कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

जोडिएन ‘माइती गाउँ फर्कने बाटो’

आनन्द गौतम

पाँचथर — पाँचथरको याङवरक गाउँपालिका १ फलैंचाकी कल्पना सुब्बा ७ वर्षअघि विवाह गरेर भारतको सिक्किम जाँदा माइती गाउँमा सडक खन्न सुरसार हुँदै थियो । तुलनात्मक रुपमा तीव्र गतिमा विकास भइरहेको भारतको सिक्किमले पनि नेपालतर्फ जोड्दै छ भन्ने चर्चा सुनेकी थिइन् ।

पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईलाई भारतको सिक्किमका प्रहरी सिक्किमतर्फ विस्तार भइरहेको सडक देखाउँदै ।फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

विवाहका लागि राजी गराउन उनलाई मगनी गर्न आएका दुलहाले पनि चिवा भञ्ज्याङ त अब सडकले चाँडै जोडिन्छ भनेर सुनाएनन् मात्रै, सरर गाडीमै आउजाउ भइहाल्छ नि भनेर फुर्ती पनि लगाए । उनलाई लागेको थियो, ‘सिक्किमले त चाँडै जोडिहाल्छ, नेपालले चाहिं अक्करे भीरमा बाटो निकाल्दैन, गफै मात्रै गरेको होला ।’


जंगलै जंगल भएका ठाउँमा सडक पनि कसरी निस्किएला र जस्तो अनुभूति हुन्थ्यो । नुन, तेल, चामलजस्ता दैनिक उपभोग्य वस्तुका लागि अभिभावकसँगै सिक्किमको उत्तरे पुग्ने उनी दुवै देशको सिमावर्ती क्षेत्रका विषयमा जानकार थिइन् तर उनले सोचेको भन्दा ठीक विपरीत भएको छ ।


उनी माइती आउँदा नेपालको सडकमा आक्कलझुक्कल गाडी चढ्न पाइरहेकी छन् । नेपालको सिमानादेखि नै गाडीमा चढेर माइतीघरसम्म पुगेकी छन् । सिक्किमतर्फ भने सडकको ट्रयाकले जोडिन बाँकी नै छ । अहिलेसम्म पनि उनी सिक्किमको उत्तरेसम्म पैदल यात्रा गरिरहेकी छन् । बेहुली भएर जाँदा पनि यहींबाट गाडी चढेकी थिइन् । उत्तरे नेपालीका लागि चिवा भञ्ज्याङबाट नजिकको बजार हो ।


कल्पनाजस्ता सयौं चेली सिक्किमका बुहारी छन् । सिक्किमका चेली पनि नेपालका बुहारी छन् । उनीहरू माइतीघर आउजाउ गर्दा पैदलयात्रा गर्छन् । दुई हप्ताअघि मात्रै माइती आउँदाको अनुभूति सुनाउँदै कल्पनाले थपिन्, ‘हामी ३२ जनाको टोली आएका थियौं । उत्तरे (सिक्किम) देखि उकालो चढेपछि नै हिउँ पर्न थाल्यो । चिवा भञ्ज्याङ निस्कदा त हिउँले हामीलाई पनि छोप्यो, सडक पनि छोप्यो । भारतीय प्रहरीकोमा एक घण्टाजति बसेर नेपालको ओरालो आयौं । एकादुई जना मात्रै भए त पार गर्नै सकिँदैनथ्यो, धेरैजना भएकाले ताते सर्दै राती ११ बजेतिर माइती घर आइपुग्यौं ।’ छोटो बाटो हिउँले पुरिएकाले सडकैसडक घुमेर आएको उनले सुनाइन् ।


पूर्वको नाकामा भारतसँग जोडिने मध्यपहाडी लोकमार्गको चिवा भञ्ज्याङ भारतबाट अझै जोडिएको छैन । १७ किलोमिटरको हाराहारीमा ट्रयाक ओपनको काम बाँकी छ । सडक कहिलेसम्ममा जोडिन्छ चिवाभञ्ज्याङमा बसेका सुरक्षा अधिकारीलाई त्यसको पनि जानकारी छैन । चिवा भञ्ज्याङको डाँडाबाट तल सोकपाखा भन्ने गाउँमा सडक आइपुगेको भने देखिन्छ । एक भारतीय सुरक्षा अधिकारीले सशस्त्रको बेसक्याम्प भएसम्म ल्याउने भन्ने चाहिं निश्चित भएको तर चिवा भञ्ज्याङ जोड्ने विषयमा कुनै जानकारी नभएको बताए ।


उनले भने, ‘सिक्किमको वनको नियम कडा छ । एउटा रुख ढल्ने भयो भने त्यसको पूर्ण विवरण तयार गर्नुपर्छ । ढाली सकेपछि पनि त्यसलाई वन कार्यालयमा बुझाएपछि मात्रै थप काम गर्न पाइन्छ ।’ चिवा भञ्ज्याङ पुग्ने नेपाल र भारत दुबै देशका हरेक नागरिकको प्रश्न यही सडकको विषयमा हुने तर प्रस्ट जवाफ दिन नसकिने सुरक्षाकर्मीहरू बताउँछन् । भारतले दुई देशको दशगजा छेउमै अर्धसैनिक बल र सिक्किम प्रहरीको पोस्ट राखेको छ ।


सिक्किमले सिमानासम्म सडक पुर्‍याए नेपाल सिक्किमसँग सिधै सडक सञ्जालले पहिलो पटक जोडिन्छ । सुरक्षा अधिकारीका अनुसार नेपाल र भारतको सिक्किम प्रान्तको सिमाना दूरी ९९ किलोमिटर छ । सिक्किम झाक्री ढुंगाका सामाजिक अगुवा अशोक क्षेत्री पर्यटन प्रवद्र्धन हुने भएकाले आफूहरूले पनि सिक्किम सरकारलाई चाँडो सडक जोड्न अनुरोध गरेको बताउँछन् । नेपालसँग सिधै सडक सम्बन्ध स्थापना हुने भएकाले यसलाई तीव्रता दिन सिक्किमका जनताले पनि माग गरिरहेका छन् ।


सिक्किम सरकारका खाद्य तथा नागरिक आपूर्ति विभाग र सहरी विकास तथा आवास विभागमन्त्री एनके सुब्बाले असोजमा आफ्ना नागरिकलाई डिसेम्बरसम्ममा सक्ने गरी काम बढाएको बताएका थिए । ६० प्रतिशतभन्दा बढी काम सकिएको बताएका उनले २४ करोड ३८ लाख भारतीय रुपैयाँ छुट्याइएको पनि भनेका थिए तर त्योअनुसारको काम भएको छैन । सोकपाखाबाट चिवाभञ्ज्याङ जोड्न १७ किलोमिटर छ ।


सिक्किम सरकारले पहिल्यै जोड्न चाहे पनि कञ्चनजंगा नेसलन पार्क भएर ल्याउनुपरेकाले केन्द्र सरकारको अनुमतिका लागि समय लागेको क्षेत्रीको बुझाइ छ । केन्द्र सरकारले तीन वर्षपछि बल्ल अनुमति दिएको हो । हिसिला यमी भौतिकमन्त्री भएका बेला सुरु भएको र आफूले प्रधानमन्त्री हुँदा राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको रुपमा विकास गरेको सडक भारतसँग नजोडिनु दुर्भाग्य भएको पूर्वप्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई बताउँछन् ।


पार्टीको जनसंवाद अभियान लिएर आएका उनले काठमाडौं फर्किएपछि सिक्किमका मुख्यमन्त्री पवन चाम्लिङसँग कुरा गर्ने बताए । ‘म सांसद पनि भएको र संसदीय समितिमा समेत रहेकाले आफ्नो तर्फबाट सक्दो पहल गर्छु,’ उनले थपे, ‘धेरै काम भारतको पहिला हुन्थ्यो, सिमानासम्म सडक ल्याउने काम हामीले पहिला गर्‍यौं, यसमा पनि गर्व मान्नुपर्छ ।’ घुम्न जाने र भारत नेपाल आउजाउ गर्नेबाहेक अरू व्यापारिक कारोबार नभएकाले भारततिर सडक नहुँदा नेपालको लोकमार्गको सुरुवाती विन्दु पनि अलपत्रजस्तै भएको छ ।


सडकले जोडिएपछि ताप्लेजुङ, पाँचथर र तेह्रथुमको व्यापारिक कारोबार सिक्किम हुन्छ । यी तीनै जिल्ला यो सडकको लाभमा पर्छन् । सिमाना आसपासमा उस्तै भूगोल हुनुका साथै पोखरी, गुराँसको राजधानीजस्तै रहेको र हिमालय शृंखला नजिकै देखिने भएकाले पर्यटकको बढोत्तरी हुने निश्चित छ ।


सांस्कृतिक सम्बन्धसमेत रहेको दुई छिमेकीबीच कुटुम्बेरी साइनो महत्त्वपूर्ण छ । दुई छिमेकीबीच मागी तथा भागी दुवै विवाहचल्छ । सिक्किमतर्फको सडकका लागि सरकारले पहल गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ । याङवरक गाउँपालिका अध्यक्ष लेखनाथ घिमिरेले त्यसका लागि सांसददेखि उच्च ओहदाका जोकोहीसँग अनुरोध गरिरहेको बताए ।


चिवा भञ्ज्याङमा सडक नआउने भए नेपालको सडक फालोटतर्फ लगेर पनि सिक्किमसँग जोड्नुपर्ने माग जनताको रहेको घिमिरेले बताए । यसका लागि आफूले ताप्लेजुङका सांसद योगेश भट्टराई, पाँचथरका वसन्त नेम्बाङलगायतलाई सिमानासम्मै पुर्‍याएर वस्तुस्थिति बुझाएको सुनाए ।


सडक भए ठूलो संख्यामा पर्यटक पाँचथरको च्याङथापु, फलैंचा, ताप्लेजुङको सिदिङवा गाउँपालिकाको कालिखोला, सादेवा आउने अपेक्षा स्थानीयको छ । ‘तिम्बुङ पोखरी, कञ्चजंघा हिमालको आधार शिविरसम्म जाने रुट यहीँबाट पर्छ,’ सिदिङवाका सविन बानियाले भने, ‘त्यसैले सिक्किम आउने भारतको युपी, बिहारका पर्यटक पनि आउने अपेक्षा गरेका हौं ।’


पाथीभरा जाने दशनार्थीले पनि यही बाटो प्रयोग गर्न सक्नेछन् । दक्षिणी सिक्किमको उत्तरे, बेगा, देन्ताम, सोपाखालगायतका गाउँलाई यो सडकले जोड्नेछ । सिक्किम राज्यभरिका नागरिक चिवा भञ्ज्याङ भएर पूर्वी नेपाल आउन सक्छन् । सडक जोडिए व्यापारिक गतिविधि बढ्ने च्याङथापुका भीष्म लिम्बु बताउँछन् । सांस्कृतिक सम्बन्ध अझै प्रगाड हुने उनको बुझाइ छ । प्रकाशित : माघ १७, २०७५ ११:२६

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सपना देख्न सिकाउने गोपी

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — कर्णाली प्रदेशकी कृषिमन्त्री कमला केसी बुधबार काठमाडौं आउँदै थिइन्, ‘गोपी’ को कर्पोरेट शोको निम्तो पाइन् । उनको यात्रा सोझियो कमलपोखरीस्थित सिटी सेन्टरतिर ।

काठमाडौंको सिटी सेन्टरमा बुधबार ‘गोपी’ को कर्पोरेट सोमा कलाकारहरू (बायाँबाट) वर्षा राउत, विपिन कार्की र सुरक्षा पन्त ।

‘यो फिल्ममा गाई पाल्नेको कथा छ भन्ने सुनेकी थिएँ’, फिल्म सो हुनुभन्दा अगाडिको छोटो औपचारिक कार्यक्रममा उनले भनिन्, ‘कर्णालीलाई अग्र्यानिक प्रदेश बनाउने योजना भइरहेको बेला फिल्ममा के रहेछ भनेर चासो बोकेर यहाँ आएँ ।’ उनले कर्णालीमा पशुपालनको सम्भावना ठूलो भए पनि दूध आपूर्तिमै समस्या रहेको र मान्छेहरू रक्सीतिर बढी तानिएको बताउँदै थपिन्, ‘रक्सी हैन, दूध पिऔँ भन्ने नारा नै बनाइरहेका छौं हामी । युवाहरूलाई रक्सीबाट छुटाउन यो एउटा उपाय हुन सक्छ ।’

फिल्म हेरेर निस्केपछि उनै मन्त्रीले भनिन्, “गोपी’ ले युवाहरूलाई सपना देख्न सिकाउने रहेछ । सपना साकार पार्न मिहिनेत पनि गर्न सिकाउने रहेछ ।” उनले युवाहरूको श्रम विदेश पलायन भइरहेको बेला मुलुकभित्रै केही गर्नुपर्छ भन्ने सन्देश दिने ‘गोपी’ युवाहरूका लागि त झनै अर्थपूर्ण रहेको दाबीसमेत गरिन् । ‘विदेशमा टाइलेट सफा गर्ने तर मुलुकमा केही पनि गर्न नचाहने प्रवृत्तिमाथि पनि प्रहार छ यो फिल्ममा,’ उनले भनिन् ।

केसीसँगै संघीय सरकारका कृषिमन्त्री चक्रपाणि खनाल ‘बलदेव’ ले पनि क्यापिटल म्यागजिनले गरेको कर्पोरेट सोमा फिल्म हेरेका थिए । कुनै समय आफू पनि कलाकार रहेको उल्लेख गर्दै उनले ‘गोपी’ हेरेपछि नीतिगत रूपमा सरकारले गर्नुपर्ने धेरै पक्षबारे पत्तो पाएको बताए । ‘पशुपालक उद्यमीहरूका समस्या नजिकबाट महसुस गरें,’ उनले भने, ‘बजार व्यवस्थापन, बिमादेखि
ऋण प्रवाहीकरणसम्मका नीतिलाईकसरी व्यावहारिक बनाउने भन्ने बोध भएको छ ।’

कृषिमन्त्रीले यसो भन्दै गर्दा उद्योग वाणिज्य महासंघकी अध्यक्ष भवानी राणाले ‘गोपी’ ले औंल्याएजस्तै कृषिलाई रोजगारी उत्पादन र आत्मनिर्भर हुने क्षेत्रका रूपमा सरकारले अघि
बढाउनुपर्ने सुझाइन् ।

उता दुग्ध उद्योगी सुमित केडियाले ‘दूध उत्पादकहरूको समस्याले छोएपछि आफू दोस्रो पटक फिल्म हेर्न आएको’ बताए । उनले सोमबारको विशेष सोमा पनि ‘गोपी’ हेरेका थिए । ‘फिल्ममा जस्तो दूधमा पानी हालेर बेच्नेहरू पनि थुप्रै छन्,’ उनले भने, ‘यो सामान्य समस्या पक्कै हैन । किसानको पीडाको गहिराइ बोल्छ फिल्मले ।’ कलाकार रनिर्देशकतिर नियाल्दै उनले भने, ‘हामीजस्ता उद्यमीहरूको समस्या पनि अब फिल्ममा आउनुपर्‍यो ।’

उद्यमीहरूबीच बहस चल्दै गर्दा निर्देशक दीपेन्द्र लामा भने मख्ख थिए । सामान्य कथावस्तु समातेर पनि धेरै महत्त्वपूर्ण सामाजिक समस्यालाई बहसमा ल्याउन सकिन्छ भन्ने देखाउन उनी फिल्ममा सफल पनि छन् । यसअघि अन्तरजातीय विवाहको कथावस्तु समातेर ‘घामपानी’ बनाएका उनको यो दोस्रो फिल्म हो ।

‘यो फिल्मको अवधारणा एउटा पुस्तक पढेपछि विकास भएको थियो,’ टेलिभिजन पत्रकार रोहित भण्डारीको पुस्तक ‘नेपालमै सकिन्छ’ को नाम लिँदै उनले भने, ‘मुलुकभित्रै युवाहरूलाई कसरी उद्यमशील बनाउन सकिन्छ भन्ने सन्दर्भमा घोत्लिँदै जाँदा यो फिल्म तयार भएको हो ।’

विपिन कार्की, वर्षा राउत र सुरक्षा पन्तको मुख्य भूमिका रहेको ‘गोपी’ मा गाईपालक कृषकको कथा समेटिएको छ । फिल्मले दृढ इच्छाशक्ति र निरन्तरको प्रयासले मुलुकभित्रै सफल उद्यमी बन्न सकिन्छ भन्ने सन्देश दिन्छ । गोपीका रूपमा विपिनले गरेको अभिनयको धेरैले प्रशंसा गरे ।

यसअघि ‘प्रसाद’ मा पनि उनको भूमिकालाई धेरैले मन पराएका थिए । विश्वविद्यालयको गोल्ड मेडलिस्ट उनी मुलुकबाहिरको ठूला सम्भावनालाई समेत लत्याएर कसरी सफल गाईपालक बन्न संघर्ष गर्छन् ? फिल्मले यहीकथा भन्छ ।

फिल्मको पटकथा लेखेका हुन् सामीप्यराज तिमल्सिनाले । मणिकर्ण केसी निर्माता र श्रीधर पौडेल कार्यकारी निर्माता रहेको फिल्म शुक्रबारदेखि मुलुकभर रिलिज हुँदै छ ।

प्रकाशित : माघ १७, २०७५ १०:४४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×