अझै सकिएन गौरवको सडक आयोजना- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

अझै सकिएन गौरवको सडक आयोजना

कोरोना महामारी र स्रोतको अभावले काम गर्न कठिनाइ भएको गुनासो
देवनारायण साह

मोरङ — प्रदेश १ सरकारको एक मात्र गौरवको आयोजना विराटचोक–पुष्पलालचोक ४ लेन सडक आयोजना अझै पूरा हुन सकेको छैन । २२ किलोमिटर लामो उक्त सडक आयोजना गत आर्थिक वर्षको असार मसान्तसम्ममा सक्नुपर्ने थियो । मुख्यमन्त्री शेरधन राईले उक्त आयोजना समयमै पूरा गर्ने उद्घोष गरेका थिए ।

प्रदेश १ सरकारको निर्माणाधीन आयोजना विराटचोक–घिनाघाट सडक । तस्बिर : देवनारायण/कान्तिपुर

भौतिक पूर्वाधार विकास कार्यालय विराटनगरले दुई वर्षभित्र निर्माण पूरा गर्ने गरी तीनवटा प्याकेजमा कुल १ अर्ब ७६ करोड १ लाख रुपैयाँमा ठेक्का लगाएको थियो । विराटचोकदेखि नेताचोकसम्म १० किलो मिटर सडक निर्माणका लागि ६८ करोड ६६ लाख र नेताचोकदेखि मिलनचोकसम्मको १० किलोमिटर सडक निर्माणका लागि ६९ करोडमा श्रेष्ठ/रमण/एपेक्स जेभीले ठेक्का लिएको छ ।

हालसम्ममा विराटचोकदेखि नेताचोकसम्मको भौतिक प्रगति ६० र आर्थिक प्रगति ४७ दशमलव ३१ प्रतिशत भएको भौतिक पूर्वाधार विकास कार्यालय विराटनगरका प्रमुख राजनराज रेड्डीले बताए । उनले नेताचोकदेखि मिलनचोकसम्ममा भौतिक प्रगति ८० र आर्थिक प्रगति ८३ दशमलव ६८ प्रतिशत भएको बताए । दुवै सडक खण्डको काम गत आर्थिक वर्षको अन्त्यसम्ममा सम्पन्न गरिसक्नुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख थियो ।

यस्तै, मिलनचोकदेखि पुष्पलालचोकसम्म २ किलोमिटर सडक र केसलिया खोलामा पुल निर्माणका लागि लामा/बानियाँ जेभी कन्स्ट्रक्सनलाई ३८ करोड ३५ लाख रुपैयाँमा निर्माणका लागि ठेक्का दिएको छ तर त्यसको ३० प्रतिशत भौतिक र २५.५६ प्रतिशत आर्थिक प्रगति भएको रेड्डीले बताए । लामा/बानियाँ जेभीको काम गर्ने समय अझै एक वर्ष बाँकी छ । रेड्डीले विराटचोक–नेताचोक र नेताचोक–मिलनचोकको दुवै प्याकेजको सडक निर्माणका लागि पुस मसान्तसम्म ६ महिना म्याद थप गरिएको बताए ।

‘गत वर्ष नै पहिलो र दोस्रो प्याकेजको काम सम्पन्न गर्ने योजना भएको तर कोरोना महामारी र स्रोतको अभावले काम गर्न सुरुमा कठिनाइ भएकाले समयमा पूरा गर्न सकेनौं,’ उनले भने, ‘अहिले म्याद थप गरिएको ६ महिनाभित्र काम सम्पन्न गरेर पहिलो र दोस्रो प्याकेजको सडकको वैशाख १ गते उद्घाटन गर्ने योजनाका साथ काम अघि बढाएका छौं ।’ विराटचोक–नेताचोक सडक खण्डको आयोजना प्रमुख युवराज विष्टले गत वर्ष प्रदेश सरकारले समयमा बजेटको सुनिश्चितता गर्न नसकेकाले काम सम्पन्न गर्न समस्या भएको बताए । उनले यस वर्ष पुस मसान्तसम्ममा जसरी पनि सडक निर्माण सम्पन्न गरेर हस्तान्तरण गर्ने लक्ष्यका साथ काम अघि बढाएको बताए ।

तीन वटै प्याकेजमा विद्युत् पोल सार्ने काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ भने पहिलो र दोस्रो प्याकेजमा नाला निर्माणको काम सकिएको प्रमुख रेड्डीले बताए । पहिलो प्याकेजमा सब बेस राखेर कालोपत्र गर्ने र दोस्रो प्याकेजमा पहिलो लेयर कालोपत्र सकेर अब दोस्रो लेयर कालोपत्र गर्न मात्रै बाँकी रहेकाले यस वर्ष काम सक्न कुनै समस्या नहुने उनले बताए । मिलनचोक–पुष्पलालचोकसम्मको तेस्रो प्याकेजमा सडक निर्माणको काम चालु आर्थिक वर्षमा सक्ने र कुनै प्राविधिक कठिनाइ नआए पुलको कामसमेत पूरा गर्ने लक्ष्यका साथ काम अघि बढाएको उनले बताए ।

बजेट अभावमा समयमा काम पूरा हुन नसकेको उक्त आयोजनाको कुल १ अर्ब ७६ करोड १ लाखमध्ये हालसम्ममा १ अर्ब ३३ लाख रुपैयाँ मात्रै भुक्तानी भएको छ । चालु आर्थिक वर्षमा काम पूरा गर्न ७५ करोड ६८ लाख बजेट आवश्यक भएको तर प्रदेश सरकारले २० करोड रुपैयाँ मात्रै बजेट विनियोजन गरेको भौतिक पूर्वाधार विकास कार्यालयको तथ्यांकले जनाएको छ । त्यसैले यस वर्ष पनि बजेट अभावमा काम पूरा नहुने आशंका बढेको हो । भौतिक पूर्वाधार विकास कार्यालयका प्रमुख रेड्डीले तत्काल सरकारले २० करोड बजेट विनियोजन गरे पनि संघीय सरकारबाट ससर्त अनुदान थप भएर आउने भएकाले काम पूरा गर्न बजेट अभाव नहुने दाबी गरे ।

प्रदेश १ को भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका प्रवक्ता रमेशप्रसाद पौडेलले अहिले २० करोड मात्रै बजेट विनियोजन गरिए पनि काम सम्पन्न भएपछि बजेट अभाव हुन नदिने प्रदेश सरकारको नीति रहेको बताए । उनले प्रदेशमा खर्च हुन नसक्ने बजेट र आर्थिक वर्षको अन्त्यमा संघीय सरकारबाट ससर्त अनुदान थप ल्याएर बजेट अभाव हुन नदिने परिकल्पना गरिएको बताए ।

प्रकाशित : श्रावण १४, २०७८ १०:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कोषसँगको विवादले प्रपन्नाचार्यका सम्पत्ति संरक्षणहीन

कृतिलगायतका सम्पत्ति कोषले आफू मातहत राख्न खोजे पनि प्रपन्नाचार्यको इच्छापत्रअनुसार शिष्यहरुले नदिँदा समस्या
दामोदर न्यौपाने

काठमाडौँ — पशुपति मृगस्थलीको प्राचीन सत्तलबाट एक तला माथि उक्लिएपछि लामो कोठामा पुगिन्छ । कोठाको भित्ताभरि स्वामी प्रपन्नाचार्यले पाएका सम्मानपत्र लस्करै झुन्ड्याइएका छन् । एक छेउमा किताबका र्‍याक छन् । कोठाको बीच भागमा प्रपन्नाचार्यको ठूलो तस्बिर छ ।

‘स्वामी मेरो जीवनभरको सम्पत्ति यिनै हुन् भन्नुहुन्थ्यो,’ प्रपन्नाचार्यका उत्तराधिकारी वासुदेव प्रपन्नाचार्यले भने, ‘यही सम्पत्ति कसरी संरक्षण गर्ने भन्नेमा अहिले हम्मे परिरहेको छ ।’

पशुपति क्षेत्र विकास कोषले प्रपन्नाचार्यका कृतिलगायत सम्पत्ति आफू मातहत राख्न खोजिरहेको थियो । तर उनले इच्छापत्रमै ‘कोषलाई नदिई जुन रूपमा थियो त्यही रूपमा संरक्षण गर्नू’ भनेकाले नदिइएको वासुदेवले जानकारी दिए । ‘यो ठाउँ एउटा संग्रहालय र अध्ययन केन्द्रका रूपमा विकास होओस् भन्ने स्वामीको इच्छा थियो,’ उनले भने, ‘त्यही इच्छाअनुसार आश्रमलाई विकास गर्ने योजना छ । तर आर्थिक अभावले सकिएको छैन ।’

स्वामित्व कोषलाई नदिइएपछि आश्रमका सेवा सुविधामा पनि कटौती भएको वासुदेवले बताए । उनका अनुसार प्रपन्नाचार्यको पालादेखि नै कोषले दिन थालेको मासिक सुविधा कटौती गरिएको छ । गोविन्द टण्डन कोषको सदस्यसचिव हुँदा प्रपन्नाचार्यलाई १० हजार र सेवकलाई ३ हजार गरी १३ हजार रुपैयाँ दिने व्यवस्था गरेका थिए । प्रपन्नाचार्यलाई मृगस्थलीमा बस्ने व्यवस्था पनि टण्डनका पालामा २०४५ सालमा गरिएको थियो । राणाकालमा बनेको चन्द्रेश्वर सत्तल नै उनलाई दिइएको थियो । फोहोर र पानी चुहिने सत्तलको त्यसपछि मर्मतसम्भार भएको थियो । २०७२ सालमा प्रपन्नाचार्यको निधन भएपछि पनि आश्रमको नाममा पैसा आउँथ्यो । ‘स्वामीको पालाको भन्दा १ हजार घटाएर १२ हजार रुपैयाँ आएकै थियो,’ वासुदेवले भने, ‘दुई वर्षदेखि कोषले यो रकम पनि रोकिदिएको छ ।’ कोषका कार्यकारी निर्देशक घनश्याम खतिवडाले भने पैसा रोकिएको बारे जानकारी नभएको प्रतिक्रिया दिए । ‘के कारणले रोकिएको रहेछ, म बुझ्छु,’ उनले भने ।

आश्रममा आउने पानीको लाइनसमेत कोषले काटिदिएको वासुदेवको गुनासो छ । ‘आश्रमकै बाटो भएर मृगस्थलीका मृगका लागि पानी लगिएको छ,’ उनले भने, ‘त्यहाँ पानी भरिएर पोखिन्छ, यहाँ भने पानी नपाएर बिजोग छ ।’ उनका अनुसार पानी लिन श्लेषमान्तक वनको बीचमा रहेको कुवामा जानुपर्छ । त्यहाँ पनि पर्याप्त पानी छैन । कोषका कार्यकारी निर्देशक खतिवडाले पानीको लाइन काटिएको पनि आफूलाई थाहा नभएको बताए । ‘कतै बिग्रेको वा थुनिएको होला,’ उनले भने, ‘हामीलाई समस्या भयो भनेर गुनासै आएको छैन, के समस्या भएको रहेछ म बुझ्छु ।’

प्रपन्नाचार्यका कृति छाप्ने विषयमा पनि कोष र आश्रमबीच विवाद भएको थियो । कोषले प्रपन्नाचार्यको समेत एउटा लेख समेटिएको पुस्तक ‘अनेकौं दृष्टिमा पृथ्वी’ छाप्न ४ लाख रुपैयाँ बजेट छुट्याएको थियो । तर कोषका एक पदाधिकारीले आफू प्रधान सम्पादक हुने गरी काम अघि बढाए । आईएसबीएनसमेत लिइसकेको पुस्तकको प्रधान सम्पादक कोषका पदाधिकारी राख्न प्रपन्नाचार्यका शिष्य तयार भएनन् । त्यही विवादले छाप्न तयार भएको कृतिको काम रोकिएको छ । प्रपन्नाचार्यका नेपाली, हिन्दी र अंग्रेजी भाषाका गरी ५२ पुस्तक प्रकाशित छन् । १० वटा उनैले सम्पादन गरेका छन् । ‘स्वामीका पाण्डुलिपि धेरै छ्रैनन्,’ वासुदेवले भने, ‘लेखेका जति अधिकांश पुस्तक छपाउनु भएछ ।’ छापिएका कृतिमध्ये केही आश्रममा सुरक्षित छन् भने केहीको अत्तोपत्तो छैन । ‘धेरै किताब त भारतमा बस्दा छपाउनुभयो,’ उनले भने । प्रपन्नाचार्यले ४० वर्ष अध्ययन गरेर लेखेको ‘प्राचीन किराँत इतिहास’ फेरि छाप्न प्रयास गरे पनि आर्थिक स्रोत नजुटेको उनको भनाइ छ ।

१९८० असोजमा पाँचथरको बरडाँडामा जन्मिएका प्रपन्नाचार्यले वेदान्त विषयमा विद्यावारिधि गरेका थिए । सानामा काले राईको नामले चिनिएका उनलाई उनका गुरु स्वामी दामोदर प्रपन्नाचार्यले स्वामी १०८ ह्यग्रव दामोदर रामकृष्ण प्रपन्नाचार्य नाम दिएर दीक्षित गरेका थिए । ३० वर्षको उमेरमा स्वामी प्रपन्नाचार्य उपाधि पाएका उनी वैष्णव सम्प्रदायका सन्त थिए ।

प्रकाशित : श्रावण १४, २०७८ १०:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×