‘मनमोहन स्मृति पोलिटेक्निक’ प्राविधिक विश्वविद्यालय हुन नसक्ने सांसदहरूको जिकिर

प्रदेशसभा बैठक
देवनारायण साह

मोरङ — प्रदेश १ का सांसदहरूले ‘मनमोहन स्मृति पोलिटेक्निक’ प्राविधिक विश्वविद्यालय हुन नसक्ने प्रतिक्रिया व्यक्त गरेका छन् । ‘मुसा बढेर हात्ती नभएजस्तै’ उक्त संस्था विश्वविद्यालय हुन नसक्ने उनीहरूले दाबी गरे ।

प्रदेशसभा बैठकमा बुधबार सहभागी सांसद ।तस्बिर : देवनारायण/कान्तिपुर

प्रदेश १ का सामाजिक विकासमन्त्री जीवन घिमिरेले संसदमा पेस गरेका मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय सम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयक २०७६ माथिको छलफलमा बोल्ने सांसदले यस्तो बताएका हुन् ।

सांसद राजेन्द्रकुमार राईले मनमोहन स्मृति पोलिटेक्निकलाई मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालयका रूपमा विकास गर्नु भनेको मुसालाई हात्ती बनाए जस्तै भएको टिप्पणी गरे । ‘राज नेता मनमोहन अधिकारीको नाममा विश्वविद्यालय स्थापना हुनु अनुचित होइन,’ उनले भने, ‘तर एउटा सामान्य तालिमका साथै डिप्लोमासम्म पढाइ हुने पोलिटेक्निकलाई विश्वविद्यालयका रूपमा विकास गर्नु सम्भव छ ? यो कहीँ नभएको जात्रा हाँडी गाउँमा भने जस्तै हो ।’

विश्वविद्यालयमा आधारभूत र मध्यमस्तरको तालिम सञ्चालनको परिकल्पना आफैंमा हास्यास्पद भएको राईले बताए । ‘विधेयकमा आधारभूत, मध्यम र उच्च शिक्षाको परिकल्पना गरिएको छ,’ उनले भने, ‘प्राविधिक विश्वविद्यालयमा विज्ञान र व्यावसायिक शिक्षा प्रदान गर्न सकिन्छ भन्ने विषयमा पनि मन्त्री ज्यूले विचार गर्नु आवश्यक छ ।’ उनले मनमोहन प्राविधिकभन्दा मनमोहन विश्वविद्यालय भनेर विधेयक ल्याउनु उचित हुने बताए ।

प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेता केदार कार्कीले मनमोहन स्मृति पोलिटेक्निकमा मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय बनाउनु हात्तीको छालामा मुसाको जिउ राखे बराबर हुने बताए । ‘एउटा पोलिटेक्निकलाई कसरी विश्वविद्यालयका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ ?,’ उनले भने, ‘पोलिटेक्निकका सञ्चालक समितिलाई विश्वविद्यालयका आजीवन सदस्य बनाएर राजनीतिक अभिष्ट पूरा गर्न खोजिएको मात्रै हो ।’

उनले यो विधेयकले विश्वविद्यालयको जग हँसाई हुने भएकाले फिर्ता लगेर सच्याएर ल्याउनुको विकल्प नभएको बताए । सांसद उमिता विश्कर्माले मुलुकमा भएका विश्वविद्यालयहरूको अवस्था बुझेर विधेयक ल्याउनु उचित हुने बताइन् ।

‘पवित्र उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको विश्वविद्यालय जस्तो संस्था कुनै पार्टीको भर्तीकेन्द्र बन्नु हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘मुलुकको आवश्यकता अनुसारको जनशक्ति उत्पादन गर्ने र मुलुकबाट शिक्षाका लागि भइरहेको विदेश पलायनलाई रोक्ने किसिमको विश्वविद्यालयको निर्माण आवश्यक छ ।’

सांसद तुलसीप्रसाद न्यौपानेले प्रदेशको अधिकार क्षेत्रभित्र उच्च शिक्षा रहेको तर विधेयकमा आधारभूत र मध्यम शिक्षाको परिकल्पना गरिनु उचित नभएको बताए । ‘विधेयकमा इञ्जिनियरिङ र चिकित्सा शिक्षाको परिकल्पना गरिएको छ,’ उनले भने, ‘यो दुवै विषयको शिक्षा प्रदेशको अधिकार क्षेत्रभित्र पर्दैन यो संघीय सरकारको अधिकार क्षेत्रभित्र पर्ने भएकाले सोचविचार गरेर मात्रै अघि बढनु जरुरी छ ।’

विधेयक पारित भएपछि तुरुन्तै कार्यान्वयन हुने व्यवस्था छ । तर, सम्पूर्ण पूर्वाधार, संगठनात्मक संरचना, नीतिगत व्यवस्था नै नगरी पोलिटेक्निकको व्यवस्थापन समितिलाई विश्वविद्यालय सञ्चालन गर्नदिनु उचित नहुने उनको भनाइ थियो ।

७६ वर्षीया न्याय खोज्दै प्रदेशसभामा
खोटाङको दिक्तेल नगरपालिका १ का ७६ वर्षीय टंकप्रसाद आचार्य न्याय खोज्दै बुधबार प्रदेशसभा बैठकमा आइपुगेका छन् । जातीय छुवाछुत अन्त्यका लागि आयोजित सहभोज कार्यक्रममा कथित दलितको हातबाट दही खाएकाले आचार्य सामाजिक बहिष्करणका परेका हुन् ।

डाँडाखर्कमा आचार्य जिल्ला समन्वय समिति, प्रमुख जिल्ला अधिकारी, जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रतिनिधिहरू उपस्थित भएका जातीय विभेद विरुद्धको सहभोज कार्यक्रममा जेठ १३ गते दलितको हातबाट दही खाएको र भाषण गरेको आचार्यले बताए ।

‘दलितको सहभोजमा किन गएको र किन खाएको भन्दै स्थानीय महेश आचार्य, गणेश आचार्य र झमक आचार्यले सामाजिक बहिष्कार गरेका छन्,’ उनले भने, ‘सहभोजमा सहभागी भएकाले ६ सय जना मलामी भएको अभीनारायण आचार्यको चितामा ढोग दिइएन ।’ गाउँमा आयोजित दुईवटा भागवत पुराण कथामा आफूलाई बहिष्कार गरेकाले मर्नु नबाच्नुको अवस्था सृजना भएको आचार्यले गुनासो पोखे ।

सामाजिक कुरीतिविरुद्ध आवाज उठाउँदा अहिलेको युगमा पनि आफू जस्ता वृद्धलाई बहिष्कार गर्ने सामाजिक व्यवस्थामा प्रदेश सरकारले कस्तो विकासको खाका कोर्न सक्छ ? भन्दै उनले गुनासो पोखे । सांसद राजन राईले वृद्ध आचार्य सामाजिक बहिष्कारमा परेको विषय संसदमार्फत सरकारको ध्यानकर्षण गराएका थिए ।

प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७६ १०:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खेती गर्‍यो, वन्यजन्तुलाई ठिक्क

कान्तिपुर संवाददाता

तेह्रथुम — जंगली जनावरले बारीमा लगाएको बालीनाली खाएर सखाप पार्न थालेपछि किसान चिन्तित भएका छन् । बारीमा रोपेको आलु, मकै, काउली, बन्दा, सिमी, जैघाँस लगायतका अन्न, तरकारी र घाँस बाली वन्यजन्तुले आएर नोक्सान पुर्‍याएको किसानको भनाइ छ । 

दुम्सी, मृग, खरायो, कोकले, न्याउरी मुसा, वनबिरालो (काला), काग लगायतका जंगली जनावर र पन्छीले बारीमा लगाएको बाली खाएर क्षति गरेको लालीगुराँस नगरपालिका ३ मुसाङखेलका किसान कुलबहादुर भट्टराईले बताए ।
बारीमा पाकिसकेको र पाकेर थन्क्याउने अवस्थाको अन्नबाली खाएर वन्यजन्तुले क्षति गरेको उनले बताए । वन्यजन्तु र जंगलमै रहने पन्छीले बाली नाली खाएर जिल्लाका ६ वटै स्थानीय तहका किसान पीडित बनेका छन् ।

वन्यजन्तुबाट बालीनाली जोगाउन किसानले विभिन्न उपाय र तरिका अपनाए पनि सम्भव देखिएको छैन । दुम्सी, मृग, खरायो, काला लगायतका वन्यजुन्तुबाट बालीनाली जोगाउन डोरीको पासो र साँचो बनाएर राख्दा समेत वन्यजन्तुले दुःख दिन नछाडेको किसान भट्टराईले बताए ।

बारीमा लगाएको आलु, मकै, काउली, बन्दा लगायतका कृषि बाली खाएर वन्यजन्तुले नष्ट गर्न थालेपछि बालीनाली जोगाउन बारीमै कटेरा बनाएर रुङने गरेको छथर गाउँपालिका १ आङदीमका किसान दलबहादुर भण्डारीले बताए । परिवारका सदस्य पालो मिलाएर बारीमा रातभर ड्युटी बस्ने उनको भनाइ छ ।

बारीमा लगाएको आलु बाली खाएर सखाप बनाएपछि बन्यजन्तुले अहिले मकै बाली खाइरहेको किसान भण्डारीले बताए । रातको समयमा हुलका हुल जंगली जनावर पसेर बारीमा रोपेको बाली सिध्याउने गरेको लालीगुराँस नगरपालिका ३ का किसान केदार पौडेलले बताए ।

दुम्सीले बारीमा लगाएको आलु बाली सबै खाएर क्षति गरेको लालीगुराँस नगरपालिका मुसाङखेलका किसान सुशीला पौडेलले बताइन् । तर्साउन राखिएको पासो र बुख्याँचाले पनि जंगली जनावर नभागेको उनको भनाइ छ । डिभिजन वन कार्यालयका सहायक वन अधिकृत ललन यादवले वन्यजन्तुको संख्या बढेका कारण मानव बस्तीमा प्रवेश गरेर दुःख दिएको हुन सक्ने बताए । मानव बस्ती बढदै जानु र विकास निर्माणका नाममा ठूला–ठूला आवाजका मेसिन चलाउने गरिएकाले वन्यजन्तु आफ्नो बासस्थान छाडेर खाना र बासस्थानको खोजीमा किसानको खेतबारीमा पस्ने गरेको वन कर्मचारीको भनाइ छ ।

स्वतन्त्र रूपमा बस्न चाहने वन्यजन्तुले आफ्नो बासस्थानमा असर परेको महसुस गरेपछि आत्तिएर जताततै बिनाश गर्दै हिंड्ने गरेको डिभिजनल वन अधिकृत सुरेशकुमार सिंहले बताए । बस्ने ठाउँ, हिंड्ने बाटो, चर्ने ठाउँ लगायतका स्थान क्रमशः अतिक्रमणको चपेटामा पर्दै गएपछि वन्यजन्तु किसानले लगाएको अन्नबाली लगाएको जमिनमा प्रवेश गरेर क्षति गरेको वन प्राविधिकहरूको भनाइ छ ।

प्रकाशित : श्रावण ३०, २०७६ १०:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्