मकैमा फौजी किरा

कुम्भराज राई

ओखलढुंगा — मानेभन्ज्याङ ५ जेरुङका नवीनकुमार राई बर्सेनि १० देखि १५ मुरीसम्म मकैबाली भित्र्याउँथे । यो वर्ष भने एक डोको पनि भित्र्याउन सकेनन् । कारण थियो खडेरी । वर्षायाममा पानी नपरेपछि मकै बोटमै सुक्यो ।

बर्खे मकै नफलेपछि उनलाई हिउँदे मकै छर्ने हतारो भयो । मकै पनि छरे । उम्रिन थालेपछि बिरुवामा फौजी किरा लाग्यो । मकैको बोट देखाउँदै नवीनले भने, ‘बर्खे मकै खडेरीले लग्यो, हिउँदे मकै किराले । अब कसरी जहान परिवार पाल्ने थाहा छैन । हामीलाई प्रकृतिले नै ठग्यो ।’

जेरुङ गाउँकै पूर्णबहादुर राई यसपालि भोकमरीमा पर्ने चिन्ताले टोलाइरहेका छन् । उनी दिनभरि आफ्नो मकैबारी हेरेर टोलाउँछन् । ‘किनेर खाउँ भने नगद आम्दानीको स्रोत छैन, अन्नबाली खाउँ भने एक घोगा मकै छैन,’ पूर्णबहादुरले भने, ‘अब भोकमरी नलागेर के गर्नु । हामीलाई कसले के खान दिने हुन् । चारजनाको परिवार कसरी पाल्ने भन्ने पीर छ ।’

फौजी किराको प्रकोप बढेपछि सुनकोसी र दुधकोसी नदी तटीय क्षेत्रको मकैबाली सखाप भएको छ । ओखलढुंगा, खोटाङ र उदयपुरको तटीय भेगमा फौजी किराको प्रकोप बढदो छ । तीन साताअघि सुरु भएको फौजी किराको प्रकोप नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । थप फैलिँदो छ ।

मानेभन्ज्याङ गाउँपालिकाको हिलेपानी, सोक्माटार, थाक्ले र मानेभन्ज्याङ लगायत क्षेत्रमा लगाइएको सयौं हेक्टर मकैको बिरुवा बोटमै मर्ने गरी किराले सखाप पारेको छ । यी क्षेत्रमा फौजी किरा दुई रंगको फेला परेका छन् । अलि तल्लो क्षेत्रमा सेतो र माथिल्लो क्षेत्रमा हरियो रङको छ ।

ठूलो समूहमा आएर मकैको गुबोभित्र पसेर कलिला पात खाने भएकाले यसलाई फौजी किरा भनिएको हो । किराको प्रकोप नियन्त्रण गर्न कृषि ज्ञान केन्द्रको प्राविधिक टोलीले स्थलगत अनुगमन गरेर नमुना संकलन गरेका थिए । उनीहरूले किराको पहिचान गर्न सकेनन् । त्यसपछि नमुनाका रूपमा प्रदेश कार्यालय पठाए । प्रदेश कार्यालयले विषादीसहितको टोली जिल्लामा खटाइसकेको ज्ञान केन्द्रले जनाएको छ ।

किरा नियन्त्रणका लागि विषादीसहितको प्राविधिक टोली गाउँमा खटाइसकेको मानेभन्ज्याङ गाउँपालिका अध्यक्ष मोतीराज राईले बताए । कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख कृष्णमणि पोखरलेसहित विराटनगरबाट झिकाइएका प्राविधिक र विषादी प्रकोपस्थलमा खटाइएको उनले बताए । फौजीको किराले घाँस तथा मकैका घोगासमेत खाने गरेको छ । यस किसिमका किराले मान्छेलाई समेत टोक्ने गरेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७६ ०७:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जलविद्युत्‌को सेयरमा आकर्षण

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — यो साता सेयर बजारमा १ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भयो । गत साताको भन्दा कारोबार रकम करिब साढे १३ प्रतिशतले कम हो । साताको कुल कारोबारमध्ये जलविद्युत् समूहका कम्पनीको मात्र १९ करोड ४० रुपैयाँ बराबरको सेयर किनबेच भएको छ । यो कुल साप्ताहिक कारोबारको १२.५५ प्रतिशत हो । 

यो साता जलविद्युत् कम्पनीमा लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्नुमा त्यस्तो विशेष कारण छैन । केही जलविद्युत् कम्पनीको लाभांश वितरणको बेला आएको छ । यसकारण लगानीकर्ता ती कम्पनी खरिदमा उत्साहित देखिएका छन् । साप्ताहिक कारोबारमा जलविद्युत् समूहको बजार हिस्सा बढ्नुले योपुष्टि हुन्छ ।

गत जेठसम्म नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा २१३ कम्पनी सूचीकृत छन् । तीमध्ये जलविद्युत् समूहका मात्र ३२ कम्पनी छन् । पछिल्ला दिनमा जलविद्युत् कम्पनी सूचीकृत हुने क्रम तीव्र छ । कुल कारोबारमा जलविद्युत् समूहको हिस्सा बढेसँगै बैंकिङ र बिमा समूहको बजार अंश केहीघटेको छ ।

साप्ताहिक कारोबारमा बैंकिङ समूहको हिस्सा करिब साढे ४५ प्रतिशत छ । सामान्य अवस्थामा साप्ताहिक कारोबारमा यो समूहको हिस्सा करिब ५० देखि ५२ प्रतिशतसम्म रहँदै आएको थियो ।करिब एक महिनाअघि बजारमा बैकिङ समूहको कारोबार हिस्सा बढेर ६५ प्रतिशत माथि पुगेको थियो । त्यसपछि बैंकिङ समूहको हिस्सा बिस्तारै कम हुँदै गयो ।

यही क्रममा यो साता साढे ४५ प्रतिशतमा झरेको हो । विगतका सातामा बैंकिङपछि धेरै हिस्सा ओगटदै आएको बिमा समूह यो साता तेस्रो स्थानमा परेको छ ।

यो साता कुल कारोबारमा बिमा समूहको हिस्सा करिब करिब ७ प्रतिशत मात्र छ । यस्तै साप्ताहिक कारोबारमा विकास बैंक समूहको हिस्सा ९.१४ प्रतिशत र लघुवित्त वित्तीय संस्थाको करिब ८प्रतिशत छ ।

सेयर कारोबारमापक नेप्से परिसूचक यो साता करिब ११ अंकले घट्यो । साताको पहिलो दिन (आइतबार) को तुलनामा नेप्से करिब १ अंकले मात्र घटेको देखिन्छ । आइतबार १ हजार २ सय १४.८३ अंकमा रहेको नेप्से बिहीबार १ हजार २ सय १३.०६ विन्दुमा रहेको नेप्सेको तथ्यांक छ ।

साताको कारोबारमा ट्रेडिङबाहेक सबै समूहका लगानीकर्ताको सम्पत्ति घट्यो । तीमध्ये पनिबिमा, जलविद्युत्, होटललगायत समूहका लगानीकर्ताको सम्पत्ति धेरैले घट्यो । व्यापार समूहका लगानीकर्ताको सम्पत्ति करिब ८ अंकले बढेको नेप्सेको तथ्यांक छ ।
यो साता सेयर बजारमा ४६ लाख २० हजार कित्ता सेयर सूचीकृत भएका छन् । जसमध्ये सबैको लघुवित्त वित्तीय संस्थाको १६ लाख ५० हजार कित्ता आईपीओ रगुराँस लाइफ इन्स्योरेन्सको २९ लाख ७० हजार कित्ता हकप्रदसेयर सूचीकृत भएको नेप्सेले जनाएको छ ।

यो साता नेपाल स्टक एक्सचेन्जको कारोबार कक्ष नियमित कारोबारका लागि पाँच दिन खुला रह्यो । विगतमा जस्तै यो साता पनि ऋणपत्रतर्फ संस्थागत तथा सरकारी ऋणपत्रको कारोबार भएन ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७६ ०७:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्