बसले तान्यो विद्यार्थी

प्रदीप मेन्याङ्बो

सुनसरी — स्कुलबाट ८ किमि टाढाका विद्यार्थी पनि आउन थालेपछि धरान १२ चतरालाइनको सामुदायिक पब्लिक माविले बस सेवा सुरु गरेको छ । दुई वर्षयता टाढाका विद्यार्थी पनि आउन थालेपछि उनीहरूकै मागअनुसार दुईवटा बस सञ्चालनमा ल्याएको प्रधानध्यापक इन्द्रमोहन झाले बताए । 

उनले भने, ‘सेउती र सर्दु पारीबाट पनि विद्यार्थी आउन थाले । उनीहरूले टेम्पो भाडामात्र दैनिक २ सय रुपैयाँ तिरेको गुनासो गरे । विद्यार्थी र अभिभावकका तर्फबाट बस सञ्चालन गर्न माग आयो । विद्यार्थीको सुविधाका लागि ३५ सिटको बस २६ लाख रुपैयाँमा खरिद गर्‍यौं । अर्को बस भने भाडामा लिएका छौं ।’


बस किन्न विद्यालयका पूर्वविद्यार्थी र विभिन्न दाताहरूले सहयोग गरेको प्रअ झाले बताए । सामुदायिक स्कुलले विद्यार्थीका लागि बस सेवा सञ्चालन गर्ने आँट गरेकोमा अभिभावकहरू र विद्यालय व्यवस्थापन समितिले पनि साथ दिएका छन् ।


दुवै बसले धरान नगर क्षेत्रमा पर्ने धरान–६ को पानबारी र धरान १७ का पटनालीसम्मका विद्यार्थीलाई ओसार्न थालेका छन् । सवारी भाडाका रूपमा मासिक १५ सयदेखि ६ हजार रुपैयाँ तिरेर पढ्न आउनेका लागि स्कुल बसले राहत दिएको उनले बताए ।


उनका अनुसार दूरीअनुसार हाललाई दिउँसो १० सम्म पढ्ने विद्यार्थीका लागि मासिक ५ सय रुपैयाँ र बिहानको समयमा ११ र १२ पढ्नेहरूका लागि दूरीअनुसार मासिक ७ सय र ८ सय रुपैयाँ कायम गरिएको छ । विद्यार्थीहरूले विद्यालयले आफूहरूजस्ता टाढाबाट टेम्पोमा दैनिक ओहोर–दोहोर गर्दा २ सय रुपैयाँ खर्च गरेर आउनेहरूका लागि बस सस्तो भाडा तिर्ने गरी सञ्चालन गरेकोमा खुसी व्यक्त गरे ।


पब्लिकमा व्यवस्थापनमा कक्षा १२ अध्ययरत छिमेकी नगरपालिका बराहक्षेत्र नगरपालिका–१ बगुवाका निता तामाङ, भावना राई, शशिकला राई, धरान–१७ पटनाली (साविक विष्णुपदुका गाविस) का एलिना राई, अधिक्षा पोखरेल, तेजबहादुर विष्ट जस्ता दुई सय विद्यार्थी दैनिक ८ किमिको दूरीबाट आउने गरेका छन् । निताले भनिन्, ‘प्लस टु पढदा लाग्ने खर्चभन्दा टेम्पो भाडा बढी लाग्थ्यो । त्यो रकम जोगिएको छ । स्कुलकै बसमा आउने जाने गर्दा सार्वजनिक सवारी साधन पर्खिरहनु पनि परेन । सुरक्षित रूपमा घर पनि पुगिने भयो ।’


स्कुलकै बसले घरबाट ल्याउने र पढाइसकेपछि घरमा पुर्‍याउने भएकाले विद्यार्थीहरू जतासुकै बरालिनबाट पनि केही हदसम्म जोगिने, घरमा छिट्टै पुगेर अभिभावकलाई घरको काममा सहयोग गर्न सक्ने र आफ्नो होमवर्क पनि बेलैमा गर्नसक्ने भएकाले पनि बस सेवा सञ्चालन गरेको झाले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७६ १०:०४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बाढी पस्दा धमिलियो खानेपानी

चन्द्रपुर नगरपालिका–६ लामाहाका १४ घर धुरीका सुकुम्बासी तामाङहरू वर्षाका समय बर्सेनि धमिलो पानी पिउन बाध्य 
शिव पुरी

रौतहट — चन्द्रपुर नगरपालिका ६ लमाहाका १४ घरधुरी वर्षौंदेखि धमिलो पानी पिउन बाध्य छन् । लमाहा खोलाको डिलमा बनाइएको कुवामा बाढी पसेपछि पानी संकट झेलिरहेका उनीहरूले जनप्रतिनिधिलाई पटकपटक गुहारे पनि समाधान भएको छैन ।

स्थानीयका अनुसार बस्तीनजिक खोलाको डिलमा बनाइएको कुवामा बाढी र भेलको दूषित पानी सहजै मिसिन्छ । त्यही पानी उपभोग गर्नुपर्ने अवस्था छ । बस्तीमा तमाङ समुदायको बसोबास छ ।

स्थानीय तहले वनक्षेत्रको बस्ती भन्दै कुनै विकास निर्माणको काम गरेको छैन् । चारैतिर जंगल भएकाले नगरपालिका पनि बस्तीमा खानेपानी व्यवस्था गर्न हिच्किचाएको छ । स्थानीय सरकारले समेत आफूहरूको समस्या नबुझेको स्थानीयको गुनासो छ । ‘नदीको डिल भएकाले कुवा सधैं फोहोर हुन्छ । तर उपभोग नगर्नुको विकल्पै छैन,’ स्थानीय सुकमाया तामाङले भनिन्, ‘फोहोर भए पनि नदीको पानी पिउनुपरेको छ ।’

खुला स्थानमा रहेकाले पशुचौपायाले पनि त्यही पानी खाइरहेका हुन्छन् । आफैंले भोट हालेका जनप्रतिनिधिले पनि खानेपानी योजना निर्माणमा चासो नदिएको स्थानीयको भनाइ छ । ‘चुनावका बेला गाउँमा खानेपानी सुविधा पुर्‍याउने आश्वासन दिएका थिए, अहिले बिर्सिए’, सुकमायाले भनिन् ।

चन्द्रनिगाहपुर चोकबाट झन्डै ७ किलोमिटर पश्चिमतर्फ पूर्वपश्चिम राजमार्गस्थित लमाह जंगलबीचमा झुपडी नै झुपडीको सानो बस्ती छ । त्यहा १४ घरधुरी छन । ती सबै सुकुम्बासी हुन् । उनीहरू दैनिक ज्यालादारी गर्न बाहिर जान्छन् । साँझ फर्कन्छन् । ज्यालाबाट आएको रकमले परिवार पाल्छन् । यहाँ पानीको कुनै सुविधा छैन ।

भूमिगत पानीको व्यवस्था नभएकाले स्थानीयले बस्तीबाट झन्डै ५ सय मिटर दक्षिणतिर नदीछेउमा खाडल खनेर कुवा बनाएका छन् । तीन दशकदेखि त्यही पानी पिउँदै आएका छन् । उनीहरूले ढिस्को छेउ बनाएका आधा दर्जन कुवा सबै बगिसकेका छन् । अहिले खाल्डोमा जमेर बसेको धमिलो पानीले खाना पकाउने, नुहाउने, कपडा सफा गर्ने, शौच गर्नेलगायत दैनिकी पूरा गर्छन् ।
मेयर रामचन्द्र चोधरीले लमाहा बस्तीमा खानेपानी समस्या समाधानबारे अहिलेसम्म कुनै योजना नबनेको बताए । उनले यस विषयमा थप कुरा गर्न चाहेनन् ।

नगरपालिका भए पनि बस्तीमा कुनै सुविधा छैन । चुनावका बेला खानेपानी व्यवस्था गरिदिन्छु भनेर बाचा गर्ने दलहरू यतिखेर चुप बसेको भन्दै स्थानीयले चित्त दुखाएका छन् । ‘पैसा मागेको होइन । खान देऊ पनि भनेका छैनौं,’ तिलकबहादुर वाइबाले भने, ‘जनतालाई शुद्ध खानेपानी देऊ भन्दा बेवास्ता गर्ने जनप्रतिनिधिलाई अब देखाइदिन्छौं ।’

धारा गाड्न धेरै पैसा लाग्ने उनीहरू सुनाउँछन् । बस्तीमा चापाकल, बिजुली केही छैन । मट्टीतेलबाट टुकी बाल्छन् । उक्त बस्ती हटाउन वनले निकै प्रयास गरे पनि सकेको छैन । टिम्बर कर्पोरेसनले ३ दशकअघि जंगलमा काटिएका रूखका गोलिया घाटगद्धी गर्ने काममा ल्याइएका मजदुरहरू आफूखुसी बसेपछि बनेको उक्त बस्ती अवैध भएको वनले जनाएको छ ।

उसले विद्युत, विद्यालयलगायत सुविधा दिनबाट रोक लगाएको छ । वन अधिकृत विनोद सिंहले वनक्षेत्रभित्र कसैले पनि संरचनाहरू बनाउन नपाइने बताए । यो ३२ वर्ष पुरानो बस्ती हो । २०४४ सालमा मकवानपुरको डाङडुंगे गाउँबाट बस्ती हटाइएपछि अधिकांश यही जंगलमा झुपडी बनाइ बसेका हुन् ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७६ १०:०३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×