रोगको संक्रमणले मासिँदै परेवा

कान्तिपुर संवाददाता

(इलाम) — काठैकाठले बनेको संरचनाबाट एकैसाथ सयौं परेवा उड्दा देखिने रोमाञ्चक दृश्य हिजोआज देख्न पाइँदैन । इलामको पहिचानका रूपमा रहेका परेवा रोगको संक्रमणका कारण धमाधम मर्न थालेका छन् । धार्मिक र पर्यटकीय महत्त्वका क्षेत्रमा रहेका परेवा सखाप नै हुन लाग्दा रोग नियन्त्रणका लागि ठोस पहल हुन सकेको छैन ।

इलाम बजारको माइस्थान मन्दिर परिसरको परेवाको रित्तो बासस्थान । रोगको संक्रमण बढेपछि परेवाको संख्या घटेको छ । तस्विर : विप्लव भट्टराई/कान्तिपुर

बजारको मध्यभागमा रहेको परेवाको मुख्य बासस्थानमा सयौंको संख्यामा देखिने परेवा अचेल नगण्य मात्र देखिन्छन् । पहिले चोकै ढाक्ने गरी परेवा हुन्थे । ‘चोक बजार क्षेत्रदेखि माइस्थान क्षेत्रसम्म जतासुकै परेवा देखिन्थे,’ चोकबजारमा शैलुन सञ्चालन गर्दै आएका शंकर ठाकुरले भने, ‘अहिले आधाभन्दा धेरै घटेका छन् ।’

मुन्टो बटार्ने, झोक्राएर बस्ने, हरियो दिसा गर्ने जस्ता लक्षणले परेवा मरेका हुन् । यस्तो लक्षण देखिएको परेवा ३ दिनभित्र मर्ने गरको स्थानीय बताउँछन् । रोगको संक्रमणले भेटेपछि चारो नखाने अनि बासस्थानमा पनि जान नसक्ने भएकाले सडकमा नै मर्ने गरेका छन् ।

अहिले परेवामा देखिएको संक्रमण रानिखेत भएको भेटनरी प्राविधिकको भनाइ छ । जिल्लामा थप परीक्षणका लागि ल्याव नभएकाले अन्यत्र पठाउनु पर्ने अवस्था छ । ‘प्रारम्भिक अध्ययनमा रानीखेत भएको देखिएको हो,’ प्राविधिक सन्तोष मगरले भने, ‘थप परीक्षणका लागि अन्यत्र ल्यावमा पठाउने तयारीमा छौं ।’ उनका अनुसार मरेका परेवामा आन्द्रामा र जाँते नजिकैको भागमा घाउ देखिने गरेको छ । कुखुरालगायत अन्य पन्छीमा भने यो रोग नदेखिएको उनले बताए । समस्या सुरु भएपछि नियन्त्रणका लागि चारो र पानीमा औषधि दिन थालिएको छ । यसका कारण केही नियन्त्रण भएको उनले बताए । तर स्थानीयले भने तत्काल विशेष अध्ययन गरेर परेवा बचाउनु पर्ने माग गरेका छन् ।

‘एक त इलामको पहिचान र धार्मिक आस्थामा नै ठेस पुगेको छ भने परेवाबाट कुखुरा हुँदै मान्छेमा पनि संक्रमण फैलने खतरा हुनसक्छ,’ स्थानीय अञ्जु श्रेष्ठले भनिन्, ‘नगरपालिका र सरोकारवाला निकायले समस्या पत्ता लगाएर समाधानको उपाय गर्न ढिलो गर्नु हुँदैन ।’

धार्मिक आस्थाले विभिन्न स्थानमा चडाइने गरेका परेवाको जमघट इलाममा हुने गरेको हो । सवारी साधनले एउटा परेवा मर्दा एक पटकको चारो किन्नु पर्ने प्रावधान छ । त्यस्तै चारोको जाहो गर्न माइस्थान धार्मिक विकास समिति लगायत केही सामाजिक संघसंस्थाले पनि कोष नै खडा गरेका छन् । तर यही अवस्थामा परेवा मर्ने क्रम रहने हो भने अब एक सातामा सबै सकिने स्थानीयले बताए ।

‘समितिका तर्फबाट रोग निदान गर्दै परेवा जोगाउन सक्दो पहल गरेका छौं,’ माइस्थान धार्मिक विकास समितिकी कोषाध्यक्ष सुनिता कर्मचार्यले भनिन्, ‘तर यति मात्र पर्याप्त देखिएको छैन ।’

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७६ ०९:३३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘सुशासन कायम गर्न कठोर कदम’

कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — मुख्यमन्त्री शेरधन राईले प्रदेशमा सुशासन कायम गर्नका लागि सरकारले कठोर कदम चाल्न बाध्य भएको बताएका छन् । प्रदेशसभाको सुशासन तथा योजना समितिले शुक्रबार आयोजना गरेको सुशासन तथा योजनासम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् ।

‘देश र प्रदेशलाई इमान, नैतिक मूल्य, प्रतिबद्धता र इच्छाशक्ति भएका व्यक्तिको खाँचो छ,’ उनले भने, ‘यी खाँचो पूरा गर्न सके मात्रै शान्ति र सुशासन कायम गर्न सकिन्छ ।’ अहिले पनि पुरानै प्रवृत्तिमा चल्ने शैली कायम रहेकाले अनियमितता र भ्रष्टाचारी कायमै रहेको राईको भनाइ थियो । ‘अब यो पुरानो शैली त्यागेर युग सुहाउँदो योग्यता, कर्मठता र व्यवहार सबैलाई देखाउनु आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘योजना छनोट र कार्यान्वयनमा पनि पुरानै परम्परामा ल्याइरहेका छौं जसले अनियमितता र भ्रष्टाचार कायम रहेकाले अब नयाँपनको खाँचो छ ।’

उनले नागरिकको सहभागितामूलक रूपमा योजना नल्याउने परम्पराले कसरी सुशासन कायम हुन्छ भन्दै प्रश्न गरे । ‘सुशासन कायम गर्न मानसिकता, कार्यशैलीलगायतमा चुनौती छ,’ राईले भने, ‘सुशासन कायम गर्न प्रदेश सरकार एक इञ्च पनि तलमाथि हुँदैन, हामी कठोरभन्दा कठोर भएर सुशासन कायम गर्न लागि परेका छौं ।’ प्रदेशमा सुशासन कायम गर्न आवश्यक सबैखाले कदम चाल्ने तयारी गरिसकेको उनको भनाइ थियो । सभामुख प्रदीपकुमार भण्डारीले प्रदेशवासीलाई परिवर्तनको प्रत्याभूति गराउने गरी विकास, निर्माणलगायतको कामलाई तिब्रता दिनु अहिलेको आवश्यकता रहेको बताए । उनले त्यसमा सुशासन, जवाफदेहिता र उत्तरदायित्वसमेत कायम गर्नु हामी सबैको दायित्व भएको बताए ।

सुशासन तथा योजना समितिका सदस्य शेखरचन्द्र थापाले जनताले मुलुकमा राजनीतिक परिवर्तन भए पनि सुशासनको प्रत्याभूति गर्न नपाएको आक्रोश व्यक्त भइरहेको प्रति सबैलाई सचेत हुनु आवश्यक रहेको बताए ।

‘मुलुकमा राणा, पञ्चायत, प्रजातन्त्र, गणतान्त्रिक शासनपछि अहिले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र आउँदासम्म पनि सुशासन नपाएको जनताको गुनासो छ,’ उनले भने, ‘अब कहिले सुशासन आउँछ ? घोडा चढेर की हात्ती चढेर आउँछ ? यो जनताको प्रश्न हो ।’ अहिलेको दुई तिहाईको सरकारले पनि सुशासन, विकास र समृद्धिको जनतालाई प्रत्याभूति गराउन सकेनौं भने त्यो अभिषाप भएर जान्छ । कार्यक्रममा प्रदेशका प्रमुख सचिव सुरेश अधिकारीले प्रदेश सरकारले अहिलेसम्म सुशासनका क्षेत्रमा गरेका कामकाजको बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । प्रशासकीय अदालतका अध्यक्ष काशीराज दाहालले संबिधान र सुशासन र राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष पुष्पराज कँडेलले वर्तमान योजना र चुनौतीहरू बारेमा कार्यपत्र प्रसतुत गरेका थिए ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७६ ०९:३०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्