरजातीको प्रमुख चाड माघे संक्रान्ति यस वर्ष पनि खल्लो रह्यो । सदरमुकाममा सांस्कृतिक झाँकीसहित गरिँदै आएको माघे संक्रान्ती पर्व यस वर्ष मगर संघले औपचारिकताका लागि सीमित पुर्ख्यौली समूहमार्फत ‘सरस्वती’ पूजा गरी मनायो । औपचारिक कार्यक्रम नगरे पनि जिल्लाका मगरले घर–घरमा वन तरुलको प्रसाद ‘निस्रो’ ले कुलदेवता र दिदीबहिनीको पूजा गरी माघे संक्रान्ति मनाए ।

प्रकृति पूजक मगर जातिले माघे संक्रान्तिलाई मुख्य चाडको रूपमा मनाउँछन् । माघे संक्रान्ति बिछोड/बिदाइको पर्व पनि हो । माघे संक्रान्तिपछि ‘उभौली’ सुरु भएको मानिन्छ । हिउँदमा जाडो छल्न बेंसी झरेका मगरहरू छुट्टिएर आ–आफ्ना खर्कतर्फ गोठ लाग्ने हुँदा माघे संक्रान्ति उल्लासपूर्वक मनाउने र हिउँदमा माइती भेट्न आएका चेलीबेटीलाई वनको कन्दमूल खुवाई बिदाइ गर्ने पुर्ख्यौली चलन हो ।

‘माघे संक्रान्ति पर्व मनाउने पुख्यौली संस्कार थेग्न एक दिन भए पनि औपचारिकतामा सीमित थियो । यो कोरोना महामारीले त्यो पनि गर्न दिएन । सामूहिक पर्व मनाउन नपाए पनि घर–घरमा भने तरुलका परिकार खाएर उल्सासमय रूपमा मनायौं,’ नेपाल मगर संघ म्याग्दीकी अध्यक्ष डकमाया पाइजाले भनिन्, ‘युग फेरियो । संस्कार र संस्कृति पनि फेरिएको छ । पुर्खाले जे गरे त्यही गर्न सम्भव छैन । यो निरन्तर प्रक्रिया मात्र हो ।’

वनको कन्दमूल तरुलको परिकार बनाई चेलीबेटी पुज्ने र पितृ पूजा गरी मनाउने गर्छन् । पुस मसान्तमा दाजुभाइले ल्याएको वन तरुललाई राति पकाउने चलन छ । माघे संक्रान्तिको बिहान नुहाई पुर्खा (कुलकुलायन) लाई पूजा गरी दिदीबहिनीलाई तरुलको विशेष खाना ‘निस्रो’ दिने गर्छन् । महिला वनमा गई निस्रो खाँदै रमाइलो गर्ने र पुरुषले दिनभर धनुषकाँड (तारो हान्ने) खेल्ने परम्परा हो । तर पछिल्ला तीन वर्षदेखि कोरोना महामारीका कारण मगरहरूले सामूहिक रूपमा माघी मनाउन पाएका छैनन् । साँझ सबै एक ठाउँमा जम्मा भई ‘ख्याली’ गाउने परम्परा भए पनि पछिल्ला वर्ष सांस्कृतिक झाँकीसहित शुभकामना आदानप्रदान गरी मनाउने गरिन्थ्यो । पशुचौपायासहित जहाँ जे बाली पाक्छ त्यहीं नै बसोबास गरी अर्को बाली खान अर्को खर्क (खेतीफाँट) मा बसाइँ सर्ने, जाडो/गर्मी मौसमअनुसार गोठलाई लेक–बेंसी गर्ने परम्परालाई नै ‘उँधौली–उँभौली’ भन्ने गरिन्छ । फिरन्ते गोठ राख्ने (पशुचौपाया पाल्ने) र खेती गरिने फाँटअनुसार बस्ती सार्ने परम्परामा माघदेखि हिँउद सकिएकाले अब बिस्तारै बेंसी झरेका गोठहरू माथिल्लो क्षेत्रतर्फ लग्ने प्रचलन छ ।

यसैबीच म्याग्दी र कालीगण्डकी नदी दोभान बेनीमा परम्परादेखि लाग्दै आएको माघे संक्रान्ति मेला यस वर्ष पनि लागेन । सूर्य धनु राशि छोडेर मकर राशिमा प्रवेश गर्ने पहिलो दिन (माघ १) मा दोभानमा गई स्नान गरिन्थ्यो । यस वर्ष पनि कोरोना महामारीका कारण भीडभाड गर्न सरकारले रोक लगाएकाले बेनी दोभानमा स्नान गर्नेको संख्या नगन्य रह्यो । पछिल्ला केही वर्षदेखी म्याग्दी उद्योग संघ मातहतको महिला उद्यमी संघले माघे संक्रान्तिका दिन गर्ने सडक खाना महोत्सव पनि यस वर्ष मनाइएन ।

त्रिवेणीधाममा माघे संक्रान्ति

पूर्वी नवलपरासी– माघे संक्रान्तिका दिन शनिबार त्रिवेणीधाममा तीर्थालुको घुइँचो लागेको छ । कोरोना संक्रमणको प्रवाह नगरी बिहानैदेखि नेपाल र भारतका हजारौ तीर्थालु त्रिवेणीमा स्नान गर्न आएका हुन् । स्थानीय संदिप निगमका अनुसार तीर्थालुहरू नारायणी नदीमा स्नान गरेर गजेन्द्रमोक्ष दिव्यधाम मन्दिर परिसर, शिवघाट र अन्य मठमन्दिरमा पूजाआजामा व्यस्त भए । यसअघि ३ दिनअघिबाट माघे संक्रान्ति मेला लाग्ने गरेकोमा यसपटक संक्रान्तिकै दिन शनिबार मात्र भक्तजन आएका हुन । त्रिवेणीधामदेखि २ किलोमिटर उत्तरमा रहेको गजग्राहस्थित गजेन्द्रमोक्ष दिव्यधाममा रहेको मन्दिरको दर्शन र पूजाआजा गर्न श्रद्धालुको बिहानैदेखि ओइरो लागेको स्वामी कृष्ण प्रपन्नाचार्यले बताए । धार्मिक पर्यटकका लागि अवलोकन गर्न त्यहाँ शिशमहल (सिसैसिसाको महल) पनि रहेको छ । स्वर्णभद्रा, पूर्णभद्रा र नारायणी नदीको संगमस्थल त्रिवेणीधाममा स्नान गरेर दान गर्नाले पुण्य मिल्ने जनविश्वास छ ।

प्रकाशित : माघ २, २०७८ ०८:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×