१० वर्षमा पनि पूरा भएन त्रियुगा नदीको पुल

डिल्लीराम खतिवडा

(उदयपुर) — अन्तिमपटक थपिएको म्याद सकिँदा पनि चौदण्डीगढी नगरपालिका ५ सिवाईस्थित त्रियुगा नदीमा पक्की पुल बन्न सकेको छैन । १० वर्षअघि सुरु भएको पुल पटकपटक म्याद थप्दा पनि अधुरो रहेको हो ।

समयमा पुल नबन्दा उदयपुरको मुख्य व्यापारी केन्द्रमध्ये पर्ने बेल्टार बजार र आसपास क्षेत्रका बासिन्दा प्रभावित बनेका छन् । बेल्टारसँग जोडिएको दक्षिण खोटाङका चिसापानी, सिमपानी र खोटाङ बजारलाई समेत असर परेको छ ।

सिवाई पुल निर्माणसँगै यी बजारहरू छोटो दूरीमा तराईसग जोडिँदै पूर्वपश्चिम राजमार्ग भएर राष्ट्रिय सडक सञ्जालमा जोडिन्छन् । सप्तरीको कन्चनपुर/फत्तेपुर/उदयपुरको सिवाई/बेलटार हुँदै खोटाङको चिसापानी बजार जोड्ने गरी चौदण्डीगढी नगरपालिका–५ त्रियुगा नदीको सिवाईमा २०६७ सालबाटै पुल निर्माण सुरु गरिएको हो । कञ्चनपुर हुँदै पूर्वपश्चिम राजमार्ग गएको छ ।

२०६७ सालयता निर्माण हुँदै आएको पुलको अन्तिमपटक थपिएको म्याद पनि असार २० गते नै सकिएको हो । पटकपटक थप गरिएको म्याद सकिँदासमेत पुल भने निर्माण सम्पन्न हुन सकेको छैन । ठेकदारको लापरबाहीको कारण दशक पुग्दा पनि पुल निर्माण कार्य नसिकएको हो ।

समयमै पुल निर्माण सम्पन्न नहुँदा आवत्जावत्मा समस्या भएको छ । त्रियुगा नदी उदयपुरको सबैभन्दा ठूलो नदी हो । ‘वर्षको दुई स्थान मात्रै बनाएको भए पनि साढे ५ वर्षमा पुल निर्माण भइसक्ने थियो,’ स्थानीय राधेश्याम प्रसाईले भने, ‘ठेक्कदार आफूले लगानी गर्न चाहेको छैन, स्थानीसँग ब्याजमा पैसा लिएर काम गरिरहेको छ ।’ स्थानीयसँग ऋण लिएर पुल बनाउने र सरकारबाट आउने वार्षिक बजेट मात्रै खर्च गर्ने गरेकोले पनि काममा ढिलाइ भएको उनले बताए ।

सरकारी उदासीनता र ठेकेदारको लापरबाहीका पुल निर्माणमा ढिलाइ हुनुको प्रमुख कारण रहेको स्थानीयले बताए । ‘ठेकेदारको काम गराइ र आवश्यक बजेट नहुँदा कार्यमा ढिलाइ हुँदै आएको छ,’ चौदण्डीगढी नगरपालिका ५ वडाध्यक्ष देवनारायण चौधरीले भने, ‘ठेकेदारको लापरबाही गर्दा काम ढिलाइ भएको हो ।’ सडक विभागले वास्ता नगर्दा पनि पुल निर्माणमा समस्या भएको उनले बताए ।

पुल निर्माणको ठेक्का महालक्ष्मी/लोकप्रिय जेभी कन्स्ट्रक्सनले लिएको हो । तर सुरुसुरुमा ठेक्का लिएको महालक्ष्मी/लोकप्रिय जेभी कन्स्ट्रक्सनले आफूले काम नगरेर अन्यलाई जिम्मा दिएकाले पनि ढिलाइ भएको स्थानीयले बताए । पुल निर्माण सुरु गर्दा महालक्ष्मी/लोकप्रिय जेभी कन्स्ट्रक्सनको मालिक आफैं भएको भन्दै रामेछापका कमलविक्रम कार्की काम गरेका थिए ।

तर उनले महालक्ष्मी/लोकप्रिय जेभी कन्स्ट्रक्सनसँग सब—कन्ट्राक्टर भएर काम गरेको र घाटा भएपछि काम अलपत्र पारेर भागेकाले पनि निर्माण कार्यमा ढिलाइ भएको वडाध्यक्ष चौधरीले बताउँदै आएका छन ।
पुलको लागत करिब १३ करोड रुफैयाँ रहेको गाईघाट दित्तेल सडक आयोजका इन्जिनियर प्रवीण चौधरीले बताए । ११ स्पान २ सय ८० मिटर लम्बाइको पुल साढे ५ मिटर इन्टर मिडियट (सवारी सञ्चालन हुने भाग) हुने इन्जिनियर चौधरीले बताए । ‘पुल गएको असार २० गते नै सम्पन हुनुपर्ने हो’ इन्जिनियर चौधरीले भने, ‘तर विभिन्न कारण देखाउँदै ठेक्कदारले काम गर्न नसक्दा ढिलो भएको छ ।’ पुल निर्माण अन्तिम चरणमा रहेकोले काम सुरु गर्ने ठेकेदारलाई पटकपटक लिखित मौखिक पत्राचार गरिएको उनले बताए ।

पुल निर्माणको सुपरिवेक्षण, नियन्त्रण र अनुगमन गाईघाट–दिक्तेल सडक आयोजनाले गर्दै आएको छ । पुलको निर्माण आर्थिक वर्ष ०७०/७१ सम्पन गर्ने गरी काम सुरु ठेक्का बन्दोबस्ती गरिएको थियो । तर विभिन्न बहानामा निर्माणको समयसीमा लम्बिँदै गएको हो । ९ करोड ७६ लाख रुपैयाँको लागत इस्टिमेट गरिए पनि मूल्य समायोजनका कारण लागत करिब १३ करोड पुगेको आयोजनाले जनाएको छ । पहिलेको डिजाइन परिर्वतन गरेर नयाँअनुसार गर्दा काम ढिलाइ भएको निर्माण कम्पनी महालक्ष्मी/लोकप्रिय कन्स्ट्रक्सन जेभीले जनाएको छ । कन्स्ट्रक्सन कम्पनीका अनुसार पुल निर्माणका लागि तीनवटा पिल्लर बनाउने स्थानमा नदीभित्र रूखको ठूलो ठुटा भेटिएपछि निर्माण कार्य प्रभावित भएको हो ।

पुल निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको गाईघाट–दित्तेल सडक आयोजना प्रमुख पशुपति ज्ञवालीले बताए । ‘११ मध्ये अब दुई स्पानको मात्रै काम बाँकी छ,’ प्रमुख ज्ञवालीले भने, ‘वैशाखसम्म पुल निर्माण सम्पन हुनेछ ।’ असारसम्ममा पुलन हस्तान्तर हुने गरी काम गर्न ठेकेदारलाई पत्राचार गरिएको उनले बताए ।

पुल निर्माणमा लापरबाही गरेका कारण निर्माण कम्पनी महालक्ष्मी/लोकप्रिय कन्स्ट्रक्सन जेभीलाई करिब १ करोड जरिवाना गरिएको आयोजनाले जनाएको छ । ६९ लाख रुपैयाँ जरिवाना तिरेको र बाँकी रकम तिर्न बाँकी रहेको आयोजना प्रमुख ज्ञवालीले बताए । ‘अहिले पुलका लागि रकम अभाव छैन,’ ज्ञवालीले भने, ‘गत आर्थिक वर्षमा १ करोड रुपैयाँ विनियाजन गरिएको थियो ।’

प्रकाशित : कार्तिक ६, २०७६ १०:२५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

म्याद थपियो, पुल बनेन

दुई वर्षमै निर्माण सम्पन्न गर्ने ठेक्का सम्झौता भए पनि वर्षौं भइसक्दासमेत ठेकेदारले बनाएनन् 
कुम्भराज राई

(ओखलढुंगा) — विकास गर्ने निकायमा निर्वाचित मेयरले ठेक्का लिएको पुल ६ वर्षमा पनि पूरा हुन सकेको छैन । मोलुङ र सुनकोसी गाउँपालिका जोड्ने मोलुङ खोलाको पक्की पुल निर्माणको जिम्मा ‘राजेन्द्र लोकप्रिय जेभी’ का मालिक तथा डडेल्धुराको परशुराम नगरपालिकाका मेयर भीमबहादुर साउदले पाएको हो । दुई वर्षमा सम्पन्न गर्ने सम्झौता भएको ठेक्काको दुईपटक म्याद थप भइसकेको छ । फेरि म्याद थप गर्ने मिति नजिकिँदै गर्दा समेत काम हुन सकेको छैन । 

कम्पनी प्रतिनिधिका रूपमा धेरै जना फेरिइसकेका छन् तर उनीहरू काम सुरु गरेको केही महिनामै छाडेर जाने गरेका छन् । दुई वर्षअघि कम्पनीका प्रतिनिधिका रूपमा आएका रवीन्द्र लामाले वर्षभित्रै पुल निर्माण सम्पन्न गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । लामा आफैं काम छोडेर हिँडे । अहिले विदुर कँडेल प्रतिनिधिका रूपमा आएका छन् ।

०७० असार ३० मा दुई वर्षभित्र पुल निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी ठेक्का सम्झौता भएको थियो । सुरुमा ३ करोड ३२ लाख ५५ हजार १ सय ६९ लागतमा सम्झौता भएको पुलको रकम पछिल्लो डिजाइनपछि ५ करोड ६९ लाख २४ हजार ५ सय ९८ पुर्‍याइएको छ । स्विस सरकारको सहयोगमा निर्माण गरिने पुलको ठेक्का तत्कालीन जिल्ला विकास समितिले लगाएको हो । समिति नरहेपछि हाल प्रदेश सरकारअन्तर्गत रहेको पूर्वाधार विकास कार्यालय मातहतमा पुगेको छ । मोलुङ पुल ८० मिटर लम्बाइ र ५ मिटर चौडाइको निर्माण हुने सम्झौतामा उल्लेख छ । यो पुल ठेक्का लागेपछि एलआरबीपीले जिल्लाका विभिन्न स्थानमा आठवटा पक्की पुल निर्माण गरिसकेको छ तर सरकारी निकायअन्तर्गतकै पुल निर्माण हुन नसक्दा स्विस सरकारले अन्य पुलको निर्माण सहयोग रोकेको छ ।

पुल निर्माणको पहिलो चरणमै चट्टान भेटिएपछि डिजाइन परिवर्तन गर्नै १८ महिना लागेको थियो । त्यसपछि ०७४ असार ३० र ०७५ फागुन ३० मा गरी दुईपटक म्याद थप भइसकेको छ । ठेकेदार कम्पनीले काम गर्न नसकेपछि सरोकारवालाको दबाबमा पेस्कीबापत् दिइएको ३३ लाख २५ हजार रकम तत्कालीन जिल्ला विकास समितिले तीन वर्षअघि फिर्ता लिएको थियो । हालसम्म ५७ लाख ४७ हजार ४ सय ३७ रुपैयाँ कामको आधारमा ठेकेदारलाई भुक्तानी भइसकेको छ ।

सम्झौता लगत्तै दिइएको पेस्की रकम निर्माण कम्पनीको बैंक ग्यारेन्टी रकमबाट जफत गरी फिर्ता लिएको थियो तर पनि कम्पनीले विभिन्न बहानामा कामलाई निरन्तरता दिएनन् । सुरुमा ठेकेदार कम्पनीको तर्फबाट सीताराम भट्टराई र हर्कबहादुर श्रेष्ठ प्रतिनिधि रहेर ठेक्काको जिम्मा लिएका थिए । उनीहरूले काम नगरेपछि सब–कन्ट्र्याक्टरका रूपमा रहेका रवीन्द्र लामाले जिम्मा दिएका थिए । लामाले समेत काम नगरेपछि फर्मवाला कम्पनी आफैंले काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।

कार्यसूची बनाउन निर्देशन
पूर्वाधार विकास कार्यालयको आयोजनामा मोलुङ पुलका ठेकेदारका प्रतिनिधि र सरोकारवालाको बैठक बुधबार मात्रै बस्यो । बैठकमा संघीय सांसद यज्ञराज सुनुवार, प्रदेश सांसद मोहनकुमार खड्कालगायत सहभागी थिए । उनीहरूले ठेकेदार कम्पनीलाई काम सक्ने कार्यसूची एक साताभित्र पेस गर्न निर्देशन दिएका छन् । ठेकेदारले पेस गरेको कार्यसूचीका आधारमा आगामी फागुनभित्र ठेक्काको म्याद थप गर्ने वा कारबाही गर्ने भन्ने टुंगो लाग्ने सांसदहरूले बताए । पूर्वाधार विकास कार्यालयका प्रमुख दीपनारायण साहले आफूले कार्यालयको तर्फबाट काम सम्पन्न गर्न आवश्यक सबै सहयोग गर्ने बताए । पटकपटकको प्रतिबद्धता पूरा नगरेका कारण जिल्ला प्रशासन कार्यालयले ठेकेदार कम्पनीका प्रमुख भीमबहादुर साउदलाई नै उपस्थित हुन अनुरोध गरेको थियो ।

तर मेयरसमेत रहेका साउदले प्रमुख जिल्ला अधिकारीको अनुरोधलाई लत्याउँदै प्रतिनिधिका रूपमा विदुर कँडेललाई पठाए । ‘म पुलिस लगाएर पक्राउ गरी ल्याउन त सक्दिनँ तर तपार्इं आफैंले बुझेर आउनुभएन भने राम्रो हुँदैन भनेर टेलिफोन गर्दा पनि उहाँले पत्याउनुभएन ।’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी गणेश आचार्यले भने, ‘उहाँ मेयर मात्र नभएर एउटा निर्माण व्यवसायी पनि हो तर कामप्रति जवाफदेही भएको पाइएन ।’ प्रतिनिधिका रूपमा आएका कँडेलले एक साताभित्र कार्यसूची पेस गरी त्यसको भोलिपल्टैबाट कामदारलाई फिल्डमा उतारेर काम थाल्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । संघीय सांसद यज्ञराज सुनुवारले समेत आफूले टेलिफोन नै गरेर साउदसँग कुरा गर्दा गम्भीर भएर जवाफ दिने तर काम नगर्ने गरेको बताए । अब भने काम नगरे जोकसैको कम्पनी भए पनि कानुनबमोजिमको कारबाहीका लागि सिफारिस गर्ने सांसद सुनुवारले बताए ।

पन्छिन्छन् साउद
कम्पनीका मालिक रहेका मेयर भीमबहादुर साउद प्राय सधैं आफूले विश्वास गरेर जिम्मा दिएको प्रतिनिधिबाटै ठगिएको भन्दै पन्छिने गरेका छन् । छ महिनाअघि टेलिफोनमा लिएको प्रतिक्रियामा उनले पुल नबन्नुको कारणबारे सबै काम गर्छु भनेर विश्वासमा जिम्मा दिएका प्रतिनिधिले काम नगर्दा ढिलो भएको बताएका थिए । उनले स्काभेटर नै उपलब्ध गराउँदा समेत उल्टै काम नगरेर अलपत्र पारेको बताएका थिए । उनले आफ्नो कम्पनीका नामको ठेक्का भएकाले आफैं आएर काम गर्ने बताएका थिए तर हालसम्म उनी नआएको विषयमा बुझ्नका लागि टेलिफोन गर्दा नेटवर्कका कारण नबुझिएको भन्दै फोन काटे ।

भूतप्रेत पनि मन्छाइयो
पुल निर्माणका लागि जग खन्नेबित्तिकै चट्टान भेटिएपछि डिजाइन फेर्नै दुई वर्ष लाग्यो । नयाँ डिजाइनसँगै जगको काम गर्न खोलामा पुगेको एक्साभेटर खन्न थाल्नेबित्तिकै बिग्रियो । एक्साभेटरसँगै अन्य मेसिन पनि त्यसैगरी बिग्रिने गरेको बहानामा दुई वर्ष काम हुनै सकेन । त्यसपछि धेरैले यो त मसानघाट भएको र यहाँ भूतप्रेतलाई मन्छाउनुपर्ने सुझाव दिए । सुझावकै आधारमा ०७४ सालमा तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारी फणीन्द्र दाहालको उपस्थितिमा भूतप्रेत मन्छाउने पूजासँगै ठेक्का लागेको चार वर्षपछि पुलको शिलान्यास गरियो ।

त्यसपछि निरन्तर काम हुने आशा थियो तर ठेकेदार साउदले सबकन्ट्र्याक्टरका रूपमा रवीन्द्र लामालाई काम दिए । लामाले काम गर्न नसकेपछि जिल्ला प्रशासनको निर्देशनमा पक्राउ गरियो । पक्राउपश्चात् पुन: काम थाल्ने सहमतिमा छुटे । त्यसपछि उनी पनि काम छोडेर हिँडे । ठूला नेतासँगको पहुँचकै कारण मेयरसमेत भएका साउदलाई यहाँका स्थानीय तहका प्रमुखले ठेकेदारमाथि प्रश्न उठाउन सकेका छैनन् ।

को हुन् मेयर साउद ?
पर्शुराम नगरपालिका डडेल्धुराका मेयर भीमबहादुर साउद नेपाली कांग्रेसको तर्फबाट उम्मेदवार बनी निर्वाचित भएका थिए । उनी शेरबहादुर देउवा निकट भएको कांग्रेस कार्यकर्ता बताउँछन् । आफ्नै नगरपालिका क्षेत्रभित्र रहेको रंगुनखोलाको पुल निर्माण उनैले ठेक्का लिएका थिए । उनले ठेक्का लिएको ५ वर्षमा पनि पुल नबनाएपछि खोला तर्न प्रतिव्यक्ति ५० रुपैयाँ पैसा लागेको विषयमा समेत विवादित बनेका थिए । अन्य पुल लगायत ठेक्का पनि समयमा निर्माण नगरी पटकपटक विवादित बन्दै आएका छन् ।

जिल्लाकै महत्त्वपूर्ण पुल
यो पुल निर्माण हुन सकेमा जिल्लाबाट रामेछाप र खोटाङ जोड्ने सबैभन्दा छोटो मार्ग स्थापित गर्न सकिन्छ । जिल्लाबाट राजधानी जान मध्यपहाडी राजमार्गको वैकल्पिक राजमार्गका रूपमा समेत यो सडक सहज बनाउन मोलुङ खोलाको पक्की पुल आवश्यक छ । पुल नहुँदा वर्षातको छ महिना सवारीसाधन आवतजावत ठप्प हुँदै आएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक ६, २०७६ १०:२३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT