विकासले नछोएको लेकाली गाउँ- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

विकासले नछोएको लेकाली गाउँ

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — सामान्यतः हिमाली क्षेत्रका बस्ती पातलै हुन्छन् । तर, आपत्विपत्मा सहयोग चाहिन्छ भन्ने उद्देश्यले एकै ठाउँमा झुरुप्प भएर बसेका हुन्छन् । फक्ताङलुङ–७ मा यस्तै एउटा बस्ती छ ‘याङमा’ । 

४२ सय मिटर उचाइमा रहेको याङमा जिल्लाकै सबैभन्दा उच्च र दुर्गमको बस्ती हो । भोटे जातिको मात्रै बसोबास भएको उक्त बस्तीमा १७ घर छन् । बसोबास भने १० परिवारको मात्रै छ । नेपाल–चीन सीमाना टिप्ताला भञ्ज्याङ नजिकैको यो बस्ती राज्यको नजरबाट कैयौं गुणा टाढा रहेको स्थानीय बासिन्दा गुनासो गर्छन् ।

टेलिफोन छैन, स्कुल छैन । सामान्य चोटपटक लागे अहेब र अनमी भेट्न पूरै एक दिन हिँडेर मात्र स्वास्थ्य चौकी पुगिन्छ । चीनले बेला/बेला चामल, नुन, तेल, पिठोलगायत खाद्यवस्तु दिए पनि नेपाल सरकारबाट त्यसो हुन नसकेको गुनासो स्थानीयवासीको छ ।

आलु साट्न चेने झर्दा वर्षमा एक पटक औल क्षेत्रका बासिन्दासँग साक्षात्कार भए पनि यहाँका बासिन्दाले नयाँ मान्छेसमेत देख्न पाउँदैनन् । आधारभूत आवश्यकतामा पर्ने खाद्यान्न, शिक्षा, स्वास्थ्यबाट वञ्चित भएको गुनासो गर्ने फिन्जो शेर्पा चार महिनाअघि याकले हान्दा आफूले उपचार पाउन कठिन भएको सुनाउँछन् ।

याकको सिङले उदिनेर उनको घाँटीमा चोट लाग्यो र गम्भीर घाइते बने । उपचारका लागि बोकेर स्वास्थ्य संस्था लैजान गाउँमा युवा थिएनन् । भएका सबै चौंरी गोठतिर थिए । गोठ पनि झन्डै एक दिनको पैदलमा रहेको टिप्ताला भञ्ज्याङ उक्लिसकेका थिए ।

द्विदेशीय सीमा रक्षक बस्ती भएपनि यहाँका बासिन्दाले स्वास्थ्य, शिक्षा त परैको कुरा सञ्चार सुविधासमेत नपाएको वडाध्यक्ष छेतेन शेर्पा भोटे बताउँछन् । थोरै जनसंख्या भएकैले आफ्नो समस्यालाई सम्बन्धित ठाउँमा पुर्‍याउन नसक्दा राज्यले उपेक्षा गरेको गुनासो जनप्रतिनिधिकै छ ।

‘कमसेकम एउटा टेलिफोन टावर दिनुहोस् भनेर गाउँपालिकाबाट पाँच पटक नेपाल टेलिकममा अनुरोध पत्र पठायौं,’ भोटेले भने, ‘खै अहिलेसम्म वास्ता पनि गरिदिएन ।’ आफू वडाध्यक्ष भए पनि माथिल्लो तहमा पहुँच नभएको बताउने भोटे नेपाल टेलिकमले वर्षमा अर्बौं रुपैयाँ नाफा गरेको सुनिरहँदा र आफूहरूले फोन सम्पर्कबाट समेत वञ्चित हुनुपर्दा दुःख लाग्ने सुनाउँछन् ।

याङमामा आधारभूत विद्यालय भए पनि शिक्षक नियमित नबसेपछि गाउँपालिकाले दरबन्दी कट्टा गरेको छ । बालबालिकालाई आवासीय सुविधासहित नजिकका विद्यालयमा पढाउने भनिए पनि अहिलेसम्म सम्भव भएको छैन । सरकारले स्वास्थ्य चौकी स्थापना गरे पनि अहिलेसम्म स्वास्थ्य कर्मी पठाएको छैन ।

प्रकाशित : आश्विन ९, २०७८ १२:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोसी अस्पतालमा बिरामीको बेहाल

एउटै शय्यामा तीन जनासम्म, झ्यालमा, स्ट्रेचरमा र अभिभावकको काखमा बिरामी राखेर उपचार
 साढे तीन सय शय्याको अस्पतालमा १० शय्याको आकस्मिक कक्ष, दैनिक एक सयदेखि डेढ सय बिरामी उपचारका लागि आउने
देवनारायण साह

मोरङ — सप्तरीको बोदे बर्साइन नगरपालिका–१ का लोकेन्द्र मण्डलले आफ्ना ३२ दिनका छोरालाई उपचारका लागि बिहीबार साँझ कोसी अस्पतालमा ल्याए । अस्पताल प्रशासनले आकस्मिक कक्षमा भर्ना गरे पनि शय्या अभावमा बच्चालाई काखमै राखेर अभिभावकले उपचार सुरु गराए । अस्पतालको प्रत्येक शय्यामा पहिलेदेखि नै २/३ जना बिरामीलाई राखेर चिकित्सकले उपचार गरिरहेकाले काखमा राख्नुको विकल्प थिएन । 



‘दुई घण्टापछि एक जना मात्र बिरामी भएको शय्यामा बच्चालाई राख्न लगाएर उपचार सुरु गरे,’ मण्डलले भने, ‘चिकित्सकले राति ११ बजे अचानक शय्या अभावमा भर्ना गर्न नसकिने भन्दै रेफर गरिदिनुभयो ।’ गाउँबाट सस्तोमा उपचारका लागि आएको कोसी अस्पतालले उपचार नगरिदिएपछि बच्चालाई तुलनात्मक रूपमा महँगो विराटनगर अस्पतालमा राखेर उपचार गराउन बाध्य भएको मण्डलले गुनासो पोखे ।

मोरङको उर्लाबारीका रामकुमार राई उपचार गराउन शुक्रबार कोसी अस्पतालमा आएका थिए । तर शय्या अभावमा निजी अस्पताल जान बाध्य भएको गुनासो पोखे । सुनसरीको गढी गाउँपालिका–४ छिटहाकी अञ्जना उरावलाई दुई दिनदेखि ज्वरो आइरहेकाले कोसी अस्पतालमा उपचारका लागि आएपछि आकस्मिक कक्षमा भर्ना गरियो । शय्या अभावले उनी झ्यालमा बसेर उपचार गराइरहेकी छन् । उनले निजी अस्पतालमा उपचारका लागि जाने पैसा नभएकाले झ्यालमा बसेर भए पनि उपचार गराउन बाध्य भएको बताइन् ।

विराटनगरमा रहेको एक मात्र सरकारी अस्पताल कोसीमा उपचारका लागि आउने बिरामी यस्तै सास्ती भोग्न बाध्य हुने गरेका छन् । आकस्मिक कक्षमा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मी तथा चिकित्सकले एउटै शय्यामा ३/४ जनासम्म बिरामी राखेर उपचार गर्ने गरेको देखिन्छ ।

आकस्मिक कक्षमा भएको ४ वटा झ्याल पनि अहिलेसम्म शय्याकै रूपमा प्रयोग हुँदै आएको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन् । आकस्मिक कक्षमा कुल १० वटा शय्या रहेको र त्यो २४ सै घण्टा भरिभराउ नै रहने गरेकोले आकस्मिक सेवा लिन आएका नयाँ बिरामीलाई जसोतसो झ्याल, भुइँमै राखेर भए पनि सेवा दिन बाध्य भएको चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मी नै बताउँछन् । आकस्मिक कक्ष साँघुरो भएकाले भुइँमा पनि बिरामीलाई राखिसकेको अवस्थामा थप आएका बिरामीलाई रेफर गर्नुको विकल्पै नहुने गरेको आकस्मिक कक्षमा कार्यरत चिकित्सकले बताए ।

आकस्मिक कक्षको तथ्यांकअनुसार दैनिक एक सयदेखि डेढ सय बिरामी उपचारका लागि आउने गरेका छन् । अहिले रुघाखोकी, ज्वरोको बिरामीका साथै बालबालिका अत्यधिक आउने गरेको चिकित्सकको भनाइ छ । कोसी अस्पतालमा प्रदेश १ का १४ वटै जिल्लाका साथै प्रदेश २ का सप्तरी, सिरहा, धनुषा जिल्ला र सीमावर्ती भारतीय गाउँबाट पनि उपचारका लागि बिरामी आउने गरेका छन् । अस्पतालको बहिरंग विभागमा दैनिक ११ सयदेखि १३ सयसम्म बिरामी उपचारका लागि आउने गरेकाले बिरामीको अत्यधिक चाप रहेको अस्पतालका प्रमुख मेडिकल सुपरिन्डेन्टेन्ट डा. चुमनलाल दासले बताए ।

आकस्मिक कक्षमा उपचारका लागि आएका बिरामीलाई एउटा शय्यामा दुई जनासम्म राखेर र झ्यालमा सर्पदंशका बिरामीलाई राखेर उपचार गर्ने व्यवस्था गरेको उनले सुनाए । सरकारबाट २५० शय्याको स्वीकृति र अस्पताल विकास समितिबाट थप १ सय गरी कुल ३ सय ५० शय्याको अस्पताल रहेको छ । यस आधारमा कोसी अस्पतालमा कानुनतः न्यूनतम ३५ शय्याको आकस्मिक कक्ष हुनुपर्ने हो तर भौतिक संरचनाको अभाव भन्दै अस्पताल प्रशासनले १० शय्याको मात्रै व्यवस्थापन गरेको हो । तर सधैं झ्याल, स्ट्रेचर, ट्रलीमा गरी ५ सय क्षमतामा अस्पताल सञ्चालन हुँदै आएको अस्पताल प्रमुख दास स्विकार्छन् । यस आधारमा न्यूनतम ५० शय्याको आकस्मिक कक्ष आवश्यक देखिन्छ ।

अस्पतालको क्षमताअनुसार करिब ४० शय्याको आकस्मिक कक्ष आवश्यक भएको प्रमुख दासले स्विकारे । ‘आकस्मिक कक्ष न्यूनतम ४० शय्याको आवश्यक भएको तर भौतिक संरचना अभावमा वर्षौंदेखि १० शय्यामा मात्रै चल्दै आएको छ,’ उनले भने, ‘अहिले केही भौतिक संरचनाहरू निर्माण भइरहेकाले चाँडै आकस्मिक कक्ष विस्तार गर्छौं ।’

प्रकाशित : आश्विन ९, २०७८ १२:२७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×