मोरङमा कुष्ठरोगी बढ्दै- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मोरङमा कुष्ठरोगी बढ्दै

कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — जिल्लामा पछिल्लो समय कुष्ठरोगीको संख्या बढ्दै गएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय मोरङको तथ्यांकले जनाएको छ । स्वास्थ्य कार्यालय मोरङका क्षयकुष्ठ रोग अधिकृत मुलुकचन्द राजवंशीका अनुसार जिल्लास्थित १४ स्थानीय तहमा गत आर्थिक वर्षमा १ सय १६ कुष्ठ रोगका नयाँ बिरामी थपिएका छन् । योसँगै जिल्लामा कुष्ठरोगीको संख्या १ सय ३१ पुगेको राजबंशीले बताए ।

विराटनगर महानगरमा सबभन्दा बढी ५१ कुष्ठरोगीको संख्या छ । सबभन्दा कम बूढीगंगा र ग्रामथानमा १/१ जना कुष्ठरोगी छन् । लेटाङ नगरपालिका, केराबारी र मिक्लाजुङमा कोष्ठरोगीको संख्या शून्य रहेको उनले बताए । आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा को प्रथम चौमासिकमा मोरङमा कुष्ठरोगका ११ बिरामी थिए । तर उक्त आर्थिक वर्षको अन्त्यमा कुष्ठरोगीको संख्या ९७ पुगेको थियो । जसमध्ये ८२ जनाले कुष्ठरोगको ६ महिने औषधि सेवन गरेपछि निको भएको राजवंशीले सुनाए ।

आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा थपिएका १ सय १६ र विगत वर्षको बाँकी गरी कूल १ सय ३१ कुष्ठरोगीको संख्या पुगेको हो । प्रत्येक ४/४ महिनामा कुष्ठरोगीको तथ्यांक आउने गरेकोले चालु आर्थिक वर्षमा देखिएका नयाँ रोगीको तथ्यांक आउन बाँकी रहेको उनले बताए ।

११ वर्ष अघि सन् २०१० मा नेपाल कुष्ठरोग निवारण मुलुक घोषणा भइसके पनि तराईका जिल्लाहरूमा कुष्ठरोगीको संख्या रहेको राजबंशीले बताए । ‘कुष्ठरोगलाई पूर्वजन्मको दुष्कर्मको फल भन्ने अन्धविश्वासले रोग लुकाउने गरेको छ,’ उनले भने, ‘समाजले कुष्ठरोगीलाई पूर्वजन्म गरेको पापको फल भन्दै घृणा तथा सामाजिक बहिष्कार गर्ने भएकाले रोग लुकाउने बढेको छ ।’

रोग लुकाउँदा अन्य व्यक्तिमा सर्ने गरेको हुँदा कुष्ठरोगीको संख्यामा वृद्धि भएको राजवंशीको भनाइ छ । उनले कुष्ठरोग कुनै पूर्वजन्मको दुष्कर्मले नभई ‘माइक्रो ब्याक्टेरियम लेप्रे’ नामक सूक्ष्म जीवाणुको संक्रमणबाट लाग्ने गरेकोले उपचार गरेपछि निको हुने रोग भएकाले शरीरमा कही लाटो, फुस्रे दाग देखिए तत्कालनजिकको स्वास्थ्य संस्थामा गएर जचाउन आग्रह गरे ।

कुष्ठरोग कम जीवाणु भएको ‘प्यासी ब्यास्लरी’ (पी.बी.) र बढी जीवाणु भएको ‘मल्टी ब्यास्लरी’(एम.बी.) गरी दुई प्रकारका छन् । जिल्लामा पी.बी.को १०१ र एम.बी.को ३० जना रोगी रहेको स्वास्थ्य कार्याल्यको तथ्यांक छ । ‘कुष्ठरोगको संक्रमण छाला र स्नायुमा हुने गरेकोले समयमा उपचार नहुँदा अंगभंग भएर अपांगता हुने गरेकाले सबैलाई सचेतता अपनाउनु आवश्यक छ,’ राजवंशीले भने, ‘कुष्ठरोग लागेपछि छालामा लाटो फुस्रे दागहरू देखिने, स्नायु प्रणाली प्रभावित हुने, नसा सुनिने, दुख्ने तथा सुक्ने, पक्षघात हुने र शरीरका विभिन्न भागमा घाउ खटिरा अंगभंग हुन्छ ।’

कुष्ठरोग लागेपछि छाला रातो हुने, अनुहारको छाला र कानको लोती बाक्लो हुने, गिर्खाहरू देखापर्ने र स्नायुमा असर गर्दा हात तथा गोडामा छुँदा थाहा नहुनेलगायत लक्षणहरूसमेत देखिन्छन् । यसको रोकथामका लागि रोग लुकाउनुको साटो समयमा नै उपचार गराए निको हुने राजवंशीले बताए । उनले सरकारले कुष्ठरोगको निःशुल्क उपचार गर्दै आएकाले सबैलाई सचेतता अपनाउन आग्रह गरे । पी.बी. कुष्ठरोगीले ६ महिना र एम.बी. कुष्ठरोगीले १२ महिनासम्म नियमित औषधि सेवन गरेपछि निको हुने गरेको राजवंशीले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७८ १२:३२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नाकामा सधैंको सास्ती

मोहन बुढाऐर

धनगढी — बझाङको मस्टा–१ का दलबहादुर ओखेडाको सामानको ठूलो झोला भारतको पलिया बस स्टेसनमा रिक्सावालाले लुकाइदियो । गौरीफन्टा नाकामा मंगलबार भेटिएका ६० वर्षीय ओखेडाले त्यो झोला फिरौतीमा ६ सय भारु तिर्नुपरेको पीडा सुनाए । बैंग्लोरबाट फर्केका उनले  पलियाबाट गौरीफन्टाको बस समात्ने बेला रिक्सावालाले एउटा झोला लुकाइदिएको थियो । 

‘परदेशमा झगडा गर्न सकिएन,’ उनले भने, ‘झोलामा पुराना लुगाकपडा मात्रै भएको, खोजेर ल्याइदिए पैसा दिने भनेपछि रिक्सावाला आफैंले एकछिन खोजे जस्तो गरेर यो झोला हो भनेर ल्यायो तर त्यसको सट्टामा एक हजार भारु माग्न थाल्यो । अन्त्यमा ६ सय रुपैयाँ दिनुपर्‍यो ।’ पलिया धनगढीबाट १८ किलोमिटर दूरीमा रहेको सीमावर्ती बजार हो । धनगढीको त्रिनगर–गौरीफन्टा नाकाबाट आउजाउ स्टेसन पलिया नै हो । पलियासम्म भारतको बैंग्लोर, गुजरात, चेन्नई, मुम्बई, दिल्ली र पञ्जाबलगायत सबैजसो सहरसम्म सिधा बस सेवा छ ।

यतिबेला दसैंतिहारका लागि घर फर्कने हजारौं नेपाली पलियाबाट गौरीफन्टासम्मको लोकल बस चढ्ने बेला त्यहाँ रिक्सावाला मजदुरको झम्टाइमा परेर दुःख पाउने गरेका छन् । ओखडा दम्पती ६ महिनाअघि उपचारका लागि आफ्नो जेठो छोरो काम गरिरहेको बैंग्लोर सहर गएका थिए । उनीहरू फर्कंदा छोराले दसैंमा परिवारका सदस्यका लागि पठाइदिएको लुत्ताकपडाका पोका बोकेर आएका थिए । तिनै पोकाहरू देखेर गौरीफन्टा भन्सारमा पनि भारतीय भन्सारकर्मीले एक सय रुपैयाँ मागेको उनले बताए । ‘पोकाहरू खोलेर देखाउनभन्दा सय रुपैयाँ थमाइदिएपछि सिधै आउन पाइयो,’ उनले भने, ‘काम गर्ने ठाउँको दुःखभन्दा आउनेजाने बेलाको सास्ती बढी छ ।’

बैंग्लोरमा एक वर्ष बसेर फर्केका कञ्चनपुरको बडैपुरका गणेश र विमला नेपाली दम्पतीले पलिया र गौरीफन्टामा रिक्सावालाले लुछाचुँडी गरेर दुःख दिने गरेको बताए । ‘हातको झोला खोसेर जबर्जस्ती आफ्नो रिक्सामा राख्छन्,’ गणेशले भने, ‘पछि उनीहरूले भनेजति भाडा दिनुपर्छ ।’ गौरीफन्टामा बसेका भारतीय भन्सारकर्मीले एक सय रुपैयाँ मागेको उनीहरूले बताए । ‘घरमा पेट पाल्न पनि मुस्किल भयो । महामारीकै बीचमा ६ वर्षमुनिका दुई लालाबाला बोकेर बैंग्लोर छिरेका थियौं,’ विमलाले भनिन्, ‘एक/डेढ महिनापछि पाएको काममा पनि राम्रो तलब सुविधा थिएन । बाटो खर्च नै बढी भयो ।’ विमलाले आउँदा–जाँदा मात्रै १० हजारभन्दा बढी खर्च भएको बताइन् ।

गौरीफन्टाबाट वारि नेपालतर्फको त्रिनगर पुलसम्म समान ल्याइदिएबापत पनि रिक्सावालाले लुट मच्चाउने गरेका छन् । ‘एक सय मिटरको दूरीमा समान पुर्‍याएको २/३ सय माग्छन्,’ गणेशले भने, ‘त्रिनगरबाट धनगढी भन्सार पुगाउने अटोरिक्साले पनि मनमरी भाडा असुली गर्छन् ।’ त्रिनगर–धनगढी चौराहा समान्य भाडा दर प्रतिव्यक्ति २० रुपैयाँ हो ।

भारतको सिमलामा स्याउ टिप्ने काम सकेर कैलाली बर्दगोरियाका राजेश चौधरीलगायतको १० जनाको समूह एक/एक पेटी स्याउ टाउकोमा बोकेर मंगलबार गौरीफन्टा नाकाबाट फर्किंदै थिए । ‘कोरोनाका कारण अघिल्ला वर्षको जस्तो धेरै कमाइ भएन,’ राजेशले भने, ‘भारतको अन्य सहरमा काम गर्नेहरू पनि कोरोनाले गर्दा रोजगारी गुमाएर सिमला पुगेकाले लेबर रेट सस्तो भयो । त्यसैले आम्दानी कम भयो ।’ उनले भारतीय भन्सारमा स्याउका दाना खोलेर देखाउँदासमेत एक सय रुपैयाँ दिनुपर्ने बाध्यता भएको बताए ।

त्रिनगर नाकामा खटिएका सशस्त्र प्रहरीका सई दलबहादुर दुवालले यात्रामा लुटिएको, दुःख पाएको बारे कसैले पनि लिखित गुनासो नगरेको बताए । ‘त्यस्तो गुनासो आए हामी एक्सन लिन्छौं,’ उनले भने । यतिखेर दसैंतिहारका लागि घर फर्कनेको संख्या दिनहुँ बढिरहेको छ । ‘गएको महिना भारत पस्नेको संख्या बढी थियो,’ उनले भने, ‘अहिले ६/७ सय जना घर फर्किरहेका छन् । भारततिर यतिबेला जानेको संख्या सय/डेढ सयभन्दा बढी छैन । त्यसमा पनि कामका लागि भन्दा उपचारका लागि जाने छन् ।’

उनले भारतबाट फर्कने नेपालीलाई भन्सारमा स्वास्थ्य कार्यालय कैलालीले राखेको हेल्थ डेस्कमा एन्टिजेनबाट कोरोना परीक्षण गराएर मात्रै पठाउने गरेको बताए । कैलालीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी खगेन्द्रप्रसाद रिजालले चाडवाडका लागि भारतबाट फर्कने नेपालीले नाका र यात्रामा कुनै दुःख भोग्न नदिन दुई देशीय सीमा समन्वय बैठकबाट समाधान खोज्ने गरेको बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७८ १२:२७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×