अनुदानमा किसानको पहुँच छैन- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

अनुदानमा किसानको पहुँच छैन

कुम्भराज राई

ओखलढुंगा — जिल्लामा केही समयअघि पशुपालक तथा फलफूल खेती गर्ने किसानलाई अनुदान खुलेको थियो । तर अनुदान खुलेको थाहा पाउने किसानहरू प्रस्तावना लेखिदिने मान्छे खोज्दै सदरमुकाममा बिचौलियालाई गुहारिरहेका थिए ।

‘प्रस्तावना लेख्ने तरिका जानिँदैन । फेरि हामीले लेखेको प्रक्रिया नै पुगेन भनिदिन्छन् ।’ एक किसानले नाम नलेखिदिन अनुरोध गर्दै भने, ‘त्यही भएर दलालबिना यो काम सम्भव छैन । दलाललाई लगाएपछि अनुदान पनि मिल्ने ।’

बिचौलिया भने दर्जनौंको संख्यामा प्रस्तावना झोलामा बोकेर दौडिरहेका थिए । प्रक्रियागत कठिनाइ र बिचौलियाको बिगबिगीले गर्दा अनुदानमा कृषकको पहुँच नभएको वास्तविक कृषकहरूको गुनासो छ । राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघले सदरमुकाममा आयोजना गरेको जिल्ला परिषद्मा अधिकांश कृषकको गुनासो यही थियो । एउटा बिचौलियाले परिवारका सबै सदस्यको नाममा फार्म दर्ता गरेरसमेत अनुदान लिने गरेको राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ प्रदेश १ की उपाध्यक्ष शारदा निरौलाले बताइन् ।

धेरैजसोले त सूचना नै नपाई अनुदानको म्याद सकिने गरेको उनले बताइन् । अनुदान जबसम्म सोझा किसानको पहुँचमा आइपुग्दैन तबसम्म बिचौलियाकै रजगज हुने किसानहरूको भनाई छ । ‘सोझा किसानले सूचना पाइहाले पनि अनुदान पाउन दर्जनौं कागजात मिलाउनुपर्छ । जुन सामान्य किसानलाई लेख्नसम्म आउँदैन ।’ मानेभन्ज्याङ गाउँपालिका १ का कुमार श्रेष्ठले भने, ‘अनि बिचौलियाले कागजात मिलाउँछन् र जनप्रतिनिधिसँग मिलेर अनुदान सक्छन् ।’

राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघले सिद्धिचरण नगरपालिका र सुनकोसी गाउँपालिकामा अनुदान वितरणमा डुप्लिकेसन नहोस् भनेर परिचयपत्र वितरणको तयारी गरेको छ । किसानको वर्गीकरण गरी परिचयपत्र दिने महासंघले तयारी गरेको हो । स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूले भने कृषिलाई प्राथमिकता दिएर बजेट विनियोजन भइरहेको बताए । उनीहरूले अनुदानमा बिचौलियाको भूमिका कमजोर बनाउन सबै लागिपर्ने सुनाए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७८ ११:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गर्भवती र सुत्केरीका सारथि

कान्तिपुर संवाददाता

बैतडी — पाटन नगरपालिका–१० की धनेश्वरी महरा २ महिनाकी सुत्केरी छन् । दोस्रो सन्तानकी आमा उनी आफ्ना बालबालिका स्वस्थ देखेर खुसी छिन् । उनले गर्भावस्था र सुत्केरीमा आफ्नो र बच्चाको स्याहार राम्रैसँग गरिन् । यो सबै गाउँकी महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले गर्दा भएको उनले सुनाइन् ।

‘पहिलो पटक गर्भवती हुँदा केही थाहा थिएन । सबै स्वयंसेविका दिदीले सिकाउनुभयो । ३ महिना पूरा भएपछि आफूसँगै स्वास्थ्य संस्था लिएर जानुभएको थियो,’ धनेश्वरीले भनिन्, ‘गर्भवती भएका बेला कहिले स्वास्थ्य संस्था जाने, के–के गर्ने भन्ने बारे केही थाहा नपाएको अवस्थामा स्वयंसेविका दिदीले सबै सहयोग गरिदिनुभएको हो ।’ बच्चा जन्मिसकेपछि पनि कुन खोप कहिले लगाउने भनेर उनैबाट खबर पाएको उनको भनाइ छ ।

दुर्गम क्षेत्रमा गर्भवती र सुत्केरीको हेरविचारमा सारथिको भूमिकामा छन् स्वास्थ्य स्वयंसेविका । परिवार नियोजनका साधन प्रयोगदेखि गर्भवती र सुत्केरीलाई सहजीकरण उनीहरूले नै गर्दै आएका छन् । गर्भवती भएपछि महिलाले आफूलाई जानकारी गराउने गरेका पाटन–१० की महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका जानकी भट्टले बताइन् । उनीहरूलाई स्वास्थ्य संस्था लैजानेदेखि आइरन चक्की, जुकाको औषधि खान सल्लाह दिने गरेको उनले बताइन् । ‘बच्चा नहुन्जेलसम्म उनीहरूलाई भेटिरहेका हुन्छौं । जाँच गर्नुपर्ने महिनामा स्वास्थ्य संस्था जान भन्छौं,’ भट्टले भनिन्, ‘सुत्केरी व्यथा लागे पनि सँगै जान्छौं । बच्चा जन्मेको ३ र ७ दिनमा अनिवार्य उनीहरूको घर पुग्छौं ।’ पहिले घरमै गएर धेरै सोधपुछपछि मात्र गर्भवती भएको थाहा दिने महिला अहिले गर्भवती भएको थाहा पाउनासाथ सल्लाहका लागि आफूहरूकहाँ आउने गरेका उनले अनुभव सुनाइन् । शिशुलाई खोप कहिले र कहाँ लगाउने भनेर आमालाई खबर गर्ने काम पनि आफूहरूले गर्ने गरेको उनले बताइन् । भट्ट १३ वर्षअघिदेखि यसरी नै महिला र शिशु स्याहारमा खटिँदै आएकी छन् ।

दोगडाकेदार गाउँपालिका–३ श्रीकोटकी सरस्वती जोशी २०६४ बाट महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका छिन् । आफूहरूले ३ महिना पूरा भएपछि गर्भवतीलाई स्वास्थ्य संस्था लैजानेदेखि शिशु जन्मेपछि ५ वर्ष नपुगुन्जेलसम्म निगरानीमा राखेर लगाउनुपर्ने खोप, औषधिलगायत स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी दिने काम गरिरहेको बताइन् । ‘रगत बग्ने, पेट दुख्ने समस्या भएमा हामीलाई भन्छन् । हामीले स्वास्थ्यकर्मीलाई खबर गरेर उपचारका लागि पठाउँछौं । लाजले सिधै भन्न सक्दैनन् । हामीमार्फत परिवार नियोजनका साधन पनि प्रयोग गरिरहेका छन्,’ उनले भनिन् ।

गर्भावस्थामा ध्यान दिनुपर्ने स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले नै जानकारी दिने गरेको पाटन–१० की पार्वती भट्टले बताइन् । स्वास्थ्यसम्बन्धी कार्यक्रम भएमा खबर गरेर लैजाने गरेको पनि उनले सुनाइन् । ७ महिनाकी गर्भवती उनले भनिन्, ‘आइरन चक्की, जुकाको औषधि र अन्य जाँचका लागि स्वयंसेविकाले नै खबर गर्नुहुन्छ ।’ नियमित जाँचसँगै बच्चा जन्माउनको लागि पनि स्वास्थ्य संस्थामै जानुपर्ने सुझाव आफूलाई दिने गरेका उनको भनाइ छ । स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले गर्दा गर्भावस्थामा धेरै राहत महसुस गरेको उनले अनुभव सुनाइन् ।

महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकाले गर्दा दुर्गमका महिलालाई धेरै राहत मिलेको सिगास गाउँपालिका–९ को चौखाम स्वास्थ्य चौकीका इन्चार्ज वीरेन्द्र क्षत्रीले बताए । गाउँमा आमा समूहको बैठक बसालेर स्वास्थ्यका बारे स्वयंसेविकाले जानकारी दिने गरेको उनले बताए । पूर्ण खोप, भिटामिनसँगै पोषणबारे उनीहरूले नै महिलालाई जानकारी दिने गरेको उनको भनाइ थियो । स्वयंसेविका भएकै कारण आइरन चक्की, भिटामिन ‘ए’, परिवार नियोजनका साधनहरू टोलमै महिलाहरूले पाउने गरेका छन् । कोरोना महामारीका समयमा पनि गाउँमा मास्कको प्रयोग, साबुनपानीले हातधुनेबारे जानकारी दिएर उनीहरूले धेरै सहयोग गरिरहेको क्षत्रीले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ६, २०७८ १०:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×