कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

लकडाउनयता प्रदेश १ मा दैनिक ४ आत्महत्या

प्रदीप मेन्याङ्बो

सुनसरी — लकडाउनयता प्रदेश १ मा दैनिक ४ जनाले आत्महत्या गरेको पाइएको छ । प्रहरीका अनुसार गत चैत ११ देखि हालसम्म प्रदेशभरि आत्महत्या गर्नेको संख्या ४ सय १३ जना पुगेको छ । आत्महत्या गर्नेमा २ सय १७ पुरुष, १ सय ४२ महिला, २० बालक र ३४ बालिका छन् ।

प्रदेश १ प्रहरी कार्यालयका अनुसार प्रदेशका १४ जिल्लामध्ये सबैभन्दा बढी मोरङमा ७८, झापामा ७६ र सुनसरीमा ५७ जनाले ज्यान गुमाएका छन् । करिब डेढ लाख जनसंख्या भएको धरान उपमहानगरमा लकडाउनयता गत मंगलबारसम्म २२ जनाले आत्महत्या गरेका छन् । इलाममा ३७, उदयपुरमा २७, ओखलढुंगामा १५, खोटाङमा १७, धनकुटामा १५, पाँचथरमा १६, सोलुखुम्बुमा १६, भोजपुरमा १७, तेह्रथुम, संखुवासभामा र ताप्लेजुङमा १४/१४ जनाले आत्महत्या गरेको प्रहरीले जनाएको छ ।

आत्महत्याको दर बढ्नु समाज र परिवारका लागि भयानक खतराको संकेत भएको बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानको मानसिक रोग विभागका प्राडा धनरत्न शाक्यले बताए । आत्महत्या गर्न प्रेरित गर्ने तत्त्व धेरै भए पनि सामान्यतया जैविक, सामाजिक र मनोवैज्ञानिक कारणले हुने उनी बताउँछन् । ‘कोरोना र लकडाउनले उत्पन्न मानसिक चिन्ता र तनावलाई थेग्ने भनेको मन हो । मनले थेग्ने पनि एउटा सीमा हुन्छ । जीवनको परिस्थिति प्रतिकूल भएपछि त्यसको प्रतिक्रियास्वरूप आत्महत्या गर्न प्रेरित हुन्छन्,’ उनी भन्छन् ।

आत्महत्या गरेपछि समाज, प्रहरी प्रशासनले देखिने विभिन्न घटनासँग जोडेर हेरेर गरिबी, असफलता, नैराश्यता, आवेश, अपमान, दीर्घ रोगलगायत कारणहरू बताउने गरे पनि आत्महत्या गर्नेको पृष्ठभूमिमा जैविक, सामाजिक र मनोवैज्ञानिक कारणलाई खोतल्नु जरुरी रहेको मनोचिकित्सक डा. शाक्यले बताए । सामाजिक रूपमा एक्लो, सहरी वातावरणमा परिवर्तन, आर्थिक समस्या, पेसागत समस्याले मानिसमा नैराश्यता आउने गरेकाले आत्महत्याको दर बढेको हुन सक्ने उनले बताए ।

प्रतिष्ठानका मानसिक रोग विभागका अर्का मनोचिकित्सक प्राडा निदेश सापकोटाले मानसिक तनाव नियन्त्रण र व्यवस्थापन गर्न नसक्दा शरीर र मस्तिष्कमा हुने हर्मोन (रसायन) परिवर्तनले मानसिक रोग थपिने, पुरानो मानसिक समस्या भए झन् कडा हुने भएकाले आत्महत्याको दर घटाउन मनोसामाजिक परामर्श जरुरी रहेको उनले बताए । समाजशास्त्री विज्ञान शर्माले सामाजिक र आर्थिक अवरोध सिर्जना भएका बेला मान्छेले आत्महत्या गर्ने दरमा वृद्धि हुने गरेको बताए ।

प्रकाशित : असार १७, २०७७ २१:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नरैनापुरमा बल्ल बिजुली

बिजुली नहुँदा पालिकाले यहाँ आइसोलेसन सेन्टर बनाउन सकेको थिएन
रूपा गहतराज, ठाकुरसिंह थारू

(नरैनापुर, बाँके) — नरैनापुर गाउँपालिका–१, सुइयाका ६० वर्षीय साबिर खाँ गाउँमा बिजुली पुगेको देख्दा दंग छन् । बिजुली पुर्‍याउन ०५१ सालमा गाडिएका पोल ढलिसकेका कारण उनको बत्ती बाल्न पाउने आस मरिसकेको थियो ।



सुइयास्थित सशस्त्र प्रहरी क्याम्पअगाडि ट्रान्सफर्मर राखिएको पोलमा मंगलबार बत्ती बालिएपछि उनको खुसी फर्किएको हो । ‘बत्ती बलेको देख्दा निकै खुसी लागेको छ,’ साबिरले भने, ‘हाम्रो गाउँ पनि उज्यालो हुने भयो ।’

चार बिघामा खेती गर्दै आएका उनले अब बोरिङ गाड्ने योजना बुनेका छन् । विद्युत् नहुँदा घरमा सोलारबाट बत्ती बाल्थे । उखरमाउलो गर्मीमा चाहेर पनि पंखा राख्न सकेका थिएनन्। ‘अब सजिलो हुने भयो,’ उनले भने ।

नरैनापुर–१, मजुरोटीका ६५ वर्षीय अहमद दर्जीले सीमावर्ती भारतीय गाउँमा घरबाटै बिजुली बलेको देख्थे । आफ्नोतर्फ भने अन्धकार नै थियो । ‘बत्ती नहुँदा धेरै दिक्कत सहनुपरेको थियो,’ उनले भने, ‘केटाकेटीले राम्रोसँग पढ्न पाउँथेनन् ।’ बिजुली नपुगेकै कारण नरैनापुरमा एउटै उद्योग छैन । अधिकांश स्थानीय भारतमा रोजगारी गर्छन् ।

कोरोनाको महामारीले आक्रान्त बनेको नरैनापुरमा बिजुली पुगेपछि खुसी फर्किएको हो । स्थानीयको दैनिकी पहिलेजस्तै सामान्य बन्दै गएको छ । यहाँ १ सय १६ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको थियो । बिजुली नहुँदा पालिकाले यहाँ आइसोलेसन सेन्टर बनाउन सकेको थिएन । प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा आइसोलेसन बनाउन नसक्दा संक्रमितलाई नेपालगन्ज, दाङ र कोहलपुरसम्म लगेर राख्नुपरेको थियो ।

‘बिजुली आयो, अब गाउँमै उद्योगधन्दा स्थापनाको वातावरण बनाउँछौं,’ नरैनापुर गाउँपालिका अध्यक्ष इस्तियाक अहमद शाहले भने, ‘यहाँ चिनीलगायत उद्योग मजाले स्थापना गर्न सकिन्छ ।’ सिँचाइका लागि दुईवटा डिप बोरिङ जडान गरिएको थियो । तर, बिजुलीको अभावमा बन्द भए । डिप बोरिङ सञ्चालनका लागि बजेट छुट्याइएको छ । बिजुली पुगेपछि प्राथमिक स्वाथ्य केन्द्रमा एक्सरे मेसिन, ल्याब छिट्टै सञ्चालनमा ल्याउने तयारी गरिएको छ ।

नरैनापुरमा बिजुली पुर्‍याउन एक हजार पोल गाडिएका छन् । सुइया, बानियाँ गाउँ, बिर्ता कटकुइयामा भने पोल नगाडिएको स्थानीय प्रदेशकुमार मिश्रले बताए । ‘वडा कार्यालय र केही निश्चित स्थानमा मात्र अहिले बत्ती बाल्ने भन्ने सुनेको छु,’ उनले भने, ‘त्यसैले गाउँमा पोल र तार केही ल्याइएको छैन ।’ क्षेत्रीय विद्युत् प्राधिकरण नेपालगन्जका प्रमुख मुनिन्द्र ठाकुरले गाउँगाउँमा पोल गाडिसकेको र तार जडान गर्नमात्र बाँकी रहेको बताए ।

उनले विपन्न समुदायलाई बिजुलीबाट वञ्चित हुनु नपर्ने जनाए । ‘निःशुल्क तार, मिटर र एमसीबी जडान गर्छौं,’ उनले भने, ‘१० युनिटसम्म बाल्ने विपन्न परिवारलाई पैसा तिर्नु पर्दैन । त्यसबाहेकको बत्ती बालेबापत आएको शुल्क मात्र तिर्नुपर्छ ।’ उनले ३३ केभीको लाइन विस्तार गर्नुका साथै सबस्टेसन पनि जडान गरिसकेको जनाए ।

प्रकाशित : असार १७, २०७७ २०:३८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×