कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

माघे संक्रान्तिमा मेलैमेला

‘यो माघी मेला, के चिनु साटौं नि लैलै भेट भाको बेला’
सशस्त्र द्वन्द्वमा केही वर्ष रोकिएको मेला भर्न सदरमुकाम फुङलिङदेखिका मानिस लिंखिम पुग्छन्
कान्तिपुर संवाददाता

(ताप्लेजुङ र इलाम) — प्रत्येक वर्ष माघ १ गते फक्ताङलुङ गाउँपालिका–३ लिंखिमको सिंवा बजारमा घन्किने भाका हो यो । सावादिन, खेजेनिम, लिंखिमको सिमाना छुट्याएर बग्ने तमोर नदी किनारमा लाग्ने मेलामा यस्तै भाका घन्काइन्छ ।

हिँडेर तीन र गाडीमा डेढ घण्टामै पुगिने भएकाले सदरमुकाम फुङलिङदेखिका मानिस मेला भर्न पुग्छन् । सशस्त्र द्वन्द्वमा केही वर्ष रोकिएको मेला शान्ति प्रक्रियापछि पुन: सुरु भएको हो । मानिसहरूको आकर्षणका लागि खेलकुद, सांगीतक तथा सांस्कृतिकलगायतका कार्यक्रम आयोजना गरिँदै आएको छ ।


माघे संक्रान्तिकै अवसरमा सिरिजंघा गाउँपालिका ६ मामांखेमा मामांखे महोत्सव आयोजना गरिएको छ । पुस २९ बाट सुरु भएर माघ २ गते सकिने महोत्सवमा उपराष्ट्रपति नन्दबहादुर पुन, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेशकुमार भट्टराईलगायत अतिथि आउने भएका छन । लिम्बू समुदायको मात्रै बसोबास रहेको यहाँ लिम्बू संस्कृतिका हरेक विधालाई समेट्ने योजना रहेको महोत्सवका सल्लाहकार चित्र मावो बताउँछन् । लिम्बू समूदायको परिचय र पहिचान झल्कने एक मात्र लिम्बू संग्रहालय यहाँ भएकाले पनि यसको विशेष महत्त्व छ । ताप्लेजुङ र पाँचथरको सीमावर्ती क्षेत्र कावेलीमा माघे संक्रान्तिको अवसरमा विशेष कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ । पाथीभरा याङवरक गाउँपालिका–२ थेचम्बू र ताप्लेजुङ ढुवानी सेवाको आयोजनामा हुने कार्यक्रममा पाँचथरबाट ताप्लेजुङ भित्रिने हरेक यात्रुलाई खादा पहिर्‍याएर सम्मान गरिनेछ ।


ताप्लेजुङबाट पाँचथरको काबेली बजारसम्म दौड गराउने कार्यक्रम पनि छ । यहाँ माघ १ गते मकर नुहाउन जानेको पनि भिड लाग्छ । कावेली नदीमा नुहाएर तरुल उसिनेर खानेहरू प्रशस्तै भेटिन्छन् । सिदिङवाको सुरुमखिम, मेरिङदेनको थुकिम्बालगायत स्थानमा पनि मेला लाग्ने गरेको छ । माघे र साउने संक्रान्तिलाई पहिला आदिवासि–जनजाति समुदायले विशेष चाडका रुपमा मनाउँथे । यसका लागि मासु, तरुललगायत खाद्य सामग्री अग्रिम रुपमा ब्यवस्था गरिन्थ्यो । पछिल्ला वर्ष पहिलाको जस्तो पूर्वतयारी कम हुन्छ । तर मेला, महोत्सवमा सहभागी हुने, मिठा परिकार बनाएर खाने प्रचलन उस्तै छ । सञ्चारको विकास नहुँदासम्म भेटवार्ता गर्ने माध्यम रहेको मेलामा अहिले आफ्नो उत्पादन बिक्रीमा लैजाने, आवश्यक पर्नेले खरिद गर्ने र संगीत तथा खेलकुदमा रमाउने प्रचलन बढेको छ । चाँगेका विष्णु लिम्बूका अनुसार माघे संक्रान्तिको अघिल्लो दिन नै प्रत्येकजसो घरले तरुलको ब्यवस्था गरेका हुन्छन् । घर तरुल, वन तरुल, इस्कुस जरा जोहो गरेकाहरूले संक्रान्तिका दिन बिहानै भाँडामा उसिन्छन् । गाइभैंसी दुहुने, पशु चौपायालाई बिहानको घाँस हालेपछि परिवारका सदस्य भेला भएर तरुलको टीका लगाउँछन् ।


विशेष गरी वन तरुलको टीका लगाउने प्रचलन छ । वनको देवता खुसी बनाउनका टीका लगाइएको विष्णुको बुझाइ छ । तरुल खाएपछि परिवारका सदस्य मेला, महोत्सवतिर लाग्छन् । संक्रान्तिको बेलुका भने हरेकजसो घरमा मासु खाने प्रचलन रहेको उनले सुनाइन् । ‘धेरैले त बिहान–बेलुका पनि खान्छन्,’ विष्णुले भनिन्, ‘बेलुका नखाने त सायदै हुँदैनन् होला ।’ संक्रान्तिपछि मकै छर्न खेत जोत्नेलगायतका काम हुने भएकाले यो दिनलाई विशेष मनाइन्छ । माघे संक्रान्तिमा रोटी पनि पकाउने गरिएको छ ।


माघे संक्रान्तिमा धेरै बिक्री हुने बन तरुल १ सय ५०, घरतरुल १ सय र इस्कुस तरुल ८० रुपैयाँ किलो छ । तरुलसँगै ताप्लेजुङमा राँगाको मासुको खपत बढी हुने गरेको छ ।


खेलको प्रवर्द्धन

माघे संक्रान्तिमा खेलको प्रवर्द्धनपनि अधिक हुने गरेको छ । मेला र महोत्सवमा खेलकुदका कार्यक्रम आयोजना गरिन्छन् । अधिकांश स्थानमा भलिबल प्रतियोगिता गरिन्छ । मामांखे महोत्सवमा वडास्तरीय र कावेलीमा पालिकास्तरीय भलिवल प्रतियोगिता आयोजना गरिएको छ ।


माइबेनी मेलाको रन्को

माघे संक्रान्तिका अवसरमा इलामको माई र जोगमाई खोलाको दोभानमा लाग्दै आएको माइबेनी मेला यस वर्ष पनि उत्साहसाथ मनाइँदै छ । विभिन्न जातीय संस्कृतिसहित यस क्षेत्रमा उत्पादन हुने रैथाने खेतीबालीको बजार प्रवर्द्धनका लागि पनि यो मेला इतिहासदेखि चर्चामा छ । मकर नुहाउनेसँगै भाकल गर्नेहरूको पनि मेलामा बाक्लो भिड हुने गरेको छ । माघ १ मा विशेष लाग्ने मेला पुस २८ गते नै सुरु भएको हो । मेला माघ २ सम्म चल्नेछ । यहाँको मेलामा पूर्वका विभिन्न जिल्ला र भारतको दार्जिलिङ, सिक्किमबाट पनि बाक्लो उपस्थिति हुने गरेको छ । विभिन्न प्रकारका तरुल, सगरखण्ड, पिँडालु, ग्यामरे, उखुजस्ता उत्पादन बिक्री र खरिद गर्न यहाँ भिड लाग्छ ।


मेला व्यवस्थित बनाउन विद्युत, खानेपानी, शौचालयजस्ता अत्यावश्यक विषयको राम्रो व्यवस्था गरिएको आयोजक कमिटीले जनाएको छ । मेला व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष तथा माइजोगमाई गाउँपालिका–४ का वडाध्यक्ष गणेशकुमार राईका अनुसार मेलामा आउने पर्यटक तथा धर्मावलम्बीको सुविधा मध्यनजर गर्दै जोगमाई खोलामा अस्थायी पुल, फड्के र ३ स्थानमा सवारी पार्किङ व्यवस्थापन गरिएको छ । मेलामा प्राथमिक स्वास्थ्य शिविरसमेत रहनेछ ।


इलाम नगरपालिका, सूर्योदय नगरपालिका र माइजोगमाई गाउँपालिकाको संगमस्थल माइबेनी इलामकै महत्वपूर्ण धार्मिक स्थल हो । हरेक वर्ष माघे संक्रान्तिमा यस ठाउँमा मेला लाग्ने गरेको छ । स्थानीय कृषि–उपज तथा कलासंस्कृतिको प्रचारप्रसार्र साथै धार्मिक आस्था बचाइराख्न मेला गरिदै आएको छ । फराकिलो खेत र खोला बगरमा लाग्ने मेला पछिल्लो समय आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको गन्तव्य बन्दै छ । धर्मावलम्बीहरूले जोगमाई र माइ खोलामा स्नान गरी त्यसै स्थानमा रहेको माई भगवती मन्दिरमा पूजाआजा गर्ने गरेका छन् ।


मेलामा कृषि–प्रदर्शनीसमेत आयोजना गरिएको छ । प्रदर्शनीमा जिल्लाभरिका किसानहरूलाई सहभागी गराई उत्कृष्टलाई पुरस्कृतसमेत गरिने आयोजकको भनाइ छ । प्रदर्शनीमा खाद्यान्न, दलहन, फलफूल र तरकारी बाली समावेश गरिनेछ । मेलालाई मध्यनजर गर्दै माघे संक्रान्तिका दिन माइजोगमाई गाउँपालिकाले बिदा दिँदै आएको छ । मकर संक्रान्तिका अवसरमा माङ्सेवुङ गाउँपालिकाले पनि बिदा दिएको छ । फाकफोकथुम गाउँपालिकाको दोकानडाँडामा पनि मेला लागेको छ । प्रकाशित : माघ १, २०७६ ०९:४८

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बर्दियामा ट्रयाक्टर पल्टिँदा १ को मृत्यु, १५ घाइते (अपडेट)

कमल पन्थी

बर्दिया — राजापुर—१० खैरीचन्दनपुरमा बुधबार बिहान खचाखच भरिएको ट्याक्टर पल्टिदा एक किशोरको मृत्यु भएको छ । दुर्घटनामा परी गम्भीर घाइते भएका गेरुवा गाउँपालिका—५ का १३ वर्षीय रुबेना थारुको उपचारको क्रममा मृत्यु भएको प्रहरी उपरीक्षक राजेशनाथ बास्तोलाले बताए ।

दुर्घटना परी १५ जना घाइते भएका छन् । ३ जनाको अवस्था गम्भीर भएकाले थप उपचारका लागि नेपालगन्ज र कोहलपुरस्थित शिक्षण अस्पतालमा पठाइएको छ ।

घाइतेमध्ये ३ जनाको अवस्था गम्भीर रहेकाे प्रहरीले जनाएकाे छ । उनीहरुको कोहलपुरस्थित शिक्षण अस्पतालमा र नेपालगन्जमा उपचार भइरहेकाे छ ।

ट्रयाक्टरको ट्रलीमा ४० जना यात्रु रहेको प्रहरीले जनाएको छ । यात्रुले खचाखच भरिएको ट्रयाक्टर हुलाकी राजमार्गको मोडमा घुमाउने क्रममा पल्टिएको हो ।

प्रहरीले ट्रयाक्टर चालक गेरुवा गाउॅपालिका—५ का २८ वर्षीय मिठु थारुलाई नियन्त्रणमा लिएको छ ।

प्रकाशित : माघ १, २०७६ ०९:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×