धरानमा चासोक तङ्नामको रौनक [तस्बिरहरु]

प्रदीप मेन्याङ्बो

सुनसरी — पूर्वका याक्थुङ लिम्बु समुदायले मंसिर १ गतेदेखि चासोक तङ्नाम मनाउन सुरु गरेका छन् । अन्नबाली पाकेपछि पहिलो पटक युमा (इस्टदेवी–प्रकृति) लाई सबैभन्दा पहिले येवा, येमानी, सांम्बा, फेदाङमाको सहयोगमा परम्परागत सनातन विधि अपनाई मानिसले खाँदै एकापसमा हार्दिकता आदानप्रदान गर्ने अवसरलाई चासोक तङ्नाम भन्ने गरिन्छ ।

गाउँघरको बोलीचालीको भाषामा न्वागी पूजासमेत भनिने चासोक तङ्नाम याक्थुङ लिम्बु समुदायका लागि सामाजिक, सांस्कृतिक, धार्मिक (प्रकृतिको पूजा) पारिवारिक, राजनीतिक र समग्र जीवन पद्धतिको सुरुआत मानिने गरेको छ । युमा साम्यो महासभा आयोजनामा सुरु भएको चासोक तङ्नाम उत्सवलाई सामूहिकरुपमा मनाउन यसपटक धरान-१४ विजयपुरको ऐतिहासिक लिम्बुवानको राजधानी मानिएको भग्नावशेषको छेउको पञ्चकन्या जंगलमा भेला भएका थिए । चासोक तङ्नाममा सहभागी भएका बुद्धिजीवी बालकृष्ण माबुहाङले भने, ‘याक्थुङ लिम्बुका पुर्खाहरु सावायेत्हाङहरुलाई सम्भवत: कृषियुग सुरु हुनुभन्दा अघि नै तागेरा निङवाफुमाङले पेना/माङद:क् (कोदो), पारामा (कोदोसँगै फल्ने बिरुवा), ताक्मारु (घैया धान), तुम्री (जुनेलो), साङ्घामा, लिङ्घामा र लङ्वामा आदि अन्नका बीउबिजन छर्न सल्लाह दिएर भस्मे फाडेर उब्जाएको ती अन्नबाली प्रकृतिलाई सबैभन्दा पहिलो अर्पण गरेर रमाउँदै खाने चलनको निरन्तरता हो, चासोक तङ्नाम ।’

मानवशास्त्रीहरुले कृषियुग करिब १० वर्षअघि सुरु भएको बताउँदै आएका छन् । माबुहाङकाअनुसार याक्थुङ लिम्बु समुदायको क्यालेन्डर विकास भएको छैन । प्रकृतिमा हुने ऋतु परिवर्तनलाई आधार बनाएर चासोक लगायत अन्य अवसरमा पूजाअर्चना गर्ने मुन्धुमी परम्परा चल्दै आएको छ । उनकाअनुसार याक्थुङ लिम्बु समुदायका तिनै पुर्खाले गरिल्याएका, मानिल्याएका विधिविधानको वर्णन मुन्धुममा उल्लेख छ । ती मुन्धुमलाई येवा येमा, साम्बा, फेदाङ्माले कण्ठस्त पार्दै पुस्तान्तरण गर्दै आएको र पछिल्लो समयमा याक्थुङ सिरिजंगा लिपिमा र नेपालीमा अनुदित भएर मुन्धुमी पुस्तकको रुपमा प्रकाशित भएका छन् ।

मुन्धुम र भाषाका अध्येयता रहेका प्रदेश १ का पूर्वप्रमुख प्रा गोविन्द तुम्बाहाङले याक्थुङ लिम्बु समुदायले मनाउने चासोक तङ्नाम सामाजिक र पारिवारिक सम्बन्ध बलियो बनाउने चाडको रुपमा विकसित भइरहेको बताए ।सहप्राध्यापक रमेश इजमले चासोक तङ्नाममा याक्थुङ लिम्बु समुदायका सदस्यहरु एकापसमा भेटघाट गर्ने, छरछिमेक कुलकुटुम्बबीच शुभकामना साटासाट गर्ने, कुलपितृको सामूहिक पूजाअर्चना गर्ने र सामूहिक रुपमा मनोरन्जन गर्ने गरेको बतााए । चासोक अवधिभर परम्परागत भेषभूषामा सजिएर आएका याक्थुङ समुदायका युवायुवती र प्रौढहरुले धान नाच्ने, च्याब्रुङ नाच्ने, पालाम र ख्याली, हाक्पारे गाउँदै रमाइलो गर्ने गरेका छन् ।


प्रकाशित : मंसिर २, २०७९ १७:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सिंहदरबार क्षेत्रमा धमाधम तार व्यवस्थापन गरिँदै

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विद्युत् प्राधिकरणले १५ कात्तिकमा सूचना जारी गर्दै आफ्नो पोल प्रयोग गरी अव्यवस्थित रूपमा तानिएका तार र झुण्ड्याइएका उपकरण व्यवस्थापन गर्न भनेपछि इन्टरनेट सेवा प्रदायकले हाल सिंहदरबार क्षेत्रमा तार व्यवस्थापनको काम तीब्र बनाएका छन् ।

विद्युतीय पोल प्रयोग गरी अव्यवस्थित तरिकाले तानिएका र प्रयोगमा नरहेका अनावश्यक अप्टिकल फाइवर, केबल पोलमा अनावश्यक झुण्डयाइएका उपकरणका कारण सहर कुरुप बनेको भन्दै ‍प्राधिकरणले ४५ दिनभित्र तार व्यवस्थापन गर्न निर्देशन दिएको थियो । इन्टरनेट सेवा प्रदायक संघ नेपाल (आईस्पान)ले हाल सिंहदरबार आसपास क्षेत्रमा तार व्यवस्थापनको काम जारी रहे पनि यसले दीर्घकालीन समाधान नदिने जनाएको छ । प्रयोगमा नरहेका तार हटाउने र छरपष्ट झुण्डिएका तारलाई एककठ्ठा (बन्चिङ) गरी व्यवस्थापन गरिरहेको आईस्पानले जानकारी दिएको छ ।

आफूहरूले पछिल्लो छ महिनायता चरणवद्ध रूपमा तार व्यवस्थापनको काम गरिरहेको आईस्पानले जनाएको छ । ‘तर, यो अल्पकालीन समाधान मात्रै हो,’ आईस्पानका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुभास खड्काले भने, ‘दीर्घकालीन समाधानका लागि हामीले विद्युत् प्राधिकरणले भूमिगत गरिरहेको डक्ट (पाइप)मा पहुँच दिनुपर्‍यो भनिरहेका छौं ।’ यसका लागि दूरसञ्चार पूर्वाधार कम्पनी स्थापना गरिनुपर्ने खड्काको भनाइ छ । प्राधिकरणले हाई भोल्टेज ट्रान्समिसन लाइनहरूलाई भूमिगत गर्दा तीनवटा पाइप (डक्ट) विछ्याइएको र त्यसमध्ये दुईटा पाइप इन्टरनेट र केबलहरूका लागि छुट्याइएको जनाएको छ । तर, ती डक्टमा कसले, कसरी तारहरू भूमिगत गर्ने भन्नेबारे मोडालिटी बनेको छैन । दूरसञ्चार पूर्वाधार कम्पनी बने सोहीमार्फत् नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले डक्ट लिएर इन्टरनेट सेवा प्रदायकलाई दिने योजना बनेको छ ।

‘कम्पनी स्थापनाको काम एक चरण अघि बढेको भन्ने सुनेको छु,’ खड्काले भने, ‘त्यसपछि तार व्यवस्थापनको काम सहज र दीर्घकालीन हुन्छ ।’ हाललाई आफूहरूले पुतलीसडक, अनामनगर, डिल्लीबजार, माइतीघर क्षेत्रमा लथालिङ्ग भएका तारहरू व्यवस्थित गरिरहेको उनले बताए । विद्युत् प्राधिकरणले जारी गरेको सूचनामा तोकिएको समयमा तार व्यवस्थापन गर्ने/नगराउने सेवा प्रदायकहरूको केबल लगायतका उपकरण प्राधिकरण आफैंले हटाउने उल्लेख थियो ।

प्रकाशित : मंसिर २, २०७९ १७:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×