पानीजति हाइड्रोमा, खोलानदी सुक्खा- प्रदेश १ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पानीजति हाइड्रोमा, खोलानदी सुक्खा

आनन्द गौतम

ताप्लेजुङ — पाँचथरको याङवरक गाउँपालिका थर्पुबाट ताप्लेजुङको पाथीभरा याङवरक गाउँपालिका थुम्बेदिन जाँदा काबेली नदीमा झोलुंगे पुल तर्नुपर्छ । पुल तरिरहँदा दुईवटा दृश्य देखिन्छ । पुलको पूर्वपट्टि ठूलो आवाज गर्दै काबेली छङछङ बगेर आएको छ भने पश्चिमपट्टि नदी पूरै सुक्खा छ । 

ताप्लेजुङ र पाँचथरको सिमाना भएर बग्ने काबेली नदी । हाइड्रो पावर कम्पनीले सबै पानी थुनेर विद्युत् उत्पादनमा लगाएपछि यस्तो अवस्था आएको हो । तस्बिर : आनन्द/कान्तिपुर

पाँचथरको हेवा खोलाको हालत पनि यस्तै छ । मेची राजमार्गमा यात्रा गर्नेहरूले पुलमुनि पानी नदेखेपछि उदेक मान्छन् । काबेली नदी र हेवा खोलामा पानी आफैं सुकेको भने होइन । विद्युत् उत्पादक कम्पनीले खोलाको पानी थुनेर सुरुङ (टनेल) मा हालेका कारण सुक्खा भएको हो ।

नियमअनुसार, १० प्रतिशत पानी खोलामै छोड्नुपर्छ । तर विद्युत् उत्पादक उक्त नियम ठाडै मिचिरहेका छन् । खोलो पूरै थुनेर सुरुङमा पानी सोझ्याएछन् । ताप्लेजुङको रैराङ खोलाको अवस्था पनि यस्तै छ । रैराङको पानी काबेलीमा ल्याएर मिसाइएको छ ।

रैराङवाट १० मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुन्छ । रैराङ खोलाको पानी ल्याएर काबेली नदी छेउमा झारिएको छ । रैराङ र काबेली नदीको पानीलाई समेटेर सुरुङमार्फत पावर हाउसमा पुर्‍याएर २४ मेगावाट उत्पादन गरिएको छ । बर्खाको तुलनामा हिउँदमा भने उत्पादन ह्वात्तै घट्ने गरेको छ ।

पाँचथरको फिदिम नगरपालिका–४ र हिलिहाङ गाउँपालिका–७ को सिमाना भएर बग्ने हेवा र फेमे खोलाको पानीबाट २२ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुन्छ । माउन्टेन हाइड्रोपावर कम्पनीले तल्लो हेवा खोला जलविद्युत् आयोजना सञ्चालन गरेको छ ।

तर यता खोला, नदीकै पानीमा आश्रित भई हिउँदे खेती गर्दै आएका किसान भने जलविद्युत्का लागि सबै पानी टनेलमा सोझ्याएपछि चिन्तित छन् । स्थानीय दीपक माझीले भने, ‘खोलै सुकेपछि खेतमा सिँचाइ गर्ने उपाय पनि भएन ।’ गत वर्ष पनि हाइड्रो चलाउनेले यसै गरेको र विरोध गरेपछि थोरै मात्रामा पानी छोडेको उनले बताए ।

काबेली सुकेपछि अन्तिम दाहसंस्कारमा समेत समस्या परेको सिनामका रत्न थेवेले गुनासो पोखे, ‘पानी नभएको खोलामै किन लैजानु र जस्तो हुन्छ ।’ हाइड्रो पावरका सञ्चालक दीपेन्द्र आङ्बो खोलामा पानीको बहाव घटेकाले यस्तो भएको बताउँछन् । उनी अहिले खोलामा प्रतिसेकेन्ड तीन/चार सय लिटर मात्रै पानी भएको र त्यसको १० प्रतिशत पानी छोडेको दाबी गर्छन् । ‘दाहसंस्कार गर्ने समयमा आयोजना बन्द गरेर पनि पानी छोडेका छौं,’ आङ्बोले भने, ‘हाइड्रोले नियम उल्लंघन गरेको छैन, पानी घटेकै कारण यस्तो भएको हो ।’ तीन/चार सय लिटर पानी छोड्दा खोलामा नदेखिएको उनको दाबी छ ।

प्रकाशित : वैशाख ५, २०७८ ०९:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

त्रिकोणात्मक ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय : नेपालको ब्याटिङ र डचको हारमा कीर्तिमान

विनोद पाण्डे

काठमाडौँ — कुशल भुर्तेल र आसिफ शेखले कीर्तिमानी साझेदारी गरेपछि नेपालले त्रिकोणात्मक ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय शृंखलाको पहिलो खेलमा नेदरल्यान्ड्समाथि ९ विकेटको प्रभावशाली जित पारेको छ । कोभिड–१९ को त्रासमा शनिबार बाक्लो दर्शकबीच खेलाइएको खेलमा नेपालले ब्याटिङबाट विपक्षीलाई पूर्णरूपमा निरीह बनाएको थियो ।

नेपालका ओपनिङ ब्याट्सम्यानद्वय कुशल भुर्तेल र आसिफ शेख शनिबार कीर्तिपुरस्थित त्रिवि क्रिकेट मैदानमा रनिङ बिटविन द विकेटका क्रममा । तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ/कान्तिपुर

ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रियमा डेब्यु गरिरहेका कुशल र आसिफले पहिलो विकेटमा १ सय १६ रनको साझेदारी गरेपछि नेपालले त्रिवि क्रिकेट मैदान कीर्तिपुरमा १ सय ३७ रनको लक्ष्य १५ ओभरमै १ सय ४१ रन बनाएर पूरा गर्‍यो । विजयी छक्का प्रहार गरेका कप्तान ज्ञानेन्द्र मल्ल ७ बलमा १३ रन बनाई अविजित रहे ।

कुशल र आसिफले ट्वान्टी–२० मा नेपालको सबैभन्दा ठूलो ओपनिङ साझेदारी गरे । सन् २०१९ को डिसेम्बरमा दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) मा पारस खड्का र ज्ञानेन्द्र मल्लले भुटानविरुद्व यसअघि १ सय ८ रनको साझेदारी गरेका थिए । कुशलले ४६ बल खेल्दै ५ चौका र ५ छक्का प्रहार गरी ६२ रन बनाए । आसिफ ५४ रनमा अविजित रहे । उनले ३८ बल खेलेर ४ चौका र ४ छक्का प्रहार गरे । कुशल निकै भाग्यमानी रहे । इनिङ्सको तेस्रो ओभरमा उनले क्याच दिन पुगेका थिए । तर भिभियन किङमाले फालेको बल नो–बल रहेका कारण जोगिएका कुशलले त्यसको अर्को बलमै चौका प्रहार गरी व्यक्तिगतसँगै टिमको खाता खोलेका थिए । त्यसपछि उनले आक्रामक भएर खेल्दा नेपालले पावर प्लेमै ६६ रन जोडेको थियो ।

त्यही नो–बलका कारण खेलको कहानी अर्कै बनेको स्विकार नगरे पनि नेदरल्यान्ड्सका कप्तान पिटर सिलार आफ्नो टोली सबै क्षेत्रमा नेपालसामु कमजोर देखिएको सुनाए । ‘त्यो विकेट भएको भए नेपाललाई हामी दबाबमा राख्न सक्थ्यौं होला, तर आजको खेल त्यतिमात्र होइन,’ सिलारले भने, ‘हामीले नेपालबाट क्रिकेटको शिक्षा पायौं । उनीहरूको विगतमा खेल्ने शैलीभन्दा फरक थियो आज । निष्पक्ष भएर भन्नुपर्दा हामीभन्दा नेपाली खेलाडी सय गुणा बढी राम्रा थिए । राम्रो पक्ष यो प्रतियोगिता भएकाले हामीसँग अझ ३ खेल बाँकी नै छ ।’

कीर्तिपुरस्थित त्रिवि क्रिकेट मैदानमा शनिबार नेदरल्यान्ड्सविरुद्ध ब्याटिङ गर्दै नेपालका आसिफ शेख । उनले अविजित ५४ रन बनाए ।

कुशलले ३० बलमा अर्धशतक पूरा गरे । उनी १३ औं ओभरमा आउट हुँदा ४२ रनमा खेलिरहेका आसिफले अर्धशतक बनाउन ३५ बल खेले । १४ औं ओभरमा फिलिप बोइसेभेनको बलमा छक्का प्रहार गर्दै उनले अर्धशतक पूरा गरे । नेदरल्यान्ड्सले विकेटको हिसाबमा सबैभन्दा ठूलो हार सामना गरेको हो । २०१४ को ट्वान्टी–२० विश्वकपमा श्रीलंकासँग ३९ रनमा अलआउट हुँदा पनि टोलीले ९ विकेटकै हार बेहोरेको थियो ।

यसअघि सन्दीप लामिछानेले २ विकेट लिएपछि नेपालले नेदरल्यान्ड्सलाई कम स्कोरमै रोकेको थियो । उनले ४ ओभरमा २२ रनमात्र खर्चेका थिए । खेलको दोस्रो ओभरमा म्याक ओडोवडलाई १० रनमा एलबीडब्लू आउट गरी उनले विकेट लिन सुरु गरे । अर्को ओभरमा सोमपाल कामीले बेन कुपरलाई शून्यमा एलबीडब्लू नै आउट गरे । नेदरल्यान्ड्सले पहिलो ६ ओभरमा २ विकेट गुमाई २३ रनमात्र बनाउन सकेको थियो ।

नेदरल्यान्ड्सबाट बास डी लिडले सर्वाधिक ४१ रन बनाए । उनले ४९ बल खेल्दै ३ चौका र २ छक्का प्रहार गरे । ओपनर स्कट इडवार्डसले ३२ बलमा २ चौका र १ छक्का प्रहार गर्दै ३० रन बनाए । कप्तान पिटर सिलार २२ र एन्टोनिउस स्टलले अविजित २० रन बनाएपछि नेदरल्यान्ड्सले अन्तिम ५ ओभरमा ५८ रन जोडेको थियो ।

१४ ओभरमा ७३ रनको अवस्थामा डच टोलीले उक्त स्कोर बनाएको थियो । १६ औं ओभरमा लिडले डेब्युटेन्ट शाहब आलमलाई लगातार दुई छक्का प्रहार गर्दै हाबी हुन खोजेका थिए । शाहबले १ विकेट लिए । नेदरल्यान्ड्सका कप्तान सिलारले भने, ‘पिचमा के थियो भन्नुभन्दा पनि नेपाली बलरले राम्रो गरेका कारण हाम्रो ब्याटिङ खुल्न सकेन । उनीहरूले चाहेको स्थानमा बल फालिरहेका थिए । सोमपालले सुरुआतमा राम्रो बलिङ गरे, सन्दीपले सधैंझै राम्रो गरे र करणको पनि बलिङ राम्रो थियो । त्यसै कारण हामीलाई रन बनाउन गाह्रो भएको थियो । नेपाली ब्याट्सम्यानले सिधा खेलिरहेका थिए ।’्

कोभिड–१९ महामारीका कारण सीमित दर्शकमात्र प्रवेश दिइने भनिए पनि कीर्तिपुर मैदान भरिभराउ थियो । दर्शकको भीडमा नेदरल्यान्ड्सका खेलाडीहरू रमाएको सिलार बताउँछन् । ‘हामीले यस्तो दर्शकको माहोल नेदरल्यान्ड्समा पाउँदैनौं । राम्रो खेलेर यी दर्शकलाई चुप लगाउन पाएको भए मज्जा हुन्थ्यो, तर उनीहरूले आज धेरै हौस्याइरहे,’ उनले भने, ‘हामीले नेपाली दर्शकबारे धेरै सुन्दै आएका थियौं, आज त्यसको अनुभव गर्न पायौं । तर हामीले उनीहरूले चाहेजस्तो प्रदर्शन देखाउन सकेनौं । उनीहरूले नेपालको खेल हेर्न चाहेका थिए, हामी त्यो खेलमा थियौं मात्र ।’

अहिलेसम्मकै उत्कृष्ट : कप्तान ज्ञानेन्द्र

हामीले खेलेको खेलहरूमा यो उत्कृष्ट खेल हो जस्तो लाग्छ । सुरुआततिर फिल्डिङमा केही नमिलेकाले कमजोर भएको थियो, मिसफिल्डहरू भइरहेका थिए । तर बलरहरूको राम्रो प्रदर्शनमा उनीहरूलाई १ सय ४० रनभित्र रोक्न सक्यौं । विकेट पनि राम्रै थियो । त्यो लक्ष्य पूरा गर्न दुईजना जतिले प्रदर्शन गर्नैपर्ने थियो । त्यो पनि आफ्नो पहिलो खेल खेलिरहेका खेलाडीले यसरी प्रदर्शन गर्नुले पनि यो उत्कृष्टमध्येको एक भएको हो । हामीले चाहेको पनि त्यही नै थियो । युवा खेलाडीहरू टिममा आएर एक्सपोजमात्र हुने होइन, राम्रो प्रदर्शन गरेर जिताउन पनि सक्छन् भनेर देखाएका छन् ।

पारस खड्का खेल्ने नै भएको भए यही ओपनिङ जोडी हुन्छ भन्ने निश्चित थिएन । तर उनीहरू दुवैजना सुरुदेखि नै योग्य छ जस्तो लागिरहेको थियो । अभ्यासमा पनि उनीहरूले राम्रो गरेका थिए । पारस घाइते भइसकेपछि भूमिका परिवर्तन गर्दै ओपनिङ गर्ने मौका दियौं, जुन राम्रो साबित भयो । यी दुईको इनिङ्सपछि अब हामी विपक्षीमाथि हाबी हुन सक्छौं जस्तो लागेको छ । उनीहरूको उद्देश्य पनि सकारात्मक थियो । उनीहरूका लागि क्लब क्रिकेटदेखि ओपनिङको भूमिका बनाइएको थियो । नयाँ खेलाडीलाई धेरै भूमिका फेर्दा गाह्रो पर्छ । तर पछिल्लो एक–डेढ वर्ष हेर्ने हो भने उनीहरूले आफ्नो स्थानमा राम्रो खेल्दै आएका छन् । त्यो पनि आफ्नो स्थान योग्य साबित गर्न खेलिरहेका थिए ।

नेदरल्यान्ड्सको टोलीमा धेरै खेलाडी परिवर्तन छन् । पूर्ण टोली नभए पनि योभन्दा राम्रो गर्न सकिन्थ्यो होला । नेदरल्यान्ड्सको क्रिकेट भनेको लामो समयदेखि एउटा पद्धतिमा बसेर चलेको क्रिकेट हो । विश्वकप खेलिरहेको अनुभव छ उनीहरूसँग । तर कोभिड–१९ का कारण लामो समयपछि मैदानमा उत्रिनु, युवा खेलाडी हुनु, फरक कन्डिसन हुनु र यति धेरै दर्शकसामु खेल्नुपरेकाले उनीहरूलाई गाह्रो भएको हुनसक्छ । यसको मतलब उनीहरू कमजोर भने होइनन् ।

प्रकाशित : वैशाख ५, २०७८ ०८:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×