लागूऔषध दुर्व्यसनमा फस्दै युवा

विनु तिम्सिना

(विराटनगर) — २० वर्षीया सोनिका विकको घर सुनसरीको धरान हो । अहिले उनी मोरङ जिल्ला कारागारमा छिन् । १५ महिना भयो उनी यहाँ आएको । उनको साथमा २ वर्षे नाबालक छोरा छन् । 

लागु पदार्थ सेवन गर्ने बानीले सोनिकालार्य जेल पुर्‍यायो । साथी संगतका कारण लागु पदार्थ सेवन गर्ने बानी परेकी सोनिका त्यसको खरिद र सेवनका लागि नियमितजसो भारतीय सीमावर्ती बजार जोगवनी पुग्ने गर्थिन् । ‘सुरुसुरुमा साथीहरूले खाएको देखेर के के न होला भनेर खाएँ,’ उनले भनिन्, ‘पछि बानी परेपछि छोड्नै सकिनँ धरानमा नपाउँदा जोगवनी पुगेर सुई लगाएरै छाड्थे ।’

पाँच महिनाको शिशु घरमा छोडेर लागुपदार्थ खरिद र सेवनका लागि साथीभाइसँग जोगवनी पुगेर फर्कने क्रममा उनी पक्राउ परेकी हुन् । लागु पदार्थ सेवन गर्ने उनको बानीका कारण अबोध बालकले पनि जेल जीवन बिताइरहनु परेको छ । सोनिकाले भनिन्, ‘घरमा त्यति सानो नानी हुँदा हुँदै पनि लागुपदार्थ सेवनकै लागि जोगवनी पुगेर ठूलो गल्ती गरेछु जस्तो लाग्छ अहिले ।’

‘म यहाँ भए पनि मेरो श्रीमानले माया गरिरहेका छन् । बेला–बेला भेट्न आइरहेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘अब बाहिर निस्किएपछि त म कहिल्यै खाँदिन ।’

लागु पदार्थ दुर्व्यसनी मुद्दामै कैदी जीवन बिताइरहेकी उमा माझी भविष्य सम्झेर टोलाउँछीन् । १९ वर्षीय उमा जिल्ला कारागार आएको १६ महिना भयो । ताप्लेजुङ घर भएकी उमालाई दुई वर्षको कैद सजाय सुनाइएको छ । उनका श्रीमान पनि लागु पदार्थ सेवन कर्ता नै हुन् । उमा पनि जोगवनीबाट लागुपदार्थ ओसार्दै गर्दा पक्राउ परेकी हुन् ।

उमाले जोगवनीबाट ल्याएको लागुपदार्थ थुप्रैपटक उनका श्रीमानले पनि प्रयोग गरेका थिए । तर, प्रहरीले पक्राउ गरेपछि भने उनका श्रीमान्ले उमालाई बेवास्ता गर्न थाले । अहिले उमाको आफ्ना श्रीमानसँग कुनै सम्पर्क छैन । कैद भुक्तानी गरेर बाहिर आएपछि के गर्ने भन्ने उनीसँग कुनै योजना छैन । श्रीमान्को साथ नपाए पनि छोराका लागि दुर्व्यसनमा अब नफस्ने अठोट उमाले गरेकी छन् ।

नेपाली समाजमा खास गरी साथीभाइको सङ्गत, बेरोजगारी, परिवारको भूमिकामा कमी, पश्चिमा संस्कृतिको प्रभाव, लागूपदार्थको व्यापारबाट छिट्टै धनी बन्ने व्यापारीका चिन्तन आदिले लागू पदार्थको दुरुपयोग बढ्दो छ । मोरङ प्रहरीले केही दिनअघि मात्रै सरकारी नम्बर प्लेटको मोटरसाइकल प्रयोग गरी अवैध रूपमा लागूऔषध ल्याउने राजविराज नगरपालिका २ का २६ वर्षीय कपिल यादवलाई पक्राउ गरेको थियो ।

पक्राउ परेका यादवले स१ब १४१० नम्बरको सरकारी नम्बर प्लेट भएको मोटरसाइकल प्रयोग गरी लागूऔषध ल्याउँदै गर्दा जाँचका क्रममा लागुऔषध नियन्त्रण ब्युरो विराटनगरको विशेष टोलीले पक्राउ गरेको थियो ।

सरकारी कर्मचारी रहेका आफ्ना बुबाले प्रयोग गर्ने सरकारी नम्बर प्लेटको मोटरसाइकलबाट सजिलै लागु औषध ल्याउन सक्ने विश्वासका साथ उनी जोगवनी पुगेका थिए । परिवारका अभिभावकहरूले पनि आफ्ना छोराछोरी कस्तो संगत र रहनसहनमा छन् भन्ने कुरा समयमै ख्याल नगर्दा युवा पुस्ता बढी लागु पदार्थ दुर्व्यसनको सिकार बनिरहेको मोरङ प्रहरीका डीएसपी घनश्याम श्रेष्ठले बताए ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय मोरङले २०७६ वैशाख २६ देखि साउन ३२ गतेसम्म १३ सय ७६ जना लागु औषध प्रयोगकर्ताबीच गरेको सर्वेक्षणमा सबैभन्दा बढी १६ देखि २५ वर्ष उमेर समूहका युवापुस्ता लागु औषध दुर्व्यसनीमा फसेको पाइएको डीएसपी श्रेष्ठले बताए । सर्वेक्षणमा १३ सय ७६ मध्ये १६ देखि २५ वर्ष उमेर समूहका ८ सय ३३, २६ देखि ४० वर्ष उमेर समूहका ५ सय ४, ४१ देखि ५० वर्ष उमेरका २४, ५१ वर्षभन्दा माथिका ३ जना र १८ वर्षभन्दा कम उमेरका १२ जना रहेको उनले जनाए ।

यसमध्ये ९८ प्रतिशतले भारतीय सीमावर्ती बजार जोगवनीबाटै लागुऔषध खरिद गर्ने गरेको पाइएको छ । ९५ प्रतिशतले दुर्व्यसनमा फसेका आफ्ना साथीभाइबाटै लागु औषध प्रयोग गर्न सिकेकाले अभिभावकले युवा अवस्थाका आफ्ना छोराछोरीप्रति अलिक बढी ध्यान दिनुपर्ने डीएसपी श्रेष्ठ बताउँछन् ।

सर्वेक्षणका क्रममा धेरैले यसको असरका बारेमा जानेर पनि प्रयोग गरेको बताएको उनले बताए । सर्वेक्षण गरिएकामध्ये ६ सय ६६ जनाले लागुपदार्थ सेवनको असरका बारेमा राम्रो जानकारी हुँदा हुँदै पनि साथीभाइको संगतका कारण फसेको बताएका थिए ।

प्रकाशित : कार्तिक २८, २०७६ ०९:५३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सडकसीमा भित्र निजी संरचना

स्थानीयले बनाएका संरचनाका कारण सडक विस्तार गर्न समस्या भएपछि स्थानीयले बजार  क्षेत्रमा सडकको मापदण्ड घटाउनु पर्ने माग गरेका छन्
कान्तिपुर संवाददाता

(तेह्रथुम) — राष्ट्रिय गौरवका सडक छेउमा २५ मिटर छाड्नुपर्ने प्रावधान सरकारले बनाएको छ । तर, बजार खण्डमा १५ मिटर समेत छाडिएको छैन । बजार क्षेत्रमा अधिकांशले १० मिटरभित्रै घरलगायत संरचना बनाएका छन् ।

मध्यपहाडी लोकमार्गको तेह्रथुम खण्डमा सडक निर्माण मापदण्डले समस्या निम्त्याएको छ । सरकारी मापदण्डअनुसार सडक छोड्दा उठिबास हुने स्थानीयको गुनासो छ । यस्तो समस्या म्याङलुङ, जिरिखिम्ती, लसुने, वसन्तपुर र चित्रे बजार क्षेत्रमा देखिएको छ । यसअघि यी बजारको बीच भागबाटै सडक निर्माण भएर सवारी गुडिरहेका छन् ।

बजार क्षेत्रमा सडकको मापदण्ड घटाउनु पर्ने माग बजारबासीले गर्दै आएका छन् । स्थानीयले बनाएका संरचनाका कारण सडक विस्तार गर्न समस्या भएको मध्यपहाडी लोकमार्ग आयोजना पूर्वी खण्डका इन्जियिर सुरेशकुमार तुम्बाहाम्फेले बताए । यो सडक खण्डको मापदण्डबारे अहिलसम्म राजपत्रमा सूचना प्रकाशित नहुँदा आफूहरू समस्यामा परेको वसन्तपुर उद्योग वाणिज्य संघ उपशाखाका अध्यक्ष रोषन सुवेदीले बताए ।

‘लोकमार्गको मापदण्ड कति हो ? त्यो एकीन नहुँदा समस्या भयो,’ अध्यक्ष सुवेदीले भने । बजारको बीच भागबाट लोकमार्ग छिराएर लैजाँदा बजार क्षेत्रका सयौं घर भत्किने भएकाले अन्यत्रबाट तर्काएर लैजानु पर्ने म्याङलुङ बजारका लालबहादुर खत्रीले बताए । ‘विकल्प भए ठाउँमा बजारबाट लोकमार्ग तर्काएर लैजाँदा क्षति कम हुन्छ,’ खत्रीले भने, ‘बीच बजारबाटै लोकमार्ग हुल्ने हो भने धेरै बजारबासी सुकुम्बासी हुन्छन् ।’

म्याङलुङ बजारका केही स्थानीयले त लोकमार्ग पीडित संषर्घ समिति नै गठन गरेर लोकमार्ग अन्यत्रबाट तर्काएर लैजानु पर्ने माग गर्दै चरणबद्ध आन्दोलन नै गरिरहेका छन् । सरकारी मापदण्ड पालना गर्दा बजार क्षेत्रका कुनै पनि घर नरहने बजारबासीको भनाइ छ । बजार क्षेत्रमा कसैले पनि नक्सा पास नगरी भवन बनाएका छन् ।

सडक मापदण्ड मिचेर बनाइएका कच्ची घरका कारण स्वयम घरधनी र सडक आयोजना पक्ष दुवैले समस्या भोग्नु परेको आयोजनाले जनाएको छ । मापदण्डभित्र परेका घरको क्षतिपूर्ति दिने व्यवस्था नभएकाले पनि समस्या भएको इन्जिनियर तुम्बाहाम्फेले बताए ।

‘तत्कालका लागि पुरानै मापदण्डमा रहेर काम गरिरहेका छौं,’ इन्जिनियर तुम्बाहाम्फेले भने, ‘मापदण्ड यकिन हुनसाथ सरकारले जतिबेला पनि संरचना भत्काएर काम अगाडि बढाउन सक्छ ।’ पहिला बनेका संरचनाको हकमा सरकारी दररेटको मुआब्जा पाउने भए पनि सो रकम स्थानीय चलन चल्तीको मूल्यभन्दा एकदमै न्यून रहेको आयोजनाले जनाएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २८, २०७६ ०९:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×