प्रदेश १ सभामा विनियोजन विधेयकको सिद्धान्त तथा प्राथमिकता पेस- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

प्रदेश १ सभामा विनियोजन विधेयकको सिद्धान्त तथा प्राथमिकता पेस

देवनारायण साह

मोरङ — प्रदेश १ का आर्थिक मामिला तथा योजनामन्त्री टंक आङ्बुहाङले विनियोजन विधेयक २०७८ को सिद्धान्त र प्राथमिकता प्रदेशसभामा छलफलका लागि मंगलबार प्रस्तुत गरेका छन् ।

मन्त्री आङ्बुहाङले प्रदेशको आफ्नो स्रोत नभएकाले ९० प्रतिशत स्रोत संघीय सरकारको अनुदानमा आश्रित रहेको बताएका हुन् ।

‘प्रदेशको आवश्यकता अनन्त भएको तर स्रोत अत्यन्तै न्यून रहेको अवस्थामा सबै क्षेलाई समेट्ने गरी विनियोजन विधेयक २०७८ को सिद्धान्त र प्राथमिकता तोकेको छु,’ उनले भने, ‘आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ को बजेट कोभिडले सिर्जित समस्याको समाधानका साथै गतिशील अर्थतन्त्र निर्माणका लागि केन्द्रित रहनेछ ।’

समाजवाद उन्नमुख स्वतन्त्र र समृद्ध अर्थतन्त्रको विकासको लक्ष्य, १५ औं योजना र प्रदेशको प्रथम आवधिक योजनाले निर्दिष्ट गरेका लक्ष्य तथा उद्देश्य, दिगो विकासका लक्ष्य, समृद्ध, नेपाल, सुखी नेपालीको राष्ट्रिय लक्ष्यसहितका सरकारका नीति तथा कार्यक्रमहरुमा जनतासमक्ष गरिएका प्रतिबद्धताहरुलाई प्रमुख मार्गदर्शन तथा बजेट तर्जुको आधारको रुपमा लिएको उनले बताए ।

स्वच्छ, सुखी र सम्मुनत प्रदेश बनाउने प्रदेश सरकारको प्रतिबद्धताको आधारशीलामा रहेर विनियोजन विधेयकका सिद्धान्त र प्राथमिकताहरु निर्धारण गरेको मन्त्री आङ्बुहाङले बताए ।

‘संघ, प्रदेश र स्थानीय तहबीचको अन्तरसम्बन्धलाई प्रभावकारी बनाउने, कोभिड १९ ले उत्पन्न संकटबाट जनताको जीवन रक्षाका लागि केन्द्रित हुँदै उत्थानशील अर्थतन्त्र निर्माणमा जोड दिइनेछ,’ उनले भने, ‘प्रदेश सरकारको भूमिका प्रभावकारी बनाउन जनताको विकासलाई नतिजामुलक बनाइनेछ ।’

प्रधानमन्त्रीको हस्तक्षेपले प्रदेशको नामकरण हुन सकेन

प्रदेशसभामा विशेष समय लिएर बोलेका माओवादी केन्द्रका संसदीय दलका नेता इन्द्रबहादुर आङ्बोले मुख्यमन्त्री शेरधन राईले सोमबार प्रदेशसभामा शालिन तरिकाले सम्बोधन गरेर सफेद झुठको फेहरिस्त प्रस्तुत गरेको आरोप लगाएका छन् ।

मुख्यमन्त्री राईले सोमबार भनेको खुमलटारबाट राजनीति कोभिड फैलेको विषयमा आङ्बोले आपत्ति जनाएका हुन् । ‘लोकतन्त्र र संविधानमाथि निरन्तर प्रहार गर्ने काम बालुवाटारबाट हुँदै आएको छ,’ उनले भने, ‘जनता मार्ने र छिमेकी खुशी पार्ने काम सरकारबाट भइरहेको छ ।’

प्रदेशको नामाकरण संसदको विषय भएको मुख्यमन्त्री राईले दिएको अभिव्यक्तिप्रति पनि आङ्बोले आपत्ति जनाए । उनले प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले प्रदेशको नामकरणमा गरेको हस्तक्षेप तत्कालिन नेकपाका सांसदहरुले नमानेकाले नामकरण हुन नसकेको बताए ।

‘प्रधानमन्त्री ज्यूले नामकरणमा स्वार्थ नराख्ने हो भने तत्काल प्रदेशको नामकरण हुन्छ,’ उनले भने, ‘मुख्यमन्त्री ज्यूले प्रदेशमा देखिएको आर्थिक संकटको आरोप अरुलाई लगाएर सफेद झुठको खेती गर्नुभएको छ ।’ मुख्यमन्त्री राईको कारण प्रदेशमा वित्तीय असन्तुलन, बजेट र वित्तीय अनुसाशन उलंघन भएको आङ्बोको भनाई थियो ।

प्रदेशसभाको अर्को बैठक बुधबार बिहान ११:३० बजे बस्नेछ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २५, २०७८ १५:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उपचारमा हेलिकप्टर प्रयोग गर्ने बढे

कोरोना महामारीको दोस्रो लहरमा ३१७ जनाले हेलिकप्टर सेवा लिइसकेका छन्, गत वर्ष यसरी सेवा लिनेको संख्या १३० थियो
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — कोभिड–१९ को दोस्रो लहरमा हेलिकप्टरबाट आपत्कालीन सेवा लिने बढेका छन् । संक्रमण तीव्र फैलिएपछि बेड अभावका कारण दुर्गमबाट सुगम मात्र होइन, राजधानी काठमाडौंबाट बाहिरी जिल्लामा पनि हेलिकप्टरबाट बिरामी लगिएको छ । सोमबारसम्म ३ सय १७ जना संक्रमितले हेलिकप्टर इमर्जेन्सी मेडिकल सर्भिस (एचइएमएस) लिएका छन् । गत वर्ष पहिलो लहरमा यस्तो सेवा लिने १ सय ३० जना थिए ।

सिन्धुलीमाडीस्थित कोभिड अस्पतालमा उपचाररत एक संक्रमितलाई थप उपचारका लागि काठमाडौं लैजान झिकाइएको हेलिकप्टर । फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

नेपालमा डेडिकेटेड मेडिकल हेलिकप्टर छैन । तर, सन् २०१३ देखि हेलिकप्टरमा आईसीयू, पोर्टेबल भेन्टिलेटरसहित एड्भान्स मेडिकल सेटअप (उन्नत चिकित्सा व्यवस्था) गरेर जटिल स्वास्थ्य अवस्थालगायतका बिरामीलाई ठूला अस्पताल पुर्‍याउन थालिएको हो । सरकारले दुर्गमबाट जटिल अवस्थाका सुत्केरीको उद्धार गरी सुविधा सम्पन्न अस्पतालमा उपचार गराउन बजेटको व्यवस्थासमेत गर्दै आएको छ । उपचारका लागि हेलिकप्टर सेवा लिन भने महँगो पर्छ ।

‘सन् २०१३ अघि पाइलट आफैं जाने र उडाएर बिरामीलाई राजधानी ल्याउने गरिएको थियो,’ नेपालमा एचईएमएस सुरु गर्ने विज्ञ डा. सञ्जय कार्कीले भने, ‘दोस्रो लहरमा ३० देखि ५० वर्ष उमेर समूहका बिरामीलाई बढी संख्यामा राजधानी ल्याइएको छ ।’ सबैभन्दा पहिले सन् २०२० अक्टोबर १२ मा हेलिकप्टरमा पेसेन्ट आइसोलेसन युनिट (पीआईयू) राखेर संक्रमितलाई बोक्न सुरु गरिएको हो । चीनबाट पीआईयू ल्याएर बिरामी बोक्ने गरिए पनि पछि महावीर पुनको राष्ट्रिय आविष्कार केन्द्रले समेत पीआईयू प्रयोग गर्न थालेको डा. कार्कीले बताए । राजधानीदेखि सबैभन्दा टाढा करिब ५ घण्टा १० मिनेट लाग्ने दार्चुलाबाट समेत हेलिकप्टरबाट बिरामीको उद्धार गरिएको छ । ‘धेरै टाढाबाट कोभिडको बिरामी ल्याउँदा ८–९ लाखसम्म खर्च लागेको देखिन्छ भने चितवन र वरिपरिका ठाउँबाट ल्याउँदा दुई–तीन लाखसम्म पर्छ,’ एक हेलिकप्टर कम्पनीका कर्मचारीले भने, ‘सामान्य बिरामीको दाँजोमा कोभिड संक्रमितलाई ल्याउँदा खर्च बढी पर्ने गरेको हो ।’ कोभिड बिरामी बोक्दा पाइलटले व्यक्तिगत सुरक्षा उपकरण लगाउनुका साथै हरेक पटक हेलिकप्टर संक्रमण मुक्त गर्नुपर्ने र प्रयोग गरेका सामग्री डिस्पोज गर्नुपर्ने भएकाले बढी शुल्क लाग्ने गरेको हो ।

माउन्टेन हेलिकप्टरका अपरेसन्स डाइरेक्टर क्याप्टेन शैलेन्द्र बस्नेतले ७ वर्षअघि आईसीयूमा हुने सबै सामानसहितको ‘डेडिकेटेड ईएमएस हेलिकप्टर’ ल्याएका थिए । केही समयपछि चिकित्सा प्रयोजनका सबै सामान निकालेर सामान्य हेलिकप्टर जस्तै उडाउनुपर्‍यो । ‘हामीले ल्याएको हेलिकप्टरमा कम्प्याक्ट आईसीयू नै थियो, चिकित्सक लगायत स्वास्थ्यकर्मीसहित जान मिल्ने हेलिकप्टर यहाँ चल्न सकेन’, उनले अनुभव सुनाए, ‘हामीले चिकित्सकसहित आईसीयू सुविधासम्पन्न हेलिकप्टरमा बिरामी ल्याउने तर अन्य कम्पनीले त्यत्तिकै उडाएर बिरामी ल्याउने गरे । एचईएमएसको कन्सेप्ट कसैले बुझेनन् ।’

कोभिडको दोस्रो लहरमा जटिल बिरामीलाई हेलिकप्टरबाट सुविधासम्पन्न अस्पतालमा लैजाने क्रम बढी देखिएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले बताए । ‘आपत्कालीन अवस्थामा चिकित्सा उद्देश्यले हेलिकप्टरबाट बिरामी अस्पताल पुर्‍याउने प्रक्रिया सस्तो बनाउनु आवश्यक छ । यसका लागि स्वास्थ्य बिमाले कसरी समेट्न सक्छ भन्नेबारे गृहकार्य चाहिन्छ ।’

विज्ञहरूका अनुसार न्वाइज (नचाहेको ठूलो ध्वनि), मोसन (चाल) र एल्टिच्युड (उचाइ) ले गर्दा बिरामी जुन अवस्थामा छ, त्यही अवस्थामा अस्पताल पुग्छ भन्न सकिँदैन । ‘कतिपय अवस्थामा बिरामीको अवस्था बिग्रन सक्छ,’ डा. कार्की भन्छन्, ‘कोभिडको दोस्रो लहरमा अलि गम्भीर बिरामी बढी भएकाले हेलिकप्टरमा ल्याउँदा पनि बढी जोखिम देखिएको छ ।’

अक्सिजन धेरै चाहिने बिरामीका लागि हेलिकप्टरमा अक्सिजनको बढी ट्यांक लानु पर्दा गाह्रो हुने उनको भनाइ छ । ‘बरु भेन्टिलेटरमा हालेका बिरामी वाई प्याप, सी प्यापको दाँजोमा ल्याउन अलि सजिलो हुन्छ ।’ केही दिनअघि सास लिन अत्यन्त गाह्रो भएका पोखराका बिरामीलाई ७–८ हजार मिटर माथि उडाएर ल्याउदा गाह्रो हुने भएकाले विस्तारै ल्याउनुपरेको उनले बताए ।

के–के राखिन्छ हेलिकप्टरमा ?

बिरामीलाई हेलिकप्टरमा ‘पोलिमर बल मेट्रेस’ मा राखिन्छ । हेलिकप्टरमा पोर्टेबल भेन्टिलेटरसहित कार्डियाक मोनिटर, सिरिन्ज पम्प, वेन सर्किटलगायत जीवन रक्षक सबैजसो औषधि राखिएको हुन्छ । बिरामी ल्याउँदा हेलिकप्टरमै करिब १२ किलोग्रामका न्यूनतम २ वटा अक्सिजन सिलिन्डरसमेत राखिन्छ । ‘हामी जाने ‘बीथ्रीई’ हेलिकप्टरलाई कस्टमाइज गर्छौं । यसको अगाडिको सिट निकालिन्छ भने बिरामी राख्ने ठाउँ बनाउन पछाडिको सिट फोल्ड गरिन्छ,’ डा. कार्कीले भने ।

चिकित्सा सेवाका लागि उडान भर्ने हेलिकप्टरमा सामान्यतया एक जना पाइलट, एक जना डाक्टर, एक जना पारामेडिक्स, एक जना बिरामीको कुरुवा र एक जना बिरामी गरी पाँच जना रहने गर्छन् । करिब एक दशक पहिले बयोधा अस्पतालले सबैभन्दा पहिले रुफ टप हेलिप्याड (अस्पतालको छतमै हेलिकप्टर उतार्न मिल्ने हेलिप्याड) निर्माण गरेको थियो । राजधानीमा ग्रान्डी इन्टरनेसनल हस्पिटल, नेपाल मेडिसिटी, ह्याम्स र उपत्यकाबाहिर बी एन्ड सी झापा, चरक मेमोरियल हस्पिटल पोखरा, नारायणी बयोधा वीरगन्जको छतमा हेलिकप्टर बस्न मिल्ने बनाइएको छ । वीरगन्ज हेल्थ केयर, क्रिमसन हस्पिटल बुटवल, गण्डकी अस्पताल पोखरा, जिरी अस्पतालमा ग्राउन्डमै राम्रो हेलिप्याड बनाइएको डा. कार्कीले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २५, २०७८ १५:३९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×