कोसी अस्पतालमा बिरामीको बेहाल- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कोसी अस्पतालमा बिरामीको बेहाल

एउटै शय्यामा तीन जनासम्म, झ्यालमा, स्ट्रेचरमा र अभिभावकको काखमा बिरामी राखेर उपचार
 साढे तीन सय शय्याको अस्पतालमा १० शय्याको आकस्मिक कक्ष, दैनिक एक सयदेखि डेढ सय बिरामी उपचारका लागि आउने
देवनारायण साह

मोरङ — सप्तरीको बोदे बर्साइन नगरपालिका–१ का लोकेन्द्र मण्डलले आफ्ना ३२ दिनका छोरालाई उपचारका लागि बिहीबार साँझ कोसी अस्पतालमा ल्याए । अस्पताल प्रशासनले आकस्मिक कक्षमा भर्ना गरे पनि शय्या अभावमा बच्चालाई काखमै राखेर अभिभावकले उपचार सुरु गराए । अस्पतालको प्रत्येक शय्यामा पहिलेदेखि नै २/३ जना बिरामीलाई राखेर चिकित्सकले उपचार गरिरहेकाले काखमा राख्नुको विकल्प थिएन । 



‘दुई घण्टापछि एक जना मात्र बिरामी भएको शय्यामा बच्चालाई राख्न लगाएर उपचार सुरु गरे,’ मण्डलले भने, ‘चिकित्सकले राति ११ बजे अचानक शय्या अभावमा भर्ना गर्न नसकिने भन्दै रेफर गरिदिनुभयो ।’ गाउँबाट सस्तोमा उपचारका लागि आएको कोसी अस्पतालले उपचार नगरिदिएपछि बच्चालाई तुलनात्मक रूपमा महँगो विराटनगर अस्पतालमा राखेर उपचार गराउन बाध्य भएको मण्डलले गुनासो पोखे ।

मोरङको उर्लाबारीका रामकुमार राई उपचार गराउन शुक्रबार कोसी अस्पतालमा आएका थिए । तर शय्या अभावमा निजी अस्पताल जान बाध्य भएको गुनासो पोखे । सुनसरीको गढी गाउँपालिका–४ छिटहाकी अञ्जना उरावलाई दुई दिनदेखि ज्वरो आइरहेकाले कोसी अस्पतालमा उपचारका लागि आएपछि आकस्मिक कक्षमा भर्ना गरियो । शय्या अभावले उनी झ्यालमा बसेर उपचार गराइरहेकी छन् । उनले निजी अस्पतालमा उपचारका लागि जाने पैसा नभएकाले झ्यालमा बसेर भए पनि उपचार गराउन बाध्य भएको बताइन् ।

विराटनगरमा रहेको एक मात्र सरकारी अस्पताल कोसीमा उपचारका लागि आउने बिरामी यस्तै सास्ती भोग्न बाध्य हुने गरेका छन् । आकस्मिक कक्षमा कार्यरत स्वास्थ्यकर्मी तथा चिकित्सकले एउटै शय्यामा ३/४ जनासम्म बिरामी राखेर उपचार गर्ने गरेको देखिन्छ ।

आकस्मिक कक्षमा भएको ४ वटा झ्याल पनि अहिलेसम्म शय्याकै रूपमा प्रयोग हुँदै आएको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन् । आकस्मिक कक्षमा कुल १० वटा शय्या रहेको र त्यो २४ सै घण्टा भरिभराउ नै रहने गरेकोले आकस्मिक सेवा लिन आएका नयाँ बिरामीलाई जसोतसो झ्याल, भुइँमै राखेर भए पनि सेवा दिन बाध्य भएको चिकित्सक तथा स्वास्थ्यकर्मी नै बताउँछन् । आकस्मिक कक्ष साँघुरो भएकाले भुइँमा पनि बिरामीलाई राखिसकेको अवस्थामा थप आएका बिरामीलाई रेफर गर्नुको विकल्पै नहुने गरेको आकस्मिक कक्षमा कार्यरत चिकित्सकले बताए ।

आकस्मिक कक्षको तथ्यांकअनुसार दैनिक एक सयदेखि डेढ सय बिरामी उपचारका लागि आउने गरेका छन् । अहिले रुघाखोकी, ज्वरोको बिरामीका साथै बालबालिका अत्यधिक आउने गरेको चिकित्सकको भनाइ छ । कोसी अस्पतालमा प्रदेश १ का १४ वटै जिल्लाका साथै प्रदेश २ का सप्तरी, सिरहा, धनुषा जिल्ला र सीमावर्ती भारतीय गाउँबाट पनि उपचारका लागि बिरामी आउने गरेका छन् । अस्पतालको बहिरंग विभागमा दैनिक ११ सयदेखि १३ सयसम्म बिरामी उपचारका लागि आउने गरेकाले बिरामीको अत्यधिक चाप रहेको अस्पतालका प्रमुख मेडिकल सुपरिन्डेन्टेन्ट डा. चुमनलाल दासले बताए ।

आकस्मिक कक्षमा उपचारका लागि आएका बिरामीलाई एउटा शय्यामा दुई जनासम्म राखेर र झ्यालमा सर्पदंशका बिरामीलाई राखेर उपचार गर्ने व्यवस्था गरेको उनले सुनाए । सरकारबाट २५० शय्याको स्वीकृति र अस्पताल विकास समितिबाट थप १ सय गरी कुल ३ सय ५० शय्याको अस्पताल रहेको छ । यस आधारमा कोसी अस्पतालमा कानुनतः न्यूनतम ३५ शय्याको आकस्मिक कक्ष हुनुपर्ने हो तर भौतिक संरचनाको अभाव भन्दै अस्पताल प्रशासनले १० शय्याको मात्रै व्यवस्थापन गरेको हो । तर सधैं झ्याल, स्ट्रेचर, ट्रलीमा गरी ५ सय क्षमतामा अस्पताल सञ्चालन हुँदै आएको अस्पताल प्रमुख दास स्विकार्छन् । यस आधारमा न्यूनतम ५० शय्याको आकस्मिक कक्ष आवश्यक देखिन्छ ।

अस्पतालको क्षमताअनुसार करिब ४० शय्याको आकस्मिक कक्ष आवश्यक भएको प्रमुख दासले स्विकारे । ‘आकस्मिक कक्ष न्यूनतम ४० शय्याको आवश्यक भएको तर भौतिक संरचना अभावमा वर्षौंदेखि १० शय्यामा मात्रै चल्दै आएको छ,’ उनले भने, ‘अहिले केही भौतिक संरचनाहरू निर्माण भइरहेकाले चाँडै आकस्मिक कक्ष विस्तार गर्छौं ।’

प्रकाशित : आश्विन ९, २०७८ १२:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जम्काभेट शवहरूसँग

म घटनास्थलमै उपस्थित भएर केही बीभत्स लासको मुचुल्का गर्न बाध्य भएँ । ती भयावह घटनाले मलाई एक कठोर नारीमा रूपान्तरण गरिदियो ।
सत्यभामा माथेमा

काठमाडौँ — यहाँ लेखिएका यी कथा मनगढन्ते होइनन्, बेहोरेकै व्यथा हुन् । न्यायाधीश पदबाट सरकारी अधिवक्तामा सरुवा हुँदा भएका लासहरूसँगका जम्काभेटको नालीबेली हो यो । म कानुनमा हदै अडिग भइदिँदा सर्वोच्च अदालतका प्रधानन्यायाधीशसमेत चिढिए । सजायस्वरूप म जिल्ला न्यायाधीशको पदबाट अञ्चल सरकारी अधिवक्तामा सरुवा गरिएँ । २०३०–३२ सालतिर अपराध भएका घटनास्थलमा प्रहरीसँगै सरकारी अधिवक्ता पनि जानु अनिवार्य थियो । त्यसै क्रममा आत्महत्या वा हत्याको स्थलगत लास मुचुल्का गर्दा धेरै लाससँग साक्षात्कार गरेकी छु ।

म सरकारी वकिल कार्यालय, वाग्मती अञ्चलमा सरुवा भएँ । वाग्मती पुलमुनि फालिएको नवजात शिशुको लास हेर्न प्रहरीसँगै गएँ । पुलमाथि मानिसको भीड थियो । प्रहरीसँगै लास हेर्न पुलमुनि जाँदै गर्दा सुनेँ, ‘कस्ती अपराधी आइमाई रहिछ ! बच्चा मारेर फाल्न कसरी सकेकी होली ?’

गालीगलौज त मैमाथि पो बर्सिएको रहेछ । केही बोलिनँ । लासको मुचुल्कापछि फर्कें । गाडीभित्र पसेपछि प्रहरी इन्स्पेक्टरले हाँस्दै भने, ‘सर, तपाईंलाई पो दोषी ठहर्‍यायो ।’

‘ठीकै छ, उनीहरूलाई के थाहा ! आखिर बच्चा जन्माउने त महिला नै हुन् । समाजले सधैं महिलालाई नै त दोषी देख्छ नि ! यो कुनै अस्वाभाविक आरोप होइन ।’

...

टुकुचा खोलाको बगरमा बोराभित्र ५ वर्षको बालकको लास फालिएको रहेछ । बालकको गर्धनपछाडिपट्टिको हाड भाँचिएको थियो । तथ्य खोतल्दै जाँदा नयाँ–सडकका एक साहुकहाँ काम गर्ने २७–२८ वर्षको जवान अभियुक्त प्रमाणित भयो । साहुसँग २–४ लाख असुल्न बालकको अपहरण गरिएको रहेछ । अभियुक्तले बयान दियो, ‘हत्या गर्ने मेरो उद्देश्य थिएन, घर जान बालकले हठ गर्‍यो । मुख बन्द गर्दा खाटको छेउमा टाउको बज्रिन गएर मृत्यु भयो ।’

बालककी आमाले अभियुक्तसँग भेट्न चाहिन् । त्यही मनसाय बुझेर कार्यालयमै भेटको प्रबन्ध मिलाइयो । भेटमा आमाको मार्मिक क्रन्दनले हरेकको आँखा रसायो । अपहरण अपहरणै थियो, अपहरणकारीले बालकलाई मार्न नै नखोजेको, दुर्भाग्यवश अप्रत्याशित घटना भएकोमा पश्चात्ताप गर्‍यो । अभियुक्तले पनि आँसु बगाउँदै हात जोडेर माफी माग्यो ।

...

अर्को एउटा अचम्मको घटना मनमा सम्झनामा छ । त्यौड र कमलाक्षीमा रहेको खड्गीहरूको टोलमा डेरा गरिबसेको २०–२५ वर्षको गाउँले ठिटो आफू बसेको घरभन्दा दुई घर पर बारीमा घोप्टो परेको अवस्थामा मृत भेटियो । घटनास्थलमै उपस्थित भएर लास मुचुल्का गर्दा उसको घाँटीमा साधारण डोरी कसिएको बाहेक अरू घाउचोट भेटिएन ।

तीन तलामाथि ऊ बसेको कोठाको निरीक्षण गरियो, भित्रबाट गजवार लगाएको बन्द कोठाको ढोका फोरेर । भित्र दाखिल हुँदा मदिराको गन्ध आयो । टेबुलमा चारवटा मदिराका खाली ग्लास थिए । साधारण खाटमा ओछ्याइएको खुट्टापट्टिको भागको तन्ना अति अव्यवस्थित थियो । तकियामुनि बडेमानको खुकुरी र तकियामाथिको दलिनमा मृतकको घाँटीमा बाँधिएको सानो डोरी चुँडिएको अवस्थामा थियो । मृतकका किताब जाँच गर्दा नोटबुक भेटियो, जसमा विद्वान्का कोटेसनबाहेक अरू थिएनन् ।

एउटा खापा खुला भएको झ्यालतिर जाँच गर्दा झ्यालको डिलमा पाइलाको अस्पष्ट छाप देखेँ । हत्यारा कोठाको ढोकाबाट शव अन्य व्यक्तिको बारीमा फालेर फर्किएपछि ढोका बन्द गरी झ्यालबाट ओर्ली तल्लो कोठाको झ्याल भएर भागेको हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो टोलीले अनुमान गर्‍यो । प्रमाणका निमित्त मदिराको बोतल, ४ वटा खाली ग्लास र नोटबुक लिएर फर्कियौं । दिमाग त्यही हत्याको विषयमा घुमिरह्यो । प्रहरीले मृतकका ३ साथीसँगै घरपतिको पक्की बयान लियो, तर केही खुल्न सकेन । अन्त्यमा सबैलाई अदालतमा पेस गरियो ।

...

त्यसपछि मेरो सरुवा भयो— वाग्मती अञ्चल सरकारी वकिल कार्यालयबाट नारायणी अञ्चल, हेटौंडामा । हेटौंडामा सवारी दुर्घटना हुनु मामुली कुरा थियो । साधारण घटनाको अनुसन्धान जिल्ला सरकारी वकिलबाटै हुन्थ्यो ।

सरुवा भएको ४ महिना मात्रै पुगेको थियो । अदालत जान मुद्दाको फाइल अध्ययन गर्दै थिएँ । प्रहरीसँगै तुरुन्तै दुर्घटनास्थल जानुपर्ने भयो । मूलसडक पहिल्याउँदै निकै पर पुगेपछि अनुहार चिन्न नसकिने, गिदीसमेत छताछुल्ल भएको अवस्थामा एक युवकको मृत शरीर भेटियो । चिया पसल गरिरहेकी प्रत्यक्षदर्शी महिलाको भनाइ थियो— युवक ठीक उनकै पसलअघिल्तिरबाट हिँडिरहेका बेला गाडीले ठक्कर दियो । उठ्ने तर्खर गर्दागर्दै गाडीले ब्याक गरेर युवकलाई किच्यो र लछार्दै परसम्मै पुर्‍यायो । मान्छेहरूले रोक भन्दाभन्दै ड्राइभरले गाडी ब्याक गरेको थियो । मान्छेहरूले समात्न खोज्दाखोज्दै ड्राइभर भाग्न सफल भयो ।

ठक्कर दिइएको स्थानबाट मृतकलाई घिसार्दै लगेको डोब देखियो । मृतकको उमेर ठम्याउन गाह्रो थियो । मृतक पालुङवासी भएको बुझियो । लास मुचुल्कापछि म क्वार्टर आएँ ।

प्रहरीले दुर्घटनाको फाइल मेरो टेबुलमा पेस गर्‍यो । मैले ज्यान मुद्दा भनी फरक राय पेस गरें । पछि थाहा भयो, अदालतले प्रहरी र मेरो राय अध्ययन गरी ज्यान मुद्दा ठहर गरेछ । पछि मैले पेस गरेको राय सदर गरी मुद्दा दर्ता गरी ड्राइभरलाई थुनामा राखी मुद्दा चलाइयो ।

बीभत्स हत्याकाण्ड

कोटेश्वरबाट विमानस्थल जाने बाटोमा पर्ने दुईतले घरमा हामी पुग्यौं । मौसम राम्रो नभएकाले दिउसै अँध्यारो थियो । माथिल्लो तल्लामा थियो— साधारण खाट र सानो झ्याल । झ्यालको खापा खुलेको थियो । छानबिन गर्दा नोटबुक र रु. २०० भेटियो । र, नेपाल बैंकको बचत खातामा रु. २ लाख अघिल्लो दिन मात्रै जम्मा गरिएको रसिद पनि भेटियो । हत्यासम्बन्धी अरू कुनै प्रमाण फेला परेन । तल ओर्लंदा टर्चलाइटको उज्यालोमा भर्‍याङमुनि बाख्रा बाँधेकै छेउमा गर्धन काटिएको लास देखियो । सम्भवतः माथिबाट भागेर ओर्लंदै गर्दा मारिएको हुनसक्छ ।

छिँडीका कुनाकाप्चा चहार्दा मैलो–झुत्रो सिरकले मुख छोपिएको अर्को लास देखियो । खोलेर हेर्दा करिब ८ वर्ष जतिको बालिकाको घाँटीमा खुकुरीको प्रहारले भित्ता रंगिएको र बालिकाको दायाँ हातको तीनवटा औंला पनि भित्तामा टाँसिएको पाइयो । जताततै रगतको खोलो बगेर जमेको देखियो । खानतलासीपश्चात् बाहिर आउँदा आँगनको डिलमा अधबैंसे महिलाको रगतमा मुछिएको अर्को लास भेटियो । उनको शरीरमा ६०/७० पटक जति खुकुरी प्रहार भएको बुझियो । बिचरी गुहार माग्न बाहिर आएकी हुँदी हुन् । कति हृदयविदारक !

मानवतालाई नै लज्जित पार्ने हत्याकाण्डको मनसाय बुझ्न सकिएन । खोतल्दै जाँदा पनि रिसइबीको कुनै प्रमाण पुष्टि भएन । कोटेश्वर सडक निर्माण हुँदा सरकारबाट जग्गा अधिग्रहणबापत मृतकले मुआब्जा रकम पाएको बुझियो । सोही रकम लुट्न आएकाहरूबाट अन्दाजी ७० वर्षका वृद्घको सिंगो परिवारकै हत्या भएको देखियो । उज्यालो हुन लागेपछि भागेका हत्याराहरूको हातमा रकम परेन ।

अपराधी पत्ता लगाउन भरमग्दुर कोसिस गरियो । अन्त्यमा एक १२ वर्षीय बालक भेटियो । बालक ज्यादै त्रसित थियो । सोधपुछको दौरान तिनै बालकबाट तथ्य उजागर भयो । अपराधी लुकेर बसेको स्थानसमेत जानकारीमा आयो । बालकलाई कुनै नोक्सानी नहोस् भनी पुलिसको संरक्षणमा राखियो । केरकारपश्चात् अपराधीहरूले प्रयोग गरेको रगत मुछिएको खुकुरी पनि खोलाछेउमा माटोमुनि गाडिएको अवस्थामा बरामद भयो । तीन जना अभियुक्तलाई ज्यान मुद्दाको अभियोगमा अदालतसमक्ष मुद्दा दायर गरियो ।

म न्याय क्षेत्रमा पसेका एकाध महिलामध्ये एक, त्यसमा पनि नेवार समुदायको । मलाई अदालतभित्र पनि न्यायिक लडाइँ लड्न सजिलो भएन । अनेक अन्याय भोग्नुपर्ने अवस्था थियो । तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश रत्नबहादुर विष्टले अरूको भनाइमा लागेर मलाई अनाहकमा सजाय दिए । त्यही सजायस्वरूप महान्यायाधिवक्ताको अञ्चल सरकारी वकिल कार्यालयमा सरुवा हुँदा अनेक लाससँग साक्षात्कार गरेँ ।

प्रहरीसँगसँगै घटनास्थलमा उपस्थित भई बीभत्स लासहरूको मुचुल्का गर्न बाध्य भएँ । त्यस्ता भयावह घटनामा उपस्थित हुँदा मेरो सरल स्वभावले काँचुली फेर्न थाल्यो अनि म कठोर र सख्त नारीमा रूपान्तरित हुन थालें । आजभोलि मलाई न कसैले दिएको सजायमा दुःखको आभास हुन्छ, न त सुखकै अनुभूति ।

(माथेमा नेपालको पहिलो महिला न्यायाधीश हुन्)

प्रकाशित : आश्विन ९, २०७८ १२:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×