आरक्षका अर्ना संरक्षणमा चुनौती- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

आरक्षका अर्ना संरक्षणमा चुनौती

डिल्लीराम खतिवडा

उदयपुर — कोसीटप्पु वन्यजन्तु आरक्ष क्षेत्रमा घरपालुवा जनावरका कारण अर्ना संरक्षण चुनौती बन्दै गएको छ । घरपालुवा भैंसीलाई अर्नासँग वर्णशंकर गराएर पाडापाडी निकाल्ने समूह सक्रिय भएकाले चुनौती बनेको हो ।

आरक्ष क्षेत्रमा १० हजारभन्दा बढी घरपालुवा गाईभैंसी छन् । आरक्ष क्षेत्रमा लामो समयदेखि छोडिएका भैंसी र तीनका सन्तान (पाडापाडी) मा अर्नाकै जस्तो जंगली स्वभाव भइसकेको छ । त्यसैले आरक्ष क्षेत्रबाट घरपालुवा भैंसी हटाउन चुनौती बन्दै गएको हो ।

आरक्ष क्षेत्रमा रहेका अर्नासँग ‘क्रस’ गराइएका भैंसी पनि झट्ट हेर्दा अर्नाजस्तै ठूला–ठूला सिङ भएका देखिन्छन् । आरक्षमा अर्नाभन्दा अर्नासँग ‘क्रस’ (वर्णशंकर) भएका भैंसी बढी छन् । आरक्षले वैशाख ६ देखि ११ गतेसम्म अर्ना गणना गरेको थियो । गणना प्रतिवेदनअनुसार ५७ वटा अर्ना बढेको पाइएको छ । थपिएको ५७ सहित अर्नाको कुल संख्या ४ सय ९८ पुगेको छ ।

२०७४ सालमा भएको गणनामा आरक्षभित्र ४ सय ४१ वटा मात्र अर्ना थिए । २०३२ सालमा स्थापना भएको कोसी टप्पुमा सुरुमा ६३ अर्ना मात्र थिए । त्यसयता क्रमशः अर्नाको संख्यामा वृद्धि हुँदै गए पनि संरक्षण अभाव हुँदै गएको आरक्ष प्रशासनले जनाएको छ ।

घरपालुवा चौपायको चरिचरन रोक्न नसकिएको आरक्षका संरक्षण अधिकृत अशोक रामले बताए । ‘आरक्ष क्षेत्रमा ४ किसिमका जनवार छन्’ रामले भने, ‘पहिलो अर्ना, दोस्रो आरक्षनजिकै गोठ राखेर भित्र चरिचरनका लागि छोडिएका भैंसी, तेस्रो ८–१० वर्षदेखि नै रहेका १० हजारको संख्याका गाई (जुन गाई जंगली नै हुन्) र चौथो दैनिक चरिचरनका लागि आरक्ष क्षेत्र आसपासका गाउँबाट आउने चौपाया ।’

त्यसमध्ये आरक्षनजिकै गोठ बनाएर रातभरि भित्र छोडिने भैंसीका कारण अर्ना सरक्षणकामा चुनौती भएको उनले बताए । राति आरक्ष क्षेत्रमा छोडिने भैंसीबाट अर्नासँग वर्णशंकर भएर जन्मिने पाडापाडी समस्या भएको सरक्षण अधिकृत रामले बताए । आरक्ष सुनसरी, सप्तरी र उदयपुर तीन जिल्लाको सप्तकोसी तटीय क्षेत्रमा छ । यहाँ विश्वमै दुर्लभ मानिएको बाबुलिस जातको अर्ना पाइन्छ ।

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७८ १०:०२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘जुनुको जुत्तालाई’ अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ‘जुनुको जुत्ता (द सुज अफ अ लिटल गर्ल)ले रुसको फेस्टप्रो फिल्म फेस्टिभलमा उत्कृष्ट लघुचलचित्रको अवार्ड जितेको छ ।

रुसकै ‘द फाइनल स्ट्यान्ड’ले बेस्ट फिचर फिल्म, चिलीको ‘द ब्वाय एन्ड द माउन्टेन’ले बेस्ट एनिमेटेड फिल्म, जर्मनीको ‘टेल्स अफ लाइट’ले बेस्ट चिल्ड्रेन्स फिल्मको अवार्ड पाउँदा नेपालको यस फिल्मले उत्कृष्ट सर्ट फिल्म घोषित भएको निर्देशक केदार श्रेष्ठले बताए ।

‘जुनुको जुत्ता’ चप्पल उल्टो लगाउने सानी नानीको कथा हो । यस फिल्मले गत मार्चमा अमेरिकाको वामकिड्स फिल्म फेस्टिभलमा पनि बेस्ट लाइभ एक्सन सर्ट फिल्मको अवार्ड लिएको थियो । त्यस्तै अप्रिलमा बुसान इन्टरनेसनल सर्ट फिल्म फेस्टिभलअन्तर्गत कोरियाको सिनेमा घरमा प्रदर्शन भएको थियो । फिल्मले गत वर्ष जर्मनीकै ६६ औं इन्टरनेसनल सर्ट फिल्म फेस्टिभल–ओवरहोउसेनमा अवार्ड लिएको थियो ।

फिल्मले अन्तर्राष्ट्रिय यात्राका क्रममा इटालीको फिल्म फेस्टिभल ‘कोर्टी अ पोन्टी’, सिंगारपुरको दशौं ‘सिंगापुर इन्टरनेसनल चिल्ड्रेन्स फिल्म फेस्टिभल’मा यही महिनामा प्रतिस्पर्धात्मक प्रदर्शन गर्ने श्रेष्ठले जानकारी दिए । उनका अनुसार फिल्मले जुनको पहिलो साता जर्मनीको अर्को प्रतिष्ठित फिल्म फेस्टिभल ‘सर्ट फिल्म फेस्टिभल–हमबर्ग’ मा पनि प्रतिस्पर्धा गर्दैछ ।

जुनु पात्रमा केन्द्रित रहेर अन्य चार सर्ट फिल्महरुको पनि तयारी भइरहेको छ । जुनुको फरक– फरक उमेरको कथा बोक्ने आगामी फिल्महरु हरेक दुई–दुई वर्षको अन्तरालमा छायांकन गर्ने निर्माण टिमको योजना छ ।

विभु पौडेल र सुशान्त श्रेष्ठ प्रोड्युसर रहेको फिल्मको सरुन मानन्धर सिनेमाटोग्राफर हुन् । विप्लपराज पोखरेलको सम्पादन, किशोर आचार्यको साउन्ड डिजाइन, रिकेन महर्जनको संगीत रहेको फिल्मको कार्यकारी निर्माता मधुसुदन रिमाल, सन्तोषी श्रेष्ठ र बद्री श्रेष्ठ हुन् ।

यशु श्रेष्ठको कथाबाट प्रभावित भएर लेखिएको फिल्ममा सोलुखुम्बुकी ५ वर्षीय हिस्सी लामा, याङ्जी लामा शेर्पा, पासाङ ल्हमू लामा, खड्ककुमारी शर्मालगायतको अभिनय छ ।

प्रकाशित : वैशाख २५, २०७८ १०:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×