बाढीले सुत्केरी समस्यामा

डिल्लीराम खतिवडा

उदयपुर — साताअघिको त्रियुगा नदीको बाढीले विस्तापित बेलका नगरपालिका १ र २ का २४ जनाभन्दा बढी सुत्केरी र गर्भवती महिला समस्यामा परेका छन् । गाउँ डुबेपछि विस्थापित उनीहरूको स्वास्थ्य र खानपिनमा समस्या भएको हो । 

त्रियुगा नदीको बाढीबाट प्रभावित बेलका नगरपालिका १ पलारका सर्वसाधारण विस्थापित भएका छन् । विस्थापित अहिले सप्तरीको सप्तकोसी नगरपालिकाको सखुवनी आधारभूत विद्यालय र आफन्तकोमा आश्रय लिइरहेका छन् । आश्रय लिएकामध्ये सुत्केरी र गर्भवती महिलालाई औषधि उपचार र खानपिनमा समस्या हुँदै आएको छ ।

२६ असारको बाढीले बस्ती जलमग्न हुँदा छिमेकीले उद्धार गरेको आधारभूत विद्यालय सखुवनीमा आश्रय लिइरहेकी पलारकी रोजी नेवारले बताइन् । ‘करिब ५ सय मिटर पर रहेको त्रियुगा खोलाको बाढी एक्कासि गाउँमा पस्यो,’ रोजीले भनिन्, ‘बाढीले घर बारी सबै बगायो, छिमेकीले उद्धार गरेर बाँचियो ।’

बाढीबाट बचियो तर आफू १० महिनाको सुत्केरी अवस्था बालबच्च कसरी गुजारा गर्ने समस्या भएको उनले बताइन् । बाढीले परै घर बगायो, अब कहाँ बस्ने, के खानु, नानीको स्याहार–सुसार कसरी गर्ने समस्या भएको उनीहरूले बताए । जग्गा जमिन अन्नपात, भाँडाकुँडा सबै डुबेरे धान खेती बगरमा परिणत भएपछि समस्या भएको सुत्केरी शोभा अधिकारीले बताइन् ।

‘सुत्केरी अवस्था विद्यालयमा आश्रय शुद्ध पिउने पानी र शौचालयसमेत राम्रो छैन,’ उनले भनिन्, ‘सुत्केरी अवस्था पौष्टिक आहार चाहिन्छ, चिसोबाट जोगिनुपर्ने हुन्छ ।’ तर बाढीपीडित भएर बच्चा जोगाउन र आफू जोगिनै समस्या भएको उनले बताइन् । बाढीपीडित क्षेत्रमा अहिले रोगको प्रकोपसँगै सर्पदंशका घटनासमेत बढेको छ ।

गर्मी मौसममा सर्पको बिगबिगी हुने समयमा बाढीले पनि सर्प बगाएर ल्याएपछि अहिले जताजतै सर्प भेटिने गरेको पीडितले बताए । बेलका १ र २ का ५ दर्जन सुत्केरी तथा गर्भवती महिला विभिन्न किसिमका सरुवा रोगको प्रकोपसँगै सर्पदंशको समस्याले चिन्तित रहेको वडाध्यक्ष दिनेश चौधरीले बताए । ‘घर त्रियुगा नदीको बाढीले बगाएपछि अहिले उनीहरूको बेहाल छ,’ उनले भने, ‘उनीहरू स्थानीय विद्यालय र आफन्तकोमा आश्रय लिएर बस्न बाध्य छन् ।’ राहत र उद्धार पनि चलिरहेको छ तर समस्या जटिल भएकाले गर्दागर्दै पनि समस्या रहेको उनले बताए ।

विद्यालयमा ५ महिनाको छोरी लिएर रमा अधिकारी, ३ महिनाका सन्तान चेपेर सीता श्रेष्ठ, १ वर्षको नानी बोकेर शोभा अधिकारी, तुलसी श्रेष्ठलगायतका सुत्केरीसँगै गर्भवती महिला बस्दै आएको बेलका नगरपालिकाका प्रमुख दुर्गकुमार थापाले बताए । ‘उनीहरूलाई तत्काल उद्धार गरी स्थान्तरण गरिन्छ,’ उनले भने, ‘सुत्केरी र गर्भवती महिलाको राहत, उद्धारसँगै औषधि उपचारको व्यवस्था भइरहेको छ ।’

चाँडै उनीहरूलाई व्यवस्थित गर्न नगरपालिका लागेको उनले बताए । विभिन्न निकायको सहयोगमा राहत वितरण, सुत्केरी महिला थप पीडामा हुने भएकाले संरक्षणका लागि स्थानीय जनप्रतिनिधि, प्रदेश र संघीय सरकारसँग समन्वय गरेर दीर्घकालीन योजना तयार गरिने नगरपालिकाले जनाएको छ ।

सुत्केरी आमा र नाबालकहरूमा छालाको समस्या देखा परेको जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालयका सूचना अधिकारी दुनियालाल यादवले बताए । ‘आमा र काखे बालक दुवैमा दूषित पानीका कारण छाला, रुघाखोकी, ज्वरोजस्ता समस्या देखिएका छन्,’ उनले भने, ‘तत्कालका लागि औषधि र शुद्ध पिउने पानीका लागि किटहरू उपलब्ध गराएका छौं ।’ समयमा नै समाधान नगर्ने हो भने प्रकोपको रूप लिने र झाडापखालालगायतका सरुवा रोग सर्ने खतरा देखिने उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७६ ०९:४३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अविवाहितले जन्माइन् शिशु

कान्तिपुर संवाददाता

सुन्सरी — इटहरी उपमहानगरद्वारा सञ्चालित सुरक्षित आवास गृह (सेफ हाउस) मा आश्रय लिइरहेकी अविवाहित युवतीले आइतबार बच्चा जन्माएकी छन् । उनी सातायता सेफहाउसमा आश्रय लिएर बस्दै आएकी थिइन् । 

सेफहाउसले युवतीको र उनलाई गर्भवती बनाएर छाड्ने युवकको नाम सार्वजनिक गरेको छैन । विवाह गर्छु भनेर प्रेमको नाटक गर्दै गर्भवती बनाएपछि युवक बेपत्ता भएको युवतीले बताएकी छन् ।

बेपत्ता प्रेमी खोज्दै ती युवती गर्भवती अवस्थामै संखुवासभादेखि इटहरी आइपुगेकी थिइन् । गर्भवती अवस्थामा एक्लै बजारमा हिँडिरहेको देखेपछि स्थानीयले उनलाई सेफ हाउसमा पुर्‍याएका थिए । ती युवतीका अभिभावकलाई खबर गरिसकिएको सेफहाउस इटहरीका प्रतिनिधिलेजनाएको छ ।

यौनहिंसा, बलात्कार, अलपत्र परेका, हराएका, जोखिममा परेका, हिंसामा परेका महिलालाई लक्षित गरेर इटहरी उपमहानगरपालिकाले एक वर्षदेखि सेफ हाउस सञ्चालन गर्दै आएको छ । हाउसमा हालसम्ममा ७६ जना महिलाले सेवा लिएको उपप्रमुख लक्ष्मी गौतमले बताइन् ।

उनका अनुसार हाउसमा महिलाहरूलाई अल्पकालीन सेवा प्रदान गरिन्छ । हाउसमा १५ दिनसम्म राख्ने व्यवस्था छ । दुई साताभन्दा बढी राख्न सकिने अवस्था नभएकाले जतिसक्दो चाँडो आफन्त पत्ता लगाएर बुझाउने गरिएको छ ।
घरमा पुग्ने बाटो खर्च पनि उपमहानगरले उपलब्ध गराउने गरेको सञ्चालक समितिले जनाएको छ । दुई सातापछि कोही आफन्त नभए वा आउन नसके घरसम्मै पुरयाउने व्यवस्था गरिएको छ । आफन्त पत्ता नलागेका चार जनालाई मंगला शाहाना पुनःस्थापना केन्द्र काठमाडौं पठाइएको छ । पूर्वका प्रायः सबै जिल्लादेखि पश्चिमका रसुवा, सिन्धुपाल्चोक, ललितपुर र सिन्धुलीका महिलाले पनि सेवा लिएको सेफहाउस सञ्चालक समितिले जनाएको छ ।

जनप्रतिनिधि, प्रहरी र संघ संस्थाहरूको सिफारिसमा समस्यामा परेका महिलालाई सेफहाउसमा राख्ने गरिएको छ । उक्त अवधिमा पीडित महिलाका लागि खाने बस्ने, औषधि उपचार, आत्मविश्वास बढाउने मनोपरामर्श दिने गरिएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ६, २०७६ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT