जीवनस्तर सुधार्न पालिकाको लगानी

डम्बरसिं राई

(खोटाङ) — गाउँमा कतै माछापालन गरिएको छ । कतै बंगुर र बाख्रा पालन भइरहेको छ । अनि कतिपय स्थानमा फलफूल खेती गर्न स्थानीय सक्रिय छन् । कृषि, पशु, स्वास्थ्य, शिक्षा, पर्यटनजस्ता क्षेत्रमा काम गरे गाउँवासीको जीवनस्तर उकासिने भन्दै साकेला गाउँपालिकाले ती क्षेत्रमा लगानी गरेको हो ।

कृषिको माध्यमबाट गाउँलेको उन्नति गर्ने लक्ष्यसाथ काम भइरहेको गाउँपालिका अध्यक्ष अर्जुनकुमार खड्काले बताए । विभिन्न वडामा नमुना कृषि फर्महरू, बाख्रा पालन, बंगुर पालन, राँगा भैंसीपालन, कुखुरा पालन, रेन्बो ट्राउट, माछा पालन योजना सञ्चालन गरिएको उनले सुनाए । ‘कृषिको माध्यमबाटै समृद्धि सम्भव छ,’ खड्काले भने, ‘जनताले अनुभूति गर्ने विकासमा जोड दिइएको छ ।’ उनका अनुसार कागती, कफी, नास्पाती, चिया लगायतको नर्सरी बनाइएको छ । विभिन्न ‘पकेट क्षेत्र’ बनाएर फलफूल, माछा, किवी खेती सुरु गरिएको कृषि विकास शाखाका संयोजक गणेश राईले बताए ।


वडा २ रतन्छाका बासिन्दाले माछा उत्पादन सुरु नै गरेका छन् । यहाँका करिब १५ सय घरले व्यावसायिक माछा पालन गरिरहेको वडाध्यक्ष उन्नत राईले बताए । पानीको स्रोत प्रशस्त भएकाले माछा पालन गर्न सहज हुने देखेर युवा समूह बनाएर यसमा लागेको उनले सुनाए । उनी आफैं पनि माछापालन गरिरहेका छन् । एउटै पोखरीबाट एकपटकमा ९० किलो माछा बेचेको राईले बताए ।


माछा पालनबाट राम्रौ आम्दानी हुने भएपछि यहाँका १३ जना युवाले एलेलेमा पौरखी माछा पालन कृषक समूह स्थापना गरी एक वर्षदेखि व्यावसायिक माछापालन सुरु गरेका छन् । उनीहरूले पालेको माछा बेच्ने बेला भएको छ । एउटै माछा करिब एक केजी हाराहारीको भएको माछा पालन समूहका सचिव सन्तराज राईले बताए ।


सप्तरीको फत्तेपुर मत्स्य विकास केन्द्रबाट माछाका भुरा ल्याएर पाल्न सुरु गरेका हुन् । उक्त ठाउँबाट ७० हजार भूरा ल्याएर व्यवसायिक माछा पालन सुरु गरेको राईले सुनाए । रतन्छाबासीको माछा पालनप्रति जाँगर देखिएपछि गत वर्ष गाउँपालिकाले दुई लाख ५० हजार माछाका भूरा ल्याएर वितरण गरेको थियो ।


वडा १ बाँझेच्यानडाडाँमा कागती, वडा २ रतन्छामा नास्पाती, ३ मा चिया र किवी, वडा ५ मात्तिममा कफी पकेट क्षेत्र विकास गर्ने योजना बनाइएको अध्यक्ष खड्काको भनाई छ । यसका लागि किसानलाई विशेष अनुदान र प्राविधिक ज्ञान उपलब्ध गराएको उनले सुनाए ।


स्थानीयको आर्थिक स्तर उकास्न उद्योग विस्तार सुरु गरिएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रवीन मगरले बताए । उनका अनुसार अल्लो प्रशोधन उद्योग, ढाका कपडा उद्योग, राडीपाखी उद्योगलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ । अल्लो प्रशोधनका लागि १० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको मगरले बताए ।


गाउँपालिकाले पर्यटन प्रबर्द्धनमा पनि जोड दिएको छ । तावाताल, मपारुङ भीर, टेम्केलगायत क्षेत्रको पर्यटन प्रबर्द्धनमा जोड दिएको अध्यक्ष खड्काले सुनाए । यसअन्तरगत तावा तालको डिपिआर सकेर त्यसको वातावरणीय प्रभाव मुल्याङ्कनको चरणमा पुगेको छ । त्यसपछि तावाताल निर्माणको चरणमा प्रवेश गर्ने जनाइएको छ । उक्त ताल ५६ करोड ५७ लाखको बजेटमा निर्माण हुने उल्लेख गर्दै खड्काले बजेट जोहो गर्ने पहल भइरहेको बताए ।


मपारुङ भीरको डिपिआर निर्माण भइरहेको छ भने मानेभन्ज्याङ–टेम्के पदमार्ग पनि निर्माणाधीन चरणमा छ । उक्त पदमार्गका लागि प्रदेश सरकारको गत वर्ष बीस लाख र यो वर्ष ४० लाख बजेटले काम भइरहेको हो । पदमार्ग यसै आर्थिक वर्षमा सकिने गाउँपालिकाले जनाएको छ ।


शिक्षा र स्वास्थ्यलाई विशेष प्रामथमिकतामा राखेर काम भइरहेको खड्काको भनाइ छ । ‘गाउँपालिकाभरका २८ वटा विद्यालयमा गुणस्तरीय पठन–पाठनका लागि विशेष योजनाका साथ अघि बढिएको छ’ उनले भने ‘बालकालिका भोलिको जनशक्ति भएकाले त्यसै अनुसार उनीहरूको क्षमता विकासमा ध्यान दिइएको छ ।’


स्वास्थ्यमा पनि विशेष योजनाका साथ काम भइरहेको अध्यक्ष खड्काको दाबी छ । रोग लाग्नु भन्दा पहिले अपनाउनुपर्ने कुरा र रोग लागिसकेपछि हुने उपचारबारे जनचेतनाका कार्यक्रम भइरहेको खडकाले सुनाए । गाउँपालिकाको पाँचवटा वडामध्ये २ रतन्छा, ३ खिदीमा र वडा ५ मात्तिममा वर्थिङ सेन्टर सञ्चालन भइसकेको छ । वडा १ बाँझेच्यानडाँडा र वडा ४ माथिल्लो मात्तिममा यो वर्षबाट सुरु हुने छ । उक्त पालिकाको सबै वडामा सडक विस्तार भइसकेको छ । यो वर्षबाट कालोपत्रेको चरणमा प्रवेश गरेको खड्काको भनाई छ । उनका अनुसार यो वर्ष साप्सुबाट गाउँपालिकाको केन्द्र मानेभन्ज्याङ हुदै भोजपुर जोड्ने सडक कालोपत्रेको काम सुरु हुने छ । प्रकाशित : माघ ९, २०७६ १०:०३

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुर्खेत विमानस्थल विस्तारमा अलमल

सम्भाव्यता अध्ययन टोलीले धावनमार्ग ३ सय मिटर बढाउन करिब ५ अर्ब लाग्ने अनुमान गरे पनि प्रदेश सरकार लगानी गर्न तयार देखिँदैन
चाँदनी कठायत

वीरेन्द्रनगर — संघीय राजधानी आवतजावत गर्दा होस् वा प्रदेशकै अन्य जिल्ला आवतजावत गर्दा, कर्णालीबासीले नेपालगन्ज विमानस्थल प्रयोग गर्नुपर्ने अवस्था छ । यसको अन्त्यको लागि सुर्खेत विमानस्थलको धावनमार्ग बढाउनुपर्ने आवश्यकता रहे पनि प्रदेश सरकार उदासिन देखिएको सरोकारवालाको आरोप छ ।

करिब तीन महिनाअघि संघीय सरकारका पर्यटनमन्त्री योगेश भट्टराई र प्रदेशका मुख्यमन्त्री महेन्द्रबहादुर शाहीबीच काठमाडौंमा भएको छलफलमा विमानस्थल निर्माणमा ‘साझेदारी गर्ने’ मौखिक सहमति भएको थियो । प्रदेश सरकारले भने विमानस्थल बनाइदिन मागमात्र गरेको छ । ‘कर्णालीको आर्थिक, पर्यटकीय र राजनीतिक विकासको महत्वपूर्ण आधार भनेकै सुर्खेत विमानस्थल हो, यसको बिस्तारको लागि ठोस आर्थिक प्रस्तावसहित प्रक्रिया अघि बढाउनु पर्छ,’ नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका केन्द्रीय कोषाध्यक्षसमेत रहेका कर्णालीका अग्रणी व्यवसायी निरक केसी भन्छन्, ‘विमानस्थल बनाइदिनुस् भनेर पत्र पठाउनेबित्तिकै बन्नेवाला छैन ।’ कम्तीमा जग्गा अधिग्रहणको लागि आवश्यक बजेटको आधा हिस्सा प्रदेश सरकारले छुट्याएर काम थाल्ने बित्तिकै संघीय सरकारलाई पनि दबाब पर्ने उनले बताए ।

कर्णाली प्रदेश सरकारले गत भदौमा पहिलोपटक संघीय सरकारलाई सुर्खेत विमानस्थल विस्तार गरिदिन आग्रह गरेको थियो । प्रदेश सरकारको आग्रहपछि संघीय सरकारको तर्फबाट आएको अध्ययन टोलीले विमानस्थल विस्तारका लागि अध्ययन पनि गर्‍यो । अध्ययन टोलीले विमानस्थललाई उत्तरतिर विस्तार गर्न सकिने बताएको छ । अध्ययन टोलीका अनुसार विमानस्थल विस्तार गर्दा स्थानीयका घरजग्गा अधिग्रहणका साथै अमरज्योति नमुना माविलाई स्थानान्तरण गर्नुपर्ने हुन्छ । उत्तरतर्फ करिब १६ बिगाहा जग्गा अधिग्रहण गर्नुपर्ने प्रारम्भिक अध्ययन प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

प्रमुख सचिव केबलप्रसाद भण्डारीका अनुसार प्रदेश सरकारले गन बिहीबार संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयलाई पत्र पठाउँदै सुर्खेत विमानस्थलको धावनमार्ग बिस्तार तथा स्तरोन्नति गरिदिन आग्रह गरेको छ । उक्त पत्रमा प्रदेश सरकारको तर्फबाट हुने लगानीबारे भने उल्लेख छैन । ‘संघीय सरकारलाई हामीले आग्रह गरिसकेका छौँ,’ उनले भने, ‘अब नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले बजेट सहयोग गर्न प्रदेश सरकारलाई आग्रह गरेको खण्डमा आर्थिक लगानी गर्न कुनै समस्या छैन ।’

प्राधिकरणले विमानस्थल बिस्तारमा लाग्ने बजेट स्टिमेट गरेर प्रदेश सरकारसँग पनि शेयर मागेको खण्डमा जति पनि सहयोग गर्न तयार रहेको प्रमुख सचिव भण्डारीले बताए । ‘प्राधिकरणले यति खर्च लाग्छ भनेर सरकारलाई भन्नुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘विस्तार गर्न जति खर्च लाग्छ, सरकार बेहोर्न तयार छ ।’ भदौमा आएको अध्ययन टोलीले विमानस्थल विस्तारका लागि ८ अर्ब रुपैयाँ बजेट आवश्यक पर्ने जनाएको छ । ५ अर्ब जग्गा अधिग्रहण, क्षतिपूर्ति र स्कूल स्थानान्तरण तथा ३ अर्ब रनवे विस्तार, तारबार, बत्ती जडानलगायत भौतिक संरचना निर्माणका काममा खर्च हुने प्रतिवेदन दिइएको प्राधिकरणका सुर्खेत कार्यालय प्रमुख उमेशकुमार पन्थीले बताए ।

उनका अनुसार विमानस्थलको दक्षिणतर्फ सडकमा १ सय ५० मिटर खुल्ला ठाउँ चाहिन्छ । अहिले ३९–४० मिटर मात्रै छ । २०२२ सालमा बनेको सुर्खेत विमानस्थल सुरुमा १ हजार ४० मिटर लम्बाइमा निर्माण गरिएको थियो । करिब ५ वर्षअघि सोही विमानस्थल २ सय मिटर विस्तार गरिएको थियो । हाल ३ सय मिटर विस्तार गर्ने योजनासहित अध्ययन भएको हो । अहिले १ हजार २ सय ५५ मिटर लम्बाई र ३० मिटर चौडाई रहेको रनवेमा एटीआर–४२ तथा साना जहाजले उडान भर्दै आएका छन् ।

प्रदेश सरकारकै आग्रहमा बुद्घ एयरको एटीआर–४२ ले २०७५ वैशाखदेखि सुर्खेत–काठमाडौं दैनिक उडान सुरू गरेको हो । एटीआर–४२ को एउटा मात्र उडानका कारण हवाई भाडा अत्यधिक महँगो पर्न गएको भन्दै कर्णालीबासीले विमानस्थल विस्तार गरेर ठूला जहाज सञ्चालन गर्न माग गरिरहेका छन् । एटीआर–४२ को एउटामात्र उडानका कारण हवाइभाडा अत्यधिक महँगो भएको भन्दै कर्णालीबासी काठमाडौं आवतजावत गर्न नेपालगन्ज विमानस्थल प्रयोग गर्छन् । सुर्खेत–काठमाडौं सहुलियत भाडा ७ हजार ८ सय रुपैयाँ रहेको छ । ‘यति पैसामा त नेपालगन्जबाट दुईतर्फी टिकट किन्न सकिन्छ,’ व्यवसायी केसीले भने, ‘अनि महँगोमा को जाओस् सुर्खेतबाट ?’

सडक बाधक
विमानस्थल विस्तारका लागि सडकले बाधा सिर्जना गरिदिएको छ । विमानस्थल वरपर लगाएको तारजाली हटाउन आग्रह गर्दै डिभिजन सडक कार्यालयले पत्राचार गरेको नागरिक उड्डयन प्राधिकरण सुर्खेतको कार्यालयले जनाएको छ । कार्यालय प्रमुख पन्थीका अनुसार प्राधिकरणमा इन्जिनियर नभएका कारण कति जग्गा विमानस्थलले मिचेको छ भन्ने थाहा हुन सकेको छैन । ‘हामीले कति जग्गा मिचेका छौँ हामी भन्न सक्दैनौँ,’ उनले भने, ‘त्यसैले हामीले केन्द्रीय कार्यालयमा उक्त पत्र पठाई विज्ञ पठाउन र आवश्यक निर्देशन दिन भनेका छौँ ।’ उक्त जग्गा सडकलाई दिँदा धावनमार्ग झन् साँघुरो हुने उनले बताए ।

प्रकाशित : माघ ९, २०७६ १०:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×