चौंरी गोठमै फर्किंदै व्यवसायी- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चौंरी गोठमै फर्किंदै व्यवसायी

बैंकले ऋण नपत्याउँदा व्यवसाय बढाउन समस्या
आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — १२ वर्षअघि फक्ताङलुङ गाउँपालिका–६ लेलेप घुन्साका छेतेन डण्डु शेर्पाका १ सय ३५ चौंरी थिए । बाजे बराजुका पालादेखिको गोठलाई उनले निरन्तरता दिँदै आएका थिए । कञ्चनजंघा संरक्षण क्षेत्र ब्यवस्थापन परिषद्को उपाध्यक्ष भएपछि छेतेनले गोठमा समय दिन भ्याएनन् ।

ताप्लेजुङको हिमाली क्षेत्रमा पालिएका चौंरीका गोठ । पाँचथरको फालोटमा हुने चौंरी महोत्सवमा ताप्लेजुङ र पाँचथरका गोठ भेला हुने गरका छन् । तस्बिर : कान्तिपुर

कञ्चनजंघामा विदेशी पर्यटक ल्याउने र लेक औल नगरी होटलमै बसेर आयआर्जन गर्ने सोचपछि उनले पूरै गोठ बेचेर गेस्ट हाउस सञ्चालनमा ल्याए । तर दुई वर्षयताको पर्यटकीय गतिविधि ठप्पले उनलाई चौंरी गोठतिरै फर्काएको छ । गत वर्षदेखि सुरु गरेको गोठमा अहिले ४२ वटा चौंरी भइसकेका छन् ।

काठमाडौंको ठमेलमा कार्यालय राखेर हिमाल आरोहण गराउँदै आएका छवाङ शेर्पा पनि लेलेपको ग्याब्लामा छन् । कञ्चनजंघा क्षेत्रकै नमुना होटल बनाएका उनको योजना घुन्सा, खम्बाछेन, रामजेललगायत पर्यटकीय मार्गमा होटल बनाउनु थियो । बाबुबाजेको परम्परागत व्यवसाय चटक्क छोडेर काठमाडौं पसेका उनी अहिले पुर्ख्यौली पेसामा फर्किएका छन् । ग्याब्लाका उनले ७० बढी चौंरी जोडेका छन् । त्यसको रेखदेख र हेरचाहका लागि तीन जना कर्मचारी राखेका छन् ।

छेतेन डण्डु र छवाङ मात्रै नभएर पर्यटकीय क्षेत्रका अधिकांशको चाहना चौंरीपालनतिर फर्किएको छ । पशुपालनका लागि गाउँपालिकामा दर्ता गराएका छेतेन डण्डु बैंकले ऋणदिए गाउँका हरेक व्यक्ति फर्कने बताउँछन् । ‘मैले त ४२ वटा चौंरी हेर्न चार जना कर्मचारी नै राखेको छु,’ छेतेन डण्डुले थपे, ‘तर व्यवसाय बढाउने लगानीको उपाय नै छैन ।’

गाउँपालिकाको केन्द्र तापेथोकदेखि सदरमुकाम फुङलिङसम्मका बैंकमा धाउँदा ऋण पाउने आधार नभेटेको छेतेन बताउँछन् । ‘सदरमुकामको धितो खोज्छन्,’ छेतेन डण्डुले भने, ‘बजारमा प्रोपर्टी छैन, घुन्साको धितो र चौंरी राखेर ऋण दिन मानेका छैनन् ।’ इच्छा र सम्भावना भएर पनि राज्यको विभेदकारी नीतिका कारण व्यवसायी बन्न नसकेको उनको गुनासो छ ।

बाँधेर पाल्नु नपर्ने, खर्कमा छोडिदिए पुग्ने चौंरी पालनबाट बाहिरिएको समुदायलाई फर्काउन सके हिमाली गोठ फेरि चौंरीले भरिने फक्ताङलुङ गाउँपालिकाका प्रवक्ता छेतेन वालुङ बताउँछन् । तर यसका लागि बैंकले निर्धक्क भएर ऋण दिन सक्नुपर्छ । ‘शेर्पा जाति बेइमानी हुँदैन, ऋणदेखि डराउँछ,’ छेतेनले थपे, ‘बैंकले विश्वास गरेर ऋण लगानी गरिदिए सबै आफ्नो पुर्ख्यौली व्यवसायमा फर्कन्छन् र त्यसैबाट कमाएर तिर्छन् पनि ।’

केहीलाई जंगली जनावरले आक्रमण गर्ने, हिउँले केही असर गर्नेबाहेक अहिलेसम्म पशुपालनमा जोखिम नरहेको छेतेन बताउँछन् । फक्ताङलुङ गाउँपालिका–७ का वडाध्यक्ष छेतेन शेर्पा भोटे स्थानीय तहको सानो अनुदानले राहत नपुर्‍याउने बताउँछन् । राहत, अनुदानभन्दा पनि ऋण दिए सबैभन्दा राम्रो हुने उनको तर्क छ ।

सदरमुकाम फुङलिङबाट यातायात पुग्दै गएको र चीनसँग पनि सडकले जोडिएकाले चौंरी पालन अब लाभदायी हुने स्थानीयको बुझाइ छ । भोटेका अनुसार चौंरीबाट उत्पादन हुने कुनै पनि सामग्रीको बजार अभाव छैन । सबैभन्दा धेरै चौंरीको घिउको हुन्छ । चीनमा घिउ प्रतिकिलो एक हजार रुपैयाँले बिक्छ । मोहीबाट बनाइएको छुर्पीको पनि उत्तिकै माग छ ।

प्रकाशित : श्रावण ७, २०७८ ११:३७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हिलाम्मे सडकमा एम्बुलेन्सलाई सास्ती

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — बिरामी लिन मिक्वाखोला गाउँपालिका–२ खोक्लिङ जाँदै गरेको एम्बुलेन्स फुङलिङ नगरपालिका–३ सिम्लेको सितले भीरनजिकको बाटोमा अड्यो । जिल्ला अस्पतालको उक्त एम्बुलेन्स आधा घण्टासम्म प्रयास गर्दा पनि निकाल्न नसकेपछि भूपू सैनिक संस्थाको एम्बुलेन्स झिकाइयो ।

ताप्लेजुङको फुङलिङ–३ सितलेमा हिलोमा फसेको एम्बुलेन्स निकाल्ने प्रयास गरिँदै। तस्बिर : आनन्द/कान्तिपुर

त्यो एम्बुलेन्स पनि सितले भीरको बाटो हुँदै एक किलोमिटर अगाडि सिम्ले पुगेर रोकियो । त्यसपछि एम्बुलेन्स चालक योगेश भट्टराईले बिरामीका आफन्तलाई सडक बिग्रेका कारण आउन नसक्ने जानकारी गराए । बाटोमा फसेका दुवै एम्बुलेन्स निकाल्न सिम्ले अस्थायी प्रहरी चौकीका इन्चार्ज धनराज तुम्बापोसहितका प्रहरी टोली र स्थानीयले ठेल्ने, तान्ने गरे पनि बिरामीको उद्धार गर्न भने सकेनन् । पत्ती भाँचिएपछि दुवै एम्बुलेन्स ग्यारेजमा पुगे ।

यो ताप्लेजुङको निर्वाचन क्षेत्र क र ख जोड्ने एक मात्र सडक हो । उक्त सडक भएर आठराई त्रिवेणी, मिक्वाखोला, मैवाखोला र मेरिङदेन गाउँपालिकाका बासिन्दा सदरमुकाम फुङलिङ आउजाउ गर्छन् ।

लगातारको वर्षाका कारण अहिले जिल्लाका अधिकांश सडक अवरुद्ध भएका छन् । ‘ट्रक र ट्र्याक्टरको ठूला पांग्राले बाटोमा खाल्टो पारेको हुन्छ,’ एम्बुलेन्स चालक भट्टराईले भने, ‘साना पांग्राका एम्बुलेन्स त्यहीं फस्छन् ।’ छेउतिर बलगरे भीरमुनि र भित्तातिर बलगरे पहरामा ठोकिएर उछिट्टिने डर हुने उनले बताए ।

नजिक भए तान्न मेसिन वा ट्र्याक्टर नत्र मान्छे खोजेर निकाल्नुपर्ने अवस्था धेरै सडकमा भएको उनले बताए । अहिले त सडक माथिबाट खसेको पहिरोले पनि अधिकांश सडकको भित्ताको भाग पुरिएकाले यातायात चलाउनै कठिन हुने एम्बुलेन्स चालकको गुनासो छ । एक नगरपालिका र आठवटा गाउँपालिका भएको जिल्लामा ६१ वटा वडा छन् । यीमध्ये ५९ वटा वडामा सडक पुगेको छ । हिउँदमा सबै ठाउँमा यातायात पुग्छ । तर ट्र्याक खोल्ने, स्तरोन्नति नगर्ने प्रवृत्तिका कारण अधिकांश सडक बर्खामा बन्द हुन्छन् ।

गाउँको त के सदरमुकामकै सडक पनि बर्खामा अवरुद्ध हुने गरेको चालकहरू बताउँछन् । ‘अहिले त कोरोनाका कारण कम यातायात चलेको छ,’ ट्याक्सी काउन्टरका इन्चार्ज टिकेन्द्र नेपालीले भने, ‘संक्रमण नहुँदा पनि बर्खामा साह्रै कम यातायात चल्छ ।’ हिउँदमा दुई/तीन सय साना गाडी चल्ने जिल्लामा बर्खामा ५०/६० वटाभन्दा बढी नहुने उनले बताए । बर्खा लागेपछि साना सवारी तराईतिर झर्ने र घरमै थन्किने गरेका छन् । जिल्लामा भएका पनि ताप्लेजुङदेखि पाँचथर–इलाम–झापा चल्ने गरेको नेपाली बताउँछन् ।

फुङलिङ नगरपालिका प्रमुख छत्रपति प्याकुरेल ट्र्याक खोल्ने सडकहरू सकिँदै गएकाले अब स्तरोन्नतिमा लाग्ने बताउँछन् । भौगोलिक हिसाबले डोल्पा र हुम्लापछिको तेस्रो ठूलो जिल्लामा कालोपत्र सडक भने ५५ किलोमिटर मात्रै छ । त्यो पनि काबेलीदेखि सुकेटारसम्मको मेची राजमार्ग र केही शाखा सडकहरू मात्रै छन् ।

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७८ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×