चुरे तलका बस्तीमा पानी अभाव

डिल्लीराम खतिवडा

उदयपुर — लामो सयमको खडेरीसँगै स्रोत सुकेपछि चुरे तलका बस्तीमा पिउने पानीको अभाव भएको छ । मध्य वर्षातको समयमै पानीको अभाव भएपछि सर्वसाधण सामस्यामा परेका हुन् । असार २० बितिसक्दा पनि वर्षात नहुँदा पानीका स्रोत सुकेका हुन् ।

बेलाका, चौदण्डीगढी, त्रियुगा र कटारी नगरपालिका क्षेत्रका बस्ती बढी प्रभावित भएका छन् । बढो चुरे विनाशसँगै समयमा वर्षात नहुँदा सर्वसाधणले सास्ती खेप्नु परेको छ । पानीको मुख्य स्रोत नै चुरे वन क्षेत्र हो । चुरे क्षेत्र हिउँदमा लागेको डढेलोले सुख्खा भएको र समयमै वर्षात नहुँदा पिउने पानीको समस्या थपिएको स्थानीयले बताए ।

चुरे तल त्रियुगा नदी तटीय क्षेत्रमा रहेका दर्जनौटं बस्तीमा सुकेका इनार र चापाकल अहिलेसम्म रसाएका छैनन् । त्रियुगा नदीमा समेत पर्याप्त पानी छैन । त्यसैले ३ महिनायता पिउने पानीको अभाव भएको हो । पिउने पानीको मुख्य स्रोत इनार नै सुकेपछि त्यस क्षेत्रका सर्वसाधरण समस्यामा परेका छन् । विकल्प नहुँदा पानीको समस्या भोग्नु परेको स्थानीयले बताए ।

‘गाउँका एक दुई इनारमा मात्रै पानी छ,’ त्रियुगा नगरपालिकाको दमौतीकी स्थानीय गागामाया मगरले भनिन्, ‘त्यसका लागि मध्यरातमै पालो लाग्ने गरेकाले उज्यालो नहुँदै पानी सकिन्छ ।’ मध्यरातमा निद्रा माया मारेर पानीका लागि पालो कुर्न जानुपर्ने बाध्यताले दुई महिनायता धेरै सास्ती खेप्नु परेको उनले बताईन् ।

कटारी, चौदण्डीगढी नगरपालिकाको दक्षिण चुरे तलका बस्ती पनि पानी नहुँदा समस्यामा परेका छन् । यी क्षेत्रमा रहेका विभिन्न खानेपानी आयोजना पनि जमिन मुनिको स्रोत सुक्दा समस्यामा परेका छन् । सुख्खाले गर्दा भूमिगत पानीको स्रोत सुक्दै गएकाले पानी संकट आउन सक्ने बेल्टार दोस्रो खानेपानी योजना सिर्वानीका अध्यक्ष लक्ष्मीप्रसाद दाहालले बताए । ‘अभोर हेड ट्याकीमा पानी पुर्‍याउन पम्पले पर्याप्त पानी नै तान्दैन,’ उनले भने, ‘स्रोत नै सुक्दै गएपछि पानी तान्ने समस्या भएको छ ।’ यस्तै अवस्था रहिरहे पानी अभावमा गुजारा गर्नै समस्या हुने उनले बताए ।

‘वर्षौंदेखि हिउँदको समयमा पानी खान नपाएर काकाकुलीको जिन्दगी जिउने पर्ने बाध्यता छ,’ स्थानीय सृजना अधिकारीले भनिन्, ‘खानेपानी आयोजनाले धान्न नसक्दा इनार खनियो तर इनार पनि सुकेपछि विकल्पमा त्रियुगा खोलाको दुषित पानी पिउनु पर्ने बाध्यता छ ।’ नगरपालिकाका बासिन्दा भएर पनि पिउने पानी समेत नपाउँदा दिक्क लागेको उनले बताए । ‘पानीको भरपर्दो स्रोत नहुँदा समस्या हुँदो रहेछ,’ कटारी नगरपालिका २ का ७७ वर्षीय वृद्धा नरमान दनुवारले भने, ‘वर्षौंदेखि पानीको समस्यामा परेका छौं तर, सम्बन्धित निकायलाई गुहार्दा पनि वास्तै गर्दैन ।’ पानीकै कारण स्थानीयलाई गुजारा गर्न गह्रो भएको उनले बताए ।

गाउँमा पानी नभएपछि चुरे तलका दजनौं बस्तीका सर्वसाधरण त्रियुगा नदीको दुषित पानीबाट गुजारा गर्दै आएका छन् । ‘तर, नदीको पानी पनि लेदोमात्रै बग्न थालेपछि झनै समस्या उत्पन्न भएको छ,’ स्थानीय बासिन्दा करुणा कार्कीले भनिन, ‘यसै गरी पानी अभाव झेल्नु पर्‍यो भने बसाइँ सर्नुको विकल्प छैन ।’

प्रकाशित : असार २३, २०७६ १०:०८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

शिक्षा, स्वास्थ्य र कृषिलाई विशेष प्राथमिकता

कान्तिपुर संवाददाता

उदयपुर — चौदण्डीगढी नगरपालिकाले ०७६/७७ का लागि ६३ करोड २४ लाख रुपैयाँको बजेट पारित गरेको छ । नगरपालिकाले आगामी वर्षका लागि करिब ७ करोड ६५ लाख आन्तरिक आय अनुमान गरेको छ । जसको प्रमुख स्रोत नदीजन्य पदार्थ उत्खनन् वापत प्राप्त हुने राजस्वलाई मानेको छ ।

बजेटले शिक्षा, कृषि, स्वास्थ्य, पूर्वाधार विकास र वातावारण संरक्षण र सुशासनलाई विशेष प्राथमिकता दिएको छ । सामाजिक विकासतर्फ ५ करोड ९२ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । जसमध्ये शिक्षा क्षेत्रमा मात्रै ३ करोड १० लाख रुपैयाँ खर्च गरिनेछ । आर्थिक विकास अन्तर्गत विनियोजित २ करोड रुपैयाँमध्ये कृषि क्षेत्रमा १ करोड ३० लाख रुपैयाँखर्च हुनेछ ।

त्यसैगरी स्वास्थ्यतर्फ २ करोड ३७ लाख र प्र्वूाधार विकासतर्फ ५ करोड ४५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । जनतासँग उपमेयर, वातावरण संरक्षण, विपद् व्यवस्थापन, खेलकुदजस्ता कार्यक्रमलाई समेत आगामी वर्षका लागि प्राथमिकतामा राखिएको छ । ‘शिक्षा, स्वास्थ्य र कृषि क्षेत्रलाई विशेष प्राथमिकतामा राखिएको छ,’ नगर प्रमुख खगेन्द्र राईले भने, ‘वडागत बजेटसहित शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा करिव ४/४ करोडको हाराहारीमा बजेट विनियोजन गरिएको छ ।’ शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रको यो बजेटले विपन्न वर्ग र महिलालाई विशेष फाइदा पुग्ने राईले बताए ।

नगरपालिकाको भवन निर्माणका लागि १ करोड र वडा भवन निर्माणका लािग १ करोड ५० लाख विनियोजन गरिएको उपप्रमुख रीता चौधरीले बताइन । ‘यसका साथै पुल तथा कलभर्ट निर्माण, सडक कालोपत्रे, सडक नाली निर्माण, सडक ग्राभेलजस्ता कार्यक्रम राखेका छौं,’ उनले भनिन्, ‘कृषि क्षेत्रतर्फ अधिकांस सिँचाइ कुलो निर्माणका योजना छन्, जसबाट कृषक लाभान्वित हुने हामीले आशा राखेका छौं ।’ त्यसैगरी वातावरण संरक्षण, र पर्यटन प्रवर्द्धनजस्ता कार्यक्रमलाई पनि बजेटमा समेटेकोउनले बताइन् ।

प्रकाशित : असार २३, २०७६ १०:०७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्