काेसी अस्पतालमा अब पाठेघरकाे मुखकाे क्यान्सर परीक्षण हुने- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार

काेसी अस्पतालमा अब पाठेघरकाे मुखकाे क्यान्सर परीक्षण हुने

जितेन्द्र साह

विराटनगर — पाठेघरको मुखमा क्यान्सर पत्ता लगाउन गरिने आधुनिक परीक्षण सेवा बुधबारदेखि विराटनगरस्थित कोसी अस्पतालको कोरोना प्रयोगशालामा सुरु भएको छ ।


‘पाठेघरको मुखबाट लिइएको स्वाबको आरटी–पीसीआर परीक्षण विधिबाट पाठेघरको मुखमा क्यान्सर भए/नभएको पता लगाउने गरिएको प्रयोगशालाका क्लिनिकल माइक्रोबायोलाेजिस्ट प्रणवकुमार यादवले बताए । उनले कान्तिपुरसँग भने,‘पीसीआर परीक्षणमा जस्तै यस्मा पनि क्यान्सर भए पोजिटिभ, नभए नेगेटिभ रिपोर्ट आउँछ ।’ यसमा पनि स्वाबलाई भीटीएम (भाइरल ट्रान्सपोर्ट मिडियम) मा राखेर परीक्षण गर्ने गरिएको उनले बताए । ‘कोरोना परीक्षण र यसमा प्रयोग हुने रिएजेन्ट मात्र फरक हुन्छ,’यादवले भने ।

चिकित्सकीय भाषामा ‘एचपीभी डिनए पीसीआर एण्ड जेनोटाइपिंग टेस्ट’ भनिने यो सेवा सुरु गर्ने नेपालको सरकारी अस्पतालहरुमध्ये कोसी अस्पताल पहिलो भएको उनको दाबी थियो । यादवको अनुसार अन्य अस्पताललले स्वाबलाई स्लाइडमा राखेर माइक्रोस्कोपले हेरेर रिपोर्ट तयार पार्छ जसलाई प्याथोलोजी स्मियर टेस्ट भनिन्छ । अत्याधुनिक आरटी–पीसीआर स्वचालित यन्त्रले जस्तो भरपर्दो रिपोर्ट माइक्रोस्कोपले हेरेर दिन नसकिने उनले बताए ।

‘काठमाडौंको निजी अस्पतालमा मात्र, त्यो पनि महंगो शुल्कमा हाम्रो जस्तो अत्याधुनिक परीक्षण सेवा उपलब्ध छ,’ यादवले भने, ‘काठमाडौं बाहिरका अधिकांश अस्पतालले क्यान्सरको शंका गरिएका बिरामीको स्वाब परीक्षणका लागि बढी भारततिरै पठाउँछ ।’ काठमाडौंको निजी अस्पतालमा ५ हजार रुपैयाँ र भारतमा १० हजार रुपैयाँसम्म लिइने यो परीक्षणको शुल्क कोसीले भने मात्र २ हजार ५ सय रुपैयाँ तोकेको छ ।

उनको अनुसार यो परीक्षणमा पाठेघरको मुखको क्यान्सरकालागि कारक मानिने एचपीभी ( ह्युमन प्यापीलोमाभाइरस) को किसिमसमेत पत्ता लाग्छ । ‘यसबाट बिरामीलाई कस्तो उपचार र कुन सुई दिने निर्धारण गर्न चिकित्सकलाई सहज हुन्छ,’ यादवले भने ।

स्वास्थ्य जाँच क्रममा प्रसुति विभागमा आउने सेवाग्राहीमध्ये क्यान्सरको शंका गरिएकालाई विज्ञ चिकित्सकले परीक्षणकालागि आरटी–पीसीआर प्रयोगशालामा पठाउने उनले बताए । यादवको अनुसार शुक्रबार सम्म ४ जनाले यो परीक्षण गराइसकेका छन् ।

अस्पतालका मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्ट (मेसु) डा. चुमनलाल दासले प्रयोगशाला एवं शल्यक्रिया विभागलाई आधुनिक बनाउन एक पछि अर्को प्रविधि भित्र्याइरहेको बताए । ‘कोसीको प्रयोगशालामा जटिलभन्दा जटिल रोगको परीक्षण/उपचार होस् भन्ने प्रयासमा छौं,’ उनले भने, ‘दूरबीनबाट प्रोस्टेटको शल्यक्रिया सेवा समेत सुरु गरेका छौं, मेडिकल वार्डलाई आधुनिक बनाइँदैछ र सेवाग्राहीको चाप अनुरुप पूर्वाधार थपिंदैछ ।’


प्रकाशित : मंसिर १०, २०७८ १५:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बाढीपीडित दोहोर्‍याएर खेती गर्दै

जितेन्द्र साह

देवानगन्ज, सुनसरी — हरियो सागसब्जी बजारमा पुग्ने बेला हो यो । तर तरकारी खेतीको केन्द्र मानिने सुनसरीको देवानगन्जका बाढीपीडित किसान नयाँ बेर्ना तयार पारेर फेरि तरकारी लगाउँदै छन् ।‘बाढीले क्षति नपुर्‍याएको भए अहिले बेचिरहेका हुन्थ्यौं,’ देवानगन्ज–५, साहेबगन्जका ६० वर्षीय नारायण मण्डलले भने, ‘अब माघ र फागुनसम्ममा फल्छ तर मलखादको अभावले चिन्ता बढाएको छ ।’

मण्डलले ७ लाख रुपैयाँ लगानीमा ४ बिघामा गरेको आलु खेती र १ बिघामा लगाएको काउली, भान्टा र खुर्सानीलगायत बूढीखोलाको बाढीले सखाप पार्‍यो । उनी फेरि तरकारी लगाउँदै छन् । ‘गत वर्ष यति बेला लगानी कटाएर ७ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको थिएँ,’ मण्डल भन्छन्, ‘यो वर्ष लगानी पनि डुब्यो, फेरि तरकारी लगाउन थप ६ लाख रुपैयाँ ऋण लिनुपरेको छ ।’

सम्पूर्ण खर्च कटाएर तरकारी खेतीबाट बर्सेनि ७ लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्ने देवानगन्ज–४, कप्तानगन्जका ४९ वर्षीय देवसुन्दर मेहता पनि भारी मनले दोहोर्‍याएर खेती गर्दै छन् । उनले तीन बिघामा आलु र १ बिघामा काउली, भान्टा, साग र मूला रोपेका थिए । बाढीले २ बिघाको आलु र एक बिघाको अन्य तरकारी बर्बाद पारेपछि उनी फेरि खेती गर्दै छन् । ‘उत्पादन बेच्ने बेलामा खेती गर्दा मन दुखेको छ,’ उनी भन्छन्, ‘घर खर्चको जोहो गर्न दोस्रो पटक थोरै तरकारी लगाएको छु ।’ भारतको बिहार राज्यको अररिया जिल्लासँग जोडिएको मधेसी, दलित, मुस्लिम र जनजाति बहुल यो गाउँमा ९० प्रतिशत किसान छन् ।

बेमौसमी बाढीबाट बिचल्लीमा परेका उनीहरू यतिखेर तरकारी रोपिरहेका वा बेर्ना तयार पारिरहेका भेटिन्छन् । ‘कात्तिकको बाढीपछिको झन्डै एक महिना खेततिर हेर्न पनि मन लागेन,’ देवानगन्ज–२ का ४८ वर्षीय नेवालाल मेहता भन्छन् । मोरिया खोलाको बाढीले उनको १ बिघा तरकारी, डेढ बिघा धान र १० कट्ठा उखु नष्ट भयो ।

फेरि रोपेको तरकारी देखाउँदै सनसरीको सीमावर्ती गाउँपालिका देवानगञ्ज–२ का बाढीपीडित किसान ५५ वर्षीय रामदेव मेहता । तस्बिर : जितेन्द्र साह/कान्तिपुर

‘काँक्रो, भान्टा, गाँजर, प्याज, खुर्सानी, केराउ, आलु, काउली र मूला उत्पादन भएर बजारसम्म पुर्‍याएर मुख्य आम्दानी गर्ने बेलामा पुनः खेती गर्दै छु,’ उनी भन्छन् । झारपात उखेल्नेलगायत खेतीपातीको हल्का काममा सघाउँदै आएकी मेहताकी आमा ७२ वर्षीया हरिहरदेवीले कात्तिकमा यस्तो बाढी आएको आफूले कहिल्यै नदेखेको बताउँछिन् । ‘कुनै खराब सपना जस्तो लागेको छ,’ उनी भन्छिन् । १० कट्ठामा तरकारी उब्जाएर दुई सन्तानसहित पाँच जनाको परिवार पाल्ने स्थानीय ३९ वर्षीया अञ्जु मेहताको अवस्था पनि बिजोग छ । उनी पनि बाढीले बिगारेको खेतलाई पुनः तयार पारी तरकारी रोप्दैछिन् ।

१ बिघामा तरकारी लगाउने स्थानीय किसान ५१ वर्षीय विजयकुमार मेहता हुन् वा ४ कट्ठामा खेती गर्ने ५५ वर्षीय रामदेव मेहता, सबैको स्थिति थोरधेर उस्तै छ । तीन सदस्यीय परिवारका अभिभावक रामदेव भन्छन्, ‘भान्टा, खुर्सानी र काँक्रो बचेन, अहिले काउली, आलु, खुर्सानी र केराउ लगाइरहेको छु ।’ यो गाउँपालिकाको ३५ हजार ६८ जनसंख्या र ५३.५६ वर्ग किमि क्षेत्रफल छ । कृषि प्राविधिक गुलाबचन्द मेहताका अनुसार गाउँपालिकाको हरेक वडामा खेती हुन्छ र झन्डै ४ सय बिघामा तरकारी लगाइन्छ ।

बाढीले २ सय बिघामा लगाएको आलु र बाँकी २ सय बिघाको अन्य तरकारी बर्बाद भएको छ । स्थानीय कृषक तीन तहकै सरकारबाट तत्कालै राहत पुग्ने गरी कुनै मद्दत नपाएको बताउँछन् । मेहताका अनुसार गाउँपालिका कार्यालयमा कृषकलाई गहुँ र मकैमा अनुदान दिनेबारे छलफल भएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर ६, २०७८ ०८:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×