माईपोखरीमा १८ वर्षपछि मेला

कान्तिपुर संवाददाता

इलाम — हरिबोधनी एकादशीको अवसरमा इलामको माइपोखरीमा मेला लागेको छ । धार्मिक, जैविक र पर्यटकीय महत्त्वको माइपोखरीमा १८ वर्षपछि यो पटक औपचाररिकरूपमा मेलाको आयोजना गरिएको हो । अघिल्ला वर्षमा अघोषितरूपमा मेला लाग्ने गरेको थियो । 

रामसार क्षेत्रमा सूचीकृत इलामको माइपोखरीमा एकादशी मेला भर्नेको शुक्रबार बिहानैदेखि घुइचो लागेको थियो । धार्मिक परम्पराअनुसार लाग्दै आएको एकादशी मेलाको अवसरमा पाठपूजा गर्ने र नुहाउने उज्ञेश्यले श्रद्धालु पुग्ने गर्छन् ।

मेलाको अवसरमा वडास्तरीय महिला फुटबल र पुरुष भेट्रान फुटबलको समेत अयोजना गरिएको छ । त्यस्तै यहाँको मौलिक मारुनी नाचसहित विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रमको प्रस्तुत गरिएको थियो ।

धार्मिक क्षेत्रको प्रवर्धन र प्रचार गर्दै सिंगो सन्दकपुर क्षेत्रको पर्यटकीय गतिविधि बढाउने उद्देश्यले मेलाको आयोजना गरिएको सन्दकपुर गाउँपालिकाका अध्यक्ष उदय राईले जानकारी दिए । ‘यस क्षेत्रका पर्यटकीय स्थलहरू सन्दकपुर, टोड्के झरना, ढापपोखरी, हाँगेथाम, छिन्टापु, मावुथाम, जौवारीलगायत समग्र पर्यटकीय क्षेत्रमा भ्रमण वर्ष अवधिभर विभिन्न कार्यक्रम गरिनेछ,’ उनले थपे, ‘सडकलगायत पूर्वाधार विकासका कामलाई अघि बढाइकाले घुमघामका लागि आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकलाई सहज हुनेछ ।’

स्थानीय उत्पादनका विभिन्न स्टल रहेको मेलामा स्थानीयस्तरमा उत्पादन भएका खाद्यबालीबाट बनेका खानाका परिकार, दुग्धपदार्थका सामग्री, किवी, सुन्तलालगायत फलका स्टल राखिएको छ । गाउँपालिकाले एकादशी मेलाकै अवसरमा शुक्रबार सार्वजनीक बिदा समेत दिएको छ । गाउँपालिकाको सहयोगमा सुरु भएको मेलामा स्वदेशी तथा विदेशी गरी १५ हजारभन्दा बढी पर्यटक भित्रिने आयोजकको भनाइ छ ।

मेलाकै अवसर पारेर माईपोखरी नजिकै गाउँपालिकाले निर्माण गरेको पोखरीमा डुंगा सञ्चालनमा ल्याइएको छ । गाउँपालिकाले संरक्षण गरेको पोखरीमा २ वटा डुंगा सञ्चालनमा ल्याइएको छ । माइपोखरी पुगेका पर्यटकले अब डुंगामा शयर गरी आनन्द लिन पाउने छन् । २ वर्ष अघिदेखि नै सन्दकपुर गाउँपालिका ५ जमुनाको ढाप पोखरीमा डुंगा सञ्चालन हुँदै आएको छ ।

सदरमुकाम इलामबाट १५ किमि उत्तरमा पर्ने माईपोखरी क्षेत्र सन् २००८ मा विश्व रामसारमा सूचीकृत गरिएपछि माइपोखरीले विश्वव्यापी पहिचान बनाएको हो । साक्षात देवीका रूपमा धार्मिक विश्वास गरिएको मानिने माइपोखरीमा चिताएको मनोकाक्षा पुरा होस् भनी भाकल गर्ने र परेवा उडाउने गरिए पनि बलिप्रथा भने निषेध छ ।

हिन्दु, बौद्ध, र किराँतलगायत सबै धर्मको आस्थाको केन्द्र माइपोखरीमा वैशाख १ गते नयाँ वर्ष र हरिबोधनी (ठूली) एकादशीका दिन विशेष पूजा र मेला लाग्ने प्रचलन छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २३, २०७६ १०:१०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धानबाली रुङ्न रूखको बास

कान्तिपुर संवाददाता

(बाहुनडाँगी, झापा) — भारतीय सीमावर्ती झापा मेचीनगर १ बाहुनडाँगीका किसान विनोद राईको बास रूखमा छ । घर नभएर होइन । हात्तीबाट धान जोगाउन उनी चार महिनादेखि रूखमा कटेरो बनाएर बसेका हुन् । 

अर्का किसान जीवन सारु मगर पनि रूखमै रात काट्छन् । ‘धान रोपेको महिना दिनदेखि रूखमै रात बिताउन थालेका हौं,’ उनले भने, ‘घरमा नसुतेको महिनौं भइसक्यो ।’ धान रोपेदेखि नभित्र्याएसम्म रूखमै बास बस्छन् ।
यो वडाका गाउँले सधैं हात्तीबाट पीडित छन् । धान, मकैजस्ता बाली भित्र्याउने बेलामा गाउँलेलाई कष्ट हुने गरेको छ । किसान अमर तामाङका अनुसार हात्ती आएपछि रूखमाथि बसेर धपाउनु पर्छ । ‘पटका र पुल्ठोको सहारामा धपाउँछौं,’ उनले सुनाए, ‘नत्र बाली स्वाहा पारिहाल्छ ।’

अर्का किसान बिर्ख खातीका अनुसार साँझ परेपछि मेचीपारिको भारतीय जंगल टुक्रे फरेष्टबाट हात्तीको लस्कर आइपुग्छ । विद्युतीय तार समेत भत्काएर बाली खान छिर्छन् । खातीका अनुसार अहिले दैनिक ४, ५ वटाको संख्यामा हात्ती आइरहेका छन् ।

समुदायमा आधारित मानव–हात्ती द्वन्द्व व्यवस्थापन परियोजना अन्तर्गत सरकारले चार वर्षअघि इलामको जिर्मले ३ दुधेदेखि झापाको मेचीनगर ६ नकलबन्दा क्षेत्रसम्म करिब १८ किमि क्षेत्रमा तारबार गरेको थियो । तारबार निर्माणपछि हात्ती आतंक रोकिने अनुमान सरकारको थियो । तर, स्थानीयले अझै मुक्ति नपाएको स्थानीय रामबहादुर भुजेलले बताए । ‘तारबारले हन्जा हात्ती चै रोकेको सही हो’, भुजेलले भने, ‘तर एक्ले दुक्ले हात्ती चै रोक्न सकेन ।’ उनका अनुसार रातको समयमा तारमा विद्युत् प्रवाह हुन्छ । तर, हात्ती करेन्टको पर्वाह नगरी छिर्ने र बाली नष्ट गर्छन् ।

भारतबाट आएका हात्तीले बाहुनडाँगी मात्रै होइन, छिमेकी गाउँहरू शान्तिनगर, बुधबारे, शनिश्चरेमा समेत उपद्रो गर्छन् । यो क्षेत्रका बासिन्दा झन्डै आधा शताव्दीभन्दा लामो समयदेखि जंगली हात्ती आतंकको पीडा खपिरहेका छन् । ‘बाली पाक्ने बेलामा हात्तीको आतंक अरू बेलाभन्दा दोब्बर बढ्छ,’ स्थानीय जमानसिंह तामाड भन्छन्, ‘बालीभन्दा पनि ज्यान चाउनै मुस्किल पर्छ ।’

सरकारले विश्व बैंकको सहयोगमा १ करोड ३० लाखको लागतमा विद्युतीय तारबार लगाएको हो । तर, मर्मत नहुँदा हात्तीलाई छिर्न सहज भएको अनुमान स्थानीयको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २३, २०७६ १०:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT