३३ किलो सुन तस्करी र हत्या प्रकरण: प्रहरी कार्यालयदेखि अदालतसम्मको दृश्य

अदालतबाट हुने आदेशको पर्खाइमा अभियुक्तका आफन्तको बास नातागोता, होटल तथा धर्मशालामा
जितेन्द्र साह

विराटनगर — सुन तस्करी र सनम शाक्य हत्या मुद्दामा हाल हिरासतमा रहेका ३० प्रतिवादीलाई दिनहुँ प्रहरी कार्यालयबाट अदालतसम्म ओहोरदोहोर गराउँदासम्मको यात्रा रोमाञ्चक छ । मुद्दामा मोरङ जिल्ला प्रहरी कार्यालयको थुनुवा कक्षमा जवानदेखि डीआईजी तहसम्मका ८ प्रहरी छन् ।

विराटनगरस्थित उक्त प्रहरी कार्यालयमा बिहान खाना खुवाएपछि अदालती बहसमा उपस्थित गराउन हतकडी लगाइन्छ । अदालत परिसरमा उनीहरूको हतकडी भने खोलिन्छ । परिसरमा उपस्थित परिवारजनको अनुहार हेर्दै उनीहरू अदालतको माथिल्लो तल्ला उक्लन्छन् । कडा सुरक्षा घेराबीच उनीहरू ३ नम्बर इजलासका न्यायाधीश नारायणप्रसादशर्मासमक्ष जारी बहस सुन्छन् । इजलासको मुख्यद्वारदेखि बाहिरसम्म प्रतिवादीका आफन्तजनको बाक्लो उपस्थिति देख्न सकिन्छ ।

सामान्य नागरिकझैं यो मुद्दाका अभियुक्त प्रहरी एवं उनीहरूको परिवारजनलाई थुनछेकको बहस कहिले टुंगिएर आदेश आउला भन्ने कुतूहल हुँदो रहेछ । ‘थुनछेक कहिलेसम्म सकिएला,’ अभियुक्तमध्येका निलम्बित एसपी विकासराज खनालले आइतबार अदालत परिसरमा जिज्ञासा राखे । टोखा-६, काठमाडौं बस्ने ५० वर्षीय खनाल तनहुँका स्थायी बासिन्दा हुन् ।

प्रतिवादी प्रहरीहरूका परिवार अदालतबाट हुने आदेशको पर्खाइमा स्थानीय आफन्तकोमा र नातागोता नहुने स्थानीय होटल तथा धर्मशालामा बसेका छन् । प्रतिवादी प्रहरी चालक ३७ वर्षीय विष्णुबहादुर खड्काकी पत्नी पनि धर्मशालामै बसिरहेकी छन् ।

‘यही मुद्दामा श्रीमान् पर्नुभएका केही अन्य साथीसँग मिलेर बसेकी छु,’ उनले भनिन्, ‘अदालतले धरौटी मागेमा आफूसँग भने दिनलाई ५ हजार रुपैयाँ पनि छैन ।’ श्रीमान् काठमाडौं बसे पनि जागिरले गर्दा उनी छोराछोरीसहित चितवनमा बस्दै आएको बताइन् ।

‘सुन हराएको घटना सार्वजनिक हुनेबित्तिकै दुई व्यक्ति श्रीमान्‍लाई खोज्दै घरसम्म आए पनि धम्की भने दिएनन्,’ उनले भनिन्, ‘कहाँ छन् भनेर बुझ्न आएको भन्दै उनीहरू फर्के, डर भने लागिरहन्छ ।’

लामो समयदेखि सुन तस्करीमा संलग्न भएर हाल फरार एसएसपी ५४ वर्षीय श्यामबहादुर खत्रीका उनी चालक थिए । अहिलेसम्मको अनुसन्धानमा एसएसपी खत्रीलाई गोरे भन्ने चूडामणि उप्रेतीको सबैभन्दा निकट मानिन्छ । भक्तपुरको लोकन्थली बस्दै आएका गुल्मीका खत्रीको हालसम्म प्रहरीले सुइँको पाउन सकेको छैन ।

प्रहरी नायब निरीक्षक (सइ) ३९ वर्षीय बालकृष्ण सञ्जेलका वृद्ध पिता उमाकान्त पनि बहसबारे बुझ्न सपरिवार अदालत आइपुग्छन् । सञ्जेल झापाका हुन् । छोरा परिबन्दमा परेर अदालतको कठ्घरामा उभिन पुगेको उनको दाबी छ ।

सञ्जेलका पिताले भने, ‘मुख्य अपराधी चाँडै पक्राउ परून् ।’ हिजोअस्तिसम्म अन्य अपराधीलाई हतकडी लगाएर अदालतमा उपस्थित गराउने श्रीमान्, छोरा, देवर र काकामामालगायतलाई अहिलेको स्थितिमा देखेर कोही त बोल्दाबोल्दै रुन थाल्छन् ।

अदालत परिसरमा उदास र निराश प्रतिवादीका परिवारजनले यस्तै गुनासो गरिरहेका हुन्छन् । ठूला मन्त्री र नेताका पुत्रले समेत सुन तस्करी गर्दै आएको शंका गरिएको हुनाले मुख्य अपराधीसम्म सरकार पुग्ला त भन्ने प्रतिवादीका परिवारजन एवं नागरिक समाजले प्रश्न गरिरहेका हुन्छन् ।

अदालतमा भेटिने बयानकर्ता प्रहरी र सरकारी वकिलहरू भने प्रमाण एवं साक्षीकै आधारमा उनीहरूलाई पक्राउ गरिएको वा उनीहरूले आत्मसमर्पण गरेको बताइरहेका हुन्छन् । ‘तर, प्रहरीले पक्राउ गरे लगत्तै वा हतकडी लगाउनेबित्तिकै कोही अपराधी साबित हुँदैनन्, प्रमाण बुझेर न्यायाधीशले निक्र्योल गर्ने विषय हो,’ प्रतिवादीतर्फका वकिल खगेन्द्रबहादुर श्रेष्ठले भने ।

यो सर्वाधिक चर्चित मुद्दाको बहस सुन्न आउने नागरिक समाजको संख्या भने दिनहुँ बढ्दो छ । उनीहरू पनि यति ठूलो तस्करी डीआईजी स्तरसम्म मात्र सीमित हुुनु नपर्ने जिज्ञासा राखिरहेका हुन्छन् । ‘ठूला नेता, मन्त्री वा राजनीतिक संरक्षणबिनै त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल वा थल मार्गबाट यो तस्करी सम्भव छैन,’ शिक्षित गृहिणी जानुका बरालले भनिन् ।


प्रकाशित : वैशाख ३१, २०७५ ०९:१२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

क्षतिग्रस्त संरचनाको पुनर्निर्माणमा ढिलाइ

बाढीले भत्काएको १ सय ६६ मिटर लामो पुल र नहरको साइफन बन्नै तीन वर्ष लाग्ने
जितेन्द्र साह

काठमाडौँ — गत साउनको बाढीले क्षतिग्रस्त १ सय ६६ मिटर पुल र सिँचाइका लागि निर्मित नहरको साइफन पुनर्निर्माण गर्न तीन वर्ष लाग्ने भएको छ।

मोरङको पूर्वोत्तर बेलबारी नगरपालिकाको कसेनीमा गत साउनको बाढीमा बगेको लोहन्द्रा पुल र सिँचाइका लागि निर्मित साइफन ।

मोरङको पूर्वोत्तर बेलबारी नगरपालिकाको कसेनीस्थित उक्त पुल र साइफन पुनर्निर्माणमा झन्डै ३४ करोड रुपैयाँ आवश्यक रहेको र बजेट अभावमा निर्माण सुरु गर्न नसकिएको सुनसरी–मोरङ सिँचाइ आयोजनाका वरिष्ठ डिभिजनल इन्जिनियर सुपीन्द्र खत्रीले बताए।

बाढीले पुलको आधाभन्दा बढी भाग र मुनि निर्मित सिँचाइ संरचना भत्काएको थियो। उक्त आयोजनाद्वारा सुक्खायाममा आवागमनका लागि बाँसको पुल एवं डाइभर्सन निर्माण गरिएको छ। ‘आवागमन एवं सिँचाइका लागि निर्मित समग्र संरचनामध्ये सबैभन्दा ठूलो क्षति यही पुलमा भएको छ,’ खत्रीले भने।
नहरबाट पुलपूर्वको १२ हजार हेक्टर जग्गामा सिँचाइ हुन्छ। तत्काल सिँचाइ पुर्‍याउन असोजभित्रै ३० लाख रुपैयाँको लागतमा उक्त पुलबाट ५ किमि उत्तरतिर अर्को नहर खनेर प्रतिसेकेन्ड ५ हजार लिटर (५ क्युमेक्स) पानी छाडिएको आयोजनाले जनाएको छ। ‘कृषकलाई मर्कामा पर्न नदिन गरिएको यो अस्थायी समाधान मात्र हो, यहाँ पक्की मुहान बनाउन १ करोड रुपैयाँ बजेट र निर्माणमा तीन वर्ष लाग्छ,’ खत्रीले भने।

वरिपरिको नहर एवं बस्ती जोगाउन उक्त नगरपालिकाको चिस्याङ खोलामा समेत मोरङ–सुनसरी सिँचाइ आयोजनाद्वारा झन्डै ४ करोड ५० लाख रुपैयाँको लागतमा ५ सय मिटर तटबन्ध निर्माण गरिंदैछ। असार मसान्तभित्र सक्ने गरी यहाँ काम भइरहेको आयोजनाले जनाएको छ। केही वर्ष मुख्य पुल नबन्दा भने स्थानीयले वर्षायाममा आवतजावतमा निकै कठिनाइ भोग्नुपर्ने देखिन्छ। ‘मनसुन सुरु भएपछि त एक महिनासम्म वारिपारि गर्नै सकिन्न होला,’ स्थानीय उर्मिला उरावले भनिन्, ‘अहिल्यै पनि ओहोरदोहोर गर्न कठिन भइरहेको छ।’ स्थानीयका अनुसार पुल हुँदा उक्त थलोबाट विराटनगर आउन मात्र ३० किमि लाग्छ भने पुल नहुँदा वर्षायाममा उत्तरतिरको सुनसरीको इटहरी हुँदै विराटनगर पुग्न ६० किमि लाग्छ। ‘सबैभन्दा बढी गाह्रो त दिनहुँ आउजाउ गर्नेलाई हुन्छ,’ उनले भनिन्।

सुनसरी–मोरङ सिँचाइ आयोजनाले १ लाख १२ हजार हेक्टर जग्गालाई समेट्छ। आयोजनाले सुनसरीको कोसी नदीस्थित मूल नहर चतराबाट पानी ल्याई सुनसरी जिल्लाको ४० हजार र मोरङको २८ हजार हेक्टर गरी ६८ हजार हेक्टर जग्गामा सिँचाइ सुविधा उपलब्ध गराउँदै आएको छ। बाँकी भूमिमा आयोजनाकै घर, सडक र पोखरी छ।

सुनसरीको चतरादेखि मोरङको केरौनसम्म ५३ किमिमा मूल नहर फैलिएको छ। यो मध्ये ४२ किमिसम्म आइपुग्दा मोरङको बेलबारीको कसेनीस्थित लोहन्द्रा खोला र मुख्य नहरको मेल हुन्छ। वरपर बस्ती र खेत छ। आयोजनाले वैज्ञानिक संरचनामार्फत माथिबाट खोला र तलबाट नहर बगाएको हो।
लगातारको बाढीले ५३ किमि लामो मूल नहर र ३ सय ३२ किमि शाखा नहरको विभिन्न १४ ठाउँमा फुटाएपछि आयोजनामा निकै असर पर्‍यो। एउटा शाखा नहरको औसत लम्बाइ २० किमि हुन्छ। योजनाले सबै शाखामा पानी पुर्‍याइरहेको छ। मुख्य राजमार्ग मुन्तिरको शाखा नहरमा बढी नोक्सानी भएको छ।

पूरै आयोजनामा ७० करोड ५५ लाख रुपैयाँको क्षति पुगेको उनले बताए। खत्रीका अनुसार सिँचाइ विभाग र मन्त्रालयसँग मर्मत तथा पुनर्निर्माणका लागि तत्कालै २५ करोड रुपैयाँ मागेको हो। ‘मुलुकभरि यस्तै समस्या भएको हुनाले तीन वर्षभित्र क्रमिक रूपमा उक्त रकम उपलब्ध गराउने जवाफ पाएका छौं,’ खत्रीले भने। उनका अनुसार अहिले भने विनियोजित बजेटबाट आकस्मिक कामका लागि १० करोड रुपैयाँ झिकेर काम गरिंदैछ।

मोरङस्थित उक्त लोहन्द्रा पुलपछि सबैभन्दा क्षति सुनसरीको झुम्कादेखि १ किमि पश्चिम दत्तकिच्चा खोला क्षेत्रको सिँचाइ संरचनामा पर्‍यो। यहाँ करिब १ करोड रुपैयाँको क्षति पुगेको आयोजनाले जनाएको छ।
सम्भावित खतरालाई ध्यानमा राखेर बाढीको तीन दिनअगावै २६ साउनमै मुख्य नहर बन्द गरिएको थियो। तर उक्त खोलाकै पानी मुख्य नहरमा पस्यो। ‘बाढी गएको एक महिनाभित्रै अस्थायी संरचना बनाएर सबैतिर नहरको पानी पुर्‍यायौंं,’ उनले भने। खत्रीका अनुसार वैकल्पिक सिँचाइ प्रबन्धका लागि प्राविधिकहरूले दसैंमा समेत नवमीसम्म काम गरेका थिए।

सन् १९५४ मा नेपाल–भारत कोसी सम्झौताअनुरूप १० वर्षपछि सुनसरी–मोरङ सिँचाइ आयोजना बन्न सुरु भएको थियो। भारत सरकारले सन् १९७० मा निर्माण सम्पन्न गरी ५ वर्षसम्म आयोजनालाई परीक्षणमा राखेको थियो। उसले सन् १९७५ मा नेपाल सरकारलाई आयोजना हस्तान्तरण गरेको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय विकास नियोग (आईडीए) को सहुलियत ऋणमा गुरुयोजना तयार पारी यो आयोजनालाई अझै परिमार्जित गरिएको हो।

प्रकाशित : फाल्गुन ११, २०७४ ०८:३७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×