लकडाउन अवधिको विद्युत् महसुलमा पनि जरिवाना- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लकडाउन अवधिको विद्युत् महसुलमा पनि जरिवाना

कुम्भराज राई

ओखलढुंगा — लकडाउन अवधिको विद्युत् महसुलमा समेत जरिवाना तिराइएको भन्दै स्थानीय आक्रोशित भएका छन् । यसै विषयलाई लिएर ओखलढुंगामा दिनहुँजसो सेवाग्राही र विद्युत् प्राधिकरणका कर्मचारीबीच विवाद हुने गरेको छ । 


‘तीन महिनासम्म प्राधिकरणका मिटर रिडरहरू मिटर रिडिङ गर्न आएनन्,’ ओखलढुंगाका नागरिक समाजका प्रतिनिधि बोधनारायण श्रेष्ठले भने, ‘अहिले आएर मिटर रिड गरे अनि ग्राहकलाई समयमा महसुल भुक्तानी नगरेको भन्दै जरिवाना गराइएको छ । यो सरासर प्राधिकरणको ठगी हो ।’

प्राधिकरणले महसुल रकमको १० देखि २५ प्रतिशतसम्म जरिवाना लिएको छ । प्राधिकरणको ओखलढुंगा वितरण केन्द्रका प्रमुख प्रतिश ढकालले यो समस्या गत सालको लकडाउनमा पनि आएको बताए । उनका अनुसार गत साल पनि सरकारले फिर्ता गर्ने निर्णय गरेपछि जरिवानाबापतको रकम ग्राहककै खातामा फर्काइएको थियो ।

‘केन्द्रको सिस्टमकै कारण हामीले यहाँ पनि जरिवाना सहित संकलन गर्नुपरेको हो,’ उनले भने, ‘पछि यो सरकारले फिर्ता पनि गर्न सक्छ ।’ महसुल रकम अग्रिम रूपमा खातामा जम्मा गरेकालाई भने जरिवाना तिर्न नपर्ने व्यवस्था छ । तर विपन्न ग्राहकहरूले अग्रिम रूपमा महसुल जम्मा गर्न नसक्ने भएकाले उनीहरू थप मारमा परेको नागरिक समाजका अगुवाहरूको भनाइ छ ।

पटकपटक जान्छ बिजुली

वर्षा लागेपछि सोलुखुम्बु, ओखलढुंगा र खोटाङमा विद्युत्को कुनै भर हुँदैन । गएको एक सातामै तीनपटक विद्युत् अवरुद्ध भयो । विद्युत् पुन: नियमति हुन २२–२३ घण्टा सम्म लाग्यो । अरू बेला पनि कम्तीमा १२ देखि १५ घण्टासम्म विद्युत् अवरुद्ध हुने गर्छ ।

ग्राहकहरूले प्राधिकरणको वितरण केन्द्रहरूमा बुझ्दा प्राय एउटै जवाफ आउँछ । त्यो हो, ‘खोटाङको दिक्तेलदेखि गाईघाट खण्डमा बिग्रिएको हो । ठ्याक्कै कहाँनेर बिग्रिएको हो अहिलेसम्म थाहा छैन ।’ यसरी विद्युत् अवरुद्ध हुँदा तीन जिल्लाका दशौं हजार ग्राहक मारमा पर्ने गरेका छन् ।

यो समस्याको स्थायी समाधान गर्न हालसम्म कुनै निकायले पहल नगरेको स्थानीयको गुनासो छ । ‘पहिले स्थानीय विद्युत् उत्पादनमा निर्भर हुँदा लोडसेडिङको समस्या भोग्नुपरेको थिएन,’ सोलुखुम्बुका मनोज राईले भने, ‘केन्द्रीय विद्युत् जोडिएर केके न पाइयो भनी खुसी भइयो तर बिजुलीको मुख देख्न पाइँदैन ।’

बत्ती पटकपटक गइरहँदा विद्युतीय माध्यमबाट सञ्चालित उपकरणहरूमा क्षति हुने गरेको सर्वसाधारणको भनाइ छ । विद्युत् अवरुद्ध हुने प्रमुख समस्या दिक्तेल–गाईघाट खण्डको भौगोलिक विकटता रहेको प्राधिकरण ओखलढुंगा वितरण केन्द्रका प्रमुख ढकालले बताए ।

‘त्यो खण्डमा ठूलो जंगल छ । कहाँनिर पोल ढल्छ, तार चुँडिन्छ । पहिरो जान्छ केही टुंगो हुँदैन,’ उनले भने, ‘गाडी जाने बाटो नभएको र प्राविधिकहरूले हिँडेर पुग्दा समय लाग्ने भएकोले वर्षामा धेरै समय विद्युत् अवरुद्ध हुने गरेको हो ।’

गाईघाट–बुइपा–दिक्तेल–ओखलढुंगा ३३ केभी प्रसारण लाइन विद्युत् वितरण भएअनुसारको दिगो नभएको सर्वसाधारणको बुझाइ छ । गत वर्ष ओखलढुंगाको मोलुङ खोला र सोलुखोलामा उत्पादित हाइड्रोको विद्युत् जोड्ने बित्तिकै दर्जनौंपटक अवरुद्ध भएको थियो ।

सोलु करिडोर प्रसारण लाइन चार्ज सुरु नभएसम्म यो समस्या कायम रहने ओखलढुंगा वितरण केन्द्रका प्रमुख ढकालको भनाइ छ । सिरहाको लहान भएर लामो दूरीबाट घुमेर विद्युत् आउने भएकाले निकै ठूलो समस्या भोग्नुपरेको उनले बताए । ‘सोलु करिडोर चार्ज सुरु भएमा ३३ केभीमा समस्या भए पनि सिधै सोलुखुम्बुबाट १२५ केभी बाट विद्युत् सञ्चालन गर्न सकिन्छ,’ उनले भने । तर सोलु करिडोर उदयपुरको कटारीमा स्थानीयको अवरोधका कारण अझै सञ्चालनमा आउन सकेको छैन ।

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७८ १३:१८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गाउँका सुत्केरीको अकालमै मृत्यु

तीन वर्षमा तीन सुत्केरीको अकालमा मृत्यु
कुम्भराज राई

ओखलढुंगा — डोमा शेर्पा बाँचिरहेकी भए उनको काखमा एक महिनाको छोरा हुन्थ्यो । ठमठम हिँडेर गाउँकै पेसला पोलिक्लिनिक पुगेकी डोमा शेर्पाले छोरा त जन्माइन् । तर आफ्नो ज्यान जोगाउन सकिनन् । यो घटना मोलुङ गाउँपालिका ६, श्रीचौरको हो । गत जेठ ३१ गते २७ वर्षकी डोमाले सुत्केरी भइसकेपछि अत्यधिक रक्तस्रावकै कारण ज्यान गुमाइन् । 

‘यदि सक्नुहुन्न भने हामी मिसन अस्पताल लान्छौं भनेर भन्यौं’ जाङबुले भने, ‘तर अवस्था सामान्य छ, यहीं ठीक हुन्छ भनेर पोलिक्लिनिकका स्वास्थ्यकर्मीले भन्नुभयो । झन्डै तीन घण्टापछि सुत्केरीको मृत्यु भयो ।’ गत साउन १ मा सुत्केरी व्यथाकै कारण मोलुङ गाउँपालिका ७, पात्ले बाख्रेकी ३५ वर्षीया सुनिता लामिछानेले ज्यान गुमाइन् । सुनिताको तेस्रो सन्तान जन्मिँदै थियो । त्यसअघि एक छोरा र छोरी उनले घरमै जन्माएकी थिइन् ।

सुत्केरी मिति भन्दा २१ दिनअघि नै असारको ३१ गते रातिदेखि उनलाई पेट दुख्यो । सुरुमा सामान्य दुखाइ होला भन्ने अनुमान गरे । उनका श्रीमान् भीम लामिछानेले भने, ‘तर बिहानपख सुत्केरी व्यथा लागेको रहेछ । बिहान ८ बजे छोरी जन्मिइन् ।’ छोरी जन्मिएको केही समयपछि आमालाई सास फेर्न गाह्रो भयो ।बाटो खराब भएकाले गाउँलेले स्ट्रेचरमा बोकेर गाउँपालिकाको प्राप्चास्थित स्वास्थ्य चौकीमा पुर्‍याए । स्वास्थ्यकर्मीले अक्सिजन लेभल कम र धड्कन तीव्र भएकोले स्लाइन लगाएर मिसन अस्पताल पठाउन खोज्दा सुत्केरीको अस्पताल नपुगी मृत्यु भयो ।

किन जान्छ सुत्केरीको ज्यान ?

यी दुई प्रतिनिधिमूलक घटना हुन् । हरेक एकदेखि दुई वर्षको अन्तरमा जिल्लामा एकदेखि दुई जना आमाले सुत्केरी व्यथाकै कारण ज्यान गुमाउँदै आएका छन् । तीन वर्षअघि खिजिदेम्बा गाउँपालिका–९, पात्लेकी एक सुत्केरीले समयमा उपचार नपाउँदा रक्तस्रावकै कारण ज्यान गुमाइन् ।

मोलुङ गाउँपालिकामा गएको पाँच वर्षमा तीन जना आमाले सुत्केरी व्यथाकै कारण ज्यान गुमाइसकेका छन् । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयसँग विगतका वर्षहरूमा के कति आमाहरूले सुत्केरी व्यथाका कारण ज्यान गुमाएका छन् भन्ने तथ्यांक छैन । तीन वर्षमा १ जना मात्रै आमाको ज्यान गएको तथ्यांक देखिन्छ । ‘तीन वर्षमा तीन जनाको ज्यान गएको छ’ जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख सुमन तिवारीले भने, ‘यसरी आमाहरूको ज्यान जानुको कारण चेतनाकै कमी भएको देखिन्छ ।’

सरकारले जोखिममा परेका सुत्केरी महिलालाई हेलिकप्टरबाट निःशुल्क उद्धार गर्ने व्यवस्था छ । तर गाउँमा यसबारे धेरैलाई जानकारी छैन । बच्चा जन्मिएको झन्डै चार घण्टापछि श्रीमती गुमाएका मोलुङ–७ पात्लेका भीम लामिछानेले हेलिकप्टरबाट उद्धार गर्नेबारे आफूलाई केही थाहा नभएको बताए । ‘मलाई त यस्तो केही थाहा थिएन । कसैले भनेन’ उनले भने ।

‘अटेरीले जान्छ ज्यान’

मोलुङ गाउँपालिका ६, श्रीचौरकी डोमा शेर्पाले ज्यान गुमाउनुको कारण चेतनाकै अभाव भएको गाउँपालिकाको स्वास्थ्य शाखा प्रमुख वेदहरि दाहालको भनाइ छ । उनका अनुसार डोमाको बच्चाको अवस्था केही जटिल भएकाले एक महिनाअघि मिसन अस्पताल जान सुझाव दिइएको थियो । तर उनीहरूले अटेर गरे । ‘ स्वास्थ्यकर्मीले अल्ट्रासाउन्ड गरेर बेलैमा यसबारेमा जानकारी गराइएको थियो ।’ दाहालले भने, ‘तर उनीहरूले आफ्नो समस्यालाई लुकाएर गाउँको पोलिक्लिनिकमा भर पर्दा अकालमा ज्यान गुमाउनुपर्‍यो ।’

बेलामा जानकारी नगराउँदा अकालमा आमाको ज्यान गएको मोलुङ–७ का वडाअध्यक्ष हेम सुनुवार बताउँछन् । भौगोलिक विकटताले पनि समयमा बिरामीलाई उपचारका लागि अस्पताल पुर्‍याउन सकिएको छैन । ओखलढुंगा सदरमुकाममा रहेको मिसन अस्पतालमा गर्भवतीलाई निःशुल्क आवासीय सुविधासहित प्रसूति सेवाको व्यवस्था छ । शल्यक्रिया गरी सुत्केरी गराउने सुविधा भए पनि गाउँमा सुत्केरीले बेलाबेलामा ज्यान गुमाइरहेका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७८ १३:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×