‘सुशासन कायम गर्न कठोर कदम’

कान्तिपुर संवाददाता

मोरङ — मुख्यमन्त्री शेरधन राईले प्रदेशमा सुशासन कायम गर्नका लागि सरकारले कठोर कदम चाल्न बाध्य भएको बताएका छन् । प्रदेशसभाको सुशासन तथा योजना समितिले शुक्रबार आयोजना गरेको सुशासन तथा योजनासम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् ।

‘देश र प्रदेशलाई इमान, नैतिक मूल्य, प्रतिबद्धता र इच्छाशक्ति भएका व्यक्तिको खाँचो छ,’ उनले भने, ‘यी खाँचो पूरा गर्न सके मात्रै शान्ति र सुशासन कायम गर्न सकिन्छ ।’ अहिले पनि पुरानै प्रवृत्तिमा चल्ने शैली कायम रहेकाले अनियमितता र भ्रष्टाचारी कायमै रहेको राईको भनाइ थियो । ‘अब यो पुरानो शैली त्यागेर युग सुहाउँदो योग्यता, कर्मठता र व्यवहार सबैलाई देखाउनु आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘योजना छनोट र कार्यान्वयनमा पनि पुरानै परम्परामा ल्याइरहेका छौं जसले अनियमितता र भ्रष्टाचार कायम रहेकाले अब नयाँपनको खाँचो छ ।’

उनले नागरिकको सहभागितामूलक रूपमा योजना नल्याउने परम्पराले कसरी सुशासन कायम हुन्छ भन्दै प्रश्न गरे । ‘सुशासन कायम गर्न मानसिकता, कार्यशैलीलगायतमा चुनौती छ,’ राईले भने, ‘सुशासन कायम गर्न प्रदेश सरकार एक इञ्च पनि तलमाथि हुँदैन, हामी कठोरभन्दा कठोर भएर सुशासन कायम गर्न लागि परेका छौं ।’ प्रदेशमा सुशासन कायम गर्न आवश्यक सबैखाले कदम चाल्ने तयारी गरिसकेको उनको भनाइ थियो । सभामुख प्रदीपकुमार भण्डारीले प्रदेशवासीलाई परिवर्तनको प्रत्याभूति गराउने गरी विकास, निर्माणलगायतको कामलाई तिब्रता दिनु अहिलेको आवश्यकता रहेको बताए । उनले त्यसमा सुशासन, जवाफदेहिता र उत्तरदायित्वसमेत कायम गर्नु हामी सबैको दायित्व भएको बताए ।

सुशासन तथा योजना समितिका सदस्य शेखरचन्द्र थापाले जनताले मुलुकमा राजनीतिक परिवर्तन भए पनि सुशासनको प्रत्याभूति गर्न नपाएको आक्रोश व्यक्त भइरहेको प्रति सबैलाई सचेत हुनु आवश्यक रहेको बताए ।

‘मुलुकमा राणा, पञ्चायत, प्रजातन्त्र, गणतान्त्रिक शासनपछि अहिले संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र आउँदासम्म पनि सुशासन नपाएको जनताको गुनासो छ,’ उनले भने, ‘अब कहिले सुशासन आउँछ ? घोडा चढेर की हात्ती चढेर आउँछ ? यो जनताको प्रश्न हो ।’ अहिलेको दुई तिहाईको सरकारले पनि सुशासन, विकास र समृद्धिको जनतालाई प्रत्याभूति गराउन सकेनौं भने त्यो अभिषाप भएर जान्छ । कार्यक्रममा प्रदेशका प्रमुख सचिव सुरेश अधिकारीले प्रदेश सरकारले अहिलेसम्म सुशासनका क्षेत्रमा गरेका कामकाजको बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । प्रशासकीय अदालतका अध्यक्ष काशीराज दाहालले संबिधान र सुशासन र राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष पुष्पराज कँडेलले वर्तमान योजना र चुनौतीहरू बारेमा कार्यपत्र प्रसतुत गरेका थिए ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७६ ०९:३०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

स्थानीय तह : सुध्रिएन गाउँको अवस्था

पञ्चायतदेखि बहुदल हुँदै गणतन्त्रसम्म आइपुग्दा व्यक्ति फेरिए, व्यवहार र कार्यशैली फेरिएन । गाउँ सधैं गाउँ नै रहे ।
डिल्लीराम खतिवडा

(ताप्ली, उदयपुर) — स्थानीय तहले गत दुई आर्थिक वर्षमा भौतिक विकासमा मात्रै कुल बजेटको झन्डै ७० प्रतिशत रकम खर्च गरेका छन् । तर खर्चअनुसार भौतिक विकास भने खासै देखिएको छैन । 

प्रदेश १ सभाका सुशासन तथा योजना समितिले शुक्रबार आयोजना गरेको सुशासन तथा योजनासम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रमका सहभागीहरू ।तस्बिर : देवनारायण/कान्तिपुर

त्यसमध्ये करिब ९० प्रतिशत रकम भने बिजुली र सडक निर्माण खर्च भएको छ । तर ८ स्थानीय तह रहेको उदयपुरका ४ गाउँपालिकका अधिकांश स्थानमा बिजुली बलेको छैन । ४ नगरपालिकामध्ये कटारीको माथिल्लो क्षेत्रका जनता अन्कारमै बाच्न बाध्य छन् । सडकको अवस्था पनि उस्तै छ । सडक विस्तारका लागि २ वर्षमा गरिएको करोडौं रुपैयाँको लगानी बालुवामा पानीसरह छ । पहाडी क्षेत्रका अधिकांश सडक बिना डिजाइन स्काइभेटर र डोजर अपरेटरको सहयोगमै खनिएको छ । वडाध्यक्ष स्वयम स्काभेटर र डोजर मालिक छन् ।

घण्टाको ५ हजार ६ सय रुपैयाँसम्म खर्चेर खनिएका सडकमा गाडी त के मासिन पनि राम्रोसँग हिँडन सक्ने अवस्था छैन । बर्सेनि करोडौं रुपैयाँ लगानी हुँदा पनि गाउँ उस्तै भएपछि सर्वसाधरण चिन्तित छन् । आफ्नै आँखा अगाडि करोडौं रुपैयाँको लागतमा खनिएको सडक हिँड्नै नसक्ने हुँदा सर्वसाधण निराश छन् ।

‘स्थानीय तहले विकासका नाममा गरेको खर्च र त्यसमा भएको आर्थिक अनियमिता देख्दा चिन्ता लागेको छ,’ कटारी नगरपालिका १४ घुर्मीका ७१ वर्षीय रणशेर मगरले भने, ‘विकास भन्दै जथाभावि सडक खनेका छन्, तर ती सडक कामै नलाग्ने अवस्थामा छन् । ‘सडकको नाममा हुने खर्च जनप्रतिनिधिले आफ्नै स्काभेटर प्रयोग गरेर लुट्ने गरेकाले सडक गुणस्तरीय हुन नसकेको उनले बताए ।

सर्वसाधरणलाई पञ्चायत, बहुदल, प्रजातन्त्र हुँदै गणतन्त्र आउँदा समेत गाउँको विकासमा खासै फरक महसुस भएको छैन । पहिले जस्तो थियो, अहिले पनि कार्यशैली त्यो भन्दा फरक छैन । पहिलेभन्दा अहिले विकास भएको छ । तर पहिलेको तुलनमा दिगो छैन, सयौं गुणाले आर्थिक अनियमिता बढेको मगरले बताए ।

ताप्ली, रौतामाई, लिम्चुङवुङ र उदयपुरगढि गाउँपालिकाले ३ वर्षयता (स्थानीय तहको गठनयता) बिजुली, सडक र खानोपानीलाई पहिलो प्राथामिकतामा राखेर बजेट विनियोजन गरेका छन् । विजुलीका लागि छुट्याएको रकमले पोल गाडिएको छ । तर तार टाँगेर बिजुली बाल्ने काम सुस्त छ । सडकका लागि विनियोजित रकमले हिउँदमा बनाइएको कच्ची सडक वर्षातमा बगाउने गरेको छ । आवश्यकताभन्दा बढी र लागत स्टमेटबिना नै सडक खन्दा पहाडी क्षेत्रमा समस्या बन्दै गएको स्थानीयले बताए ।

मोटर चढेर सहर जाने सबैलाई रहर छ । तर स्थानीय तहले बनाएको सडक स्तरीय छैन । ‘सहज र सजिलोसँग सहर पुग्न सकिँदैन,’ ताप्ली गाउँपालिका २ ओख्लेका ६२ वर्षीय उदयजंग रास्कोटीले भने, ‘हिउँदमा सहजै बस चले पनि वर्षातमा हिंडेर नै गुजारा गर्नु परेको छ ।’ पहाडी क्षेत्रका सडकमा पञ्चायतदेखि अहिले स्थानीय तह बन्नुन्जेलसम्म करोडौंको रुपैयाँ लगानी भइसकेको छ ।

तर हालसम्म नियमित मोटर चल्न नसकेको स्थानीयले बताए । ‘यसरी बनेका सडक सर्वसाधणको हितमा होइन,’ रौतामाईका नरमान मगरले भने, ‘निर्वाचित जनप्रतिनिधिले स्काभेटरलाई कमाउने मेलोमात्रै हो । व्यवस्था फेरियो, तर काम गर्ने मानिस फेरिएका छैनन्, बाटो फेरियो बानी फेरिएको छैन । त्यसैले विकास गर्ने तरिका, अनियमिता र ढिलासुस्ती उस्तै छ ।’

मुलुकमा जे जस्तो परिर्वतन भए पनि त्यसको असर गाउँमा परेको छैन । हिजोको अवस्था अहिले पनि रहिरहेको ग्रामीण क्षेत्रका सर्वसाधरणले गुनासो गरे ।

स्थानीय तह नेतृत्व पाए पनि नेतृत्व आउनु अघि र अहिलेमा थोरै काम गर्ने तरिका फेरिए पनि भौतिक पूर्वाधार विकासमा स्थानीयवासीले खासै फरकमहसुस गर्न सकेका छैनन । ‘बोतल फेरियो रक्सी उही हो’ लिम्चुङवुङ गाउँपालिका १ का ६९ वर्षीय रणशेर राईले भने, ‘धेरै भोगियो, धेरै देखियो तर गाउँ गाउँ नै रहेछ, बिजुली र सडकको कुरा गरे पनि जस्तो छ अहिले पनि उस्तै छ ।’ अहिले कै जनप्रतिनिधि फेरी आए भने भोलि पनि गाउँ उस्तै रहने उनले बताए ।

‘स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिले शासन गर्न थालेको २ वर्ष बितिसक्दा पनि भौतिक पूर्वाधार विकासमा प्रगति भएको छैन,’ ताप्ली गाउँपालिका ५ का ६५ वर्षीय बखतबहादुर राईले भने, ‘सडक खनिए तर काम लाग्ने सडक भएनन्, बिजुली बाल्ने भनियो पोल गाडेको दुई वर्ष हुँदा पनि तार टागिएको छैन ।’

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७६ ०९:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्