कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

महिलाका हातमा स्टेयरिङ

तस्बिर : बिजु महर्जन

काठमाडौँ — राजधानीमा कुनै समय गाडीको चालक भन्नेबित्तिकै पुरूष बुझिन्थ्यो । महिलाले इच्छा जाहेर गर्दासमेत हौसला दिनुको सट्टा निरूत्साहित गर्ने रवैया समाजमा थियो । महिलाले त्यसमाथि विजय पाए । सवारी चलाउने काममा बढेको सहभागिताले महिला केहीमा कम छैनन् भन्ने पुष्टि गर्छ ।

सविता मगर टेम्पो चलाउन थालेको २० वर्ष भयो । सिन्धुलीकी उनी बिरामी परेर उपचारका लागि काठमाडौं आएकी थिइन् । फाट्टफुट्ट महिला चालक देखेपछि उनलाई यो पेसा गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्यो र टेम्पो चलाउन सिकिन् । भविष्यमा बस किनेर बस चलाउने उनको सपना छ ।

मुना श्रेष्ठ घिमिरे अघि मुलुकमा एक्स्काभेटर अपरेटर (चालक) महिला थिएनन् । उनी २० वर्षदेखि सडक डिभिजन कार्यालयमा हेभी इक्विपमेन्ट ड्राइभर छिन् । हक्की स्वभावकी उनी भन्छिन्, ‘ड्राइभिङ महिलाले नसक्ने भन्ने हुँदैन ।’

सुशीला चौधरीले पठाओ राइडर भएर काम गर्न थालेको सात महिना पुग्यो । ग्राहकले सवारीका लागि एपमा रिक्वेस्ट गर्छन्, महिलाले चलाएको बाइकमा देखेपछि छक्क पर्छन् । उनलाई धेरैले यो काममा हौसला नै दिएका छन् । उनलाई बाइक चलाउन निकै मन पर्छ ।

राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोगमा १६ जना चालक छन्, यिनमा मेनुका घिमिरे एक्ली महिला हुन् । १० वर्षदेखि यो पेसामा आबद्ध उनले सीटीईभीटीबाट ३ महिने तालिम लिएपछि गाडी चलाउन थालेकी हुन् । उनी भन्छिन्, ‘मानिसहरु महिलाले पनि गाडी हाँक्न सक्छन् भन्नेमा विश्वास नै गर्दैनन् । मेसिनरी सामान महिलाका लागि होइन पनि भन्छन् ।’

हेमा घिसिङको परिवार धान्ने स्रोत नै ट्याक्सी हो । ४ वर्षदेखि ट्याक्सी चलाइरहेकी उनी यसअघि सफा टेम्पो चलाउँथिन् । हरेक दिन १२ घण्टा ट्याक्सी चलाउँछिन् । ‘कति जना त थर्काएरै ट्याक्सी चढ्न खोज्छन्, भाडा मोलभाउ मनपरी गर्न पनि खोज्छन् तर कति जना भने राम्रै बोल्छन्,’ उनी भन्छिन् ।

साझा यातायातका चालकमध्ये हरमिता श्रेष्ठ मुलुकका कुनै पनि सहर पुग्ने एक्ली र सरकारीस्तरमा पनि प्रथम महिला चालक हुन् । गाडी चलाउन थालेको २१ वर्ष भयो । उनी सानो छँदा घरमा भ्यान थियो । बुबाले चलाउने भ्यानबाट उनले १३ वर्षको उमेरमै रहरले गाडी चलाउन सिकेकी हुन् । काठमाडौंमा राष्ट्रिय महिला आयोगमा महिला चालक चाहियो भनेर विज्ञापन देखेपछि फाराम भरेको उनलाई अस्तिझैं लाग्छ । महिला आयोगपछि राष्ट्रसंघ कार्यालयमा १३ वर्ष गाडी चलाइन् । साझा यातायातमा बस चलाएको ४ वर्ष भयो ।


प्रकाशित : पुस २६, २०७८ १०:१७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

५० रुपैयाँमा ट्युसन, विपन्नलाई निःशुल्क

स्थानीय युवाहरुले पनि शुल्क नलिई पढाएका छन्
सुम्निमा चाम्लिङ

धरान — बाल कक्षा सञ्चालन गर्नका लागि २०५४ सालमा धरान–११, सर्दु खोला किनारमा खुलेको ब्राइट बालविकास केन्द्र सुरुवातमा टाटीले बारेको कोठामा पढाइन्थ्यो । आधारभूत व्यवस्थित कोठा निर्माण गर्न नसक्दा बस्तीका अधिकांश केटाकेटीलाई ठूला विद्यालय लान थालियो । विद्यार्थीको संख्या घटेर ८ जनामा पुग्यो ।

शिक्षा कार्यालयबाट अनुगमनमा आएको टोलीले केन्द्रलाई अर्को स्कुलमा गाभ्न सुझाव दियो । शिक्षकको तलब रोकियो, पढाइ ठप्प भयो । भएका ८ बालबालिका पनि अलमलमा परे । सोही समयमा ब्राइट बालविकास केन्द्रका अध्यक्ष दीपककुमार लावती थिए । प्रारम्भिक शिक्षा पढ्नका लागि टाढा जानुपर्ने समस्या देख्दा लावतीको मन मानेन ।

केन्द्रमा विपन्न परिवारका केटाकेटी मात्र आउँथे । त्यसमा पनि विद्यालय टाढा हुनेबित्तिकै पढ्न जाने वातावरण खल्बलिन्थ्यो । अन्ततः लावतीकै सक्रियतामा केन्द्र सञ्चालन गर्न इनरुवा शिक्षा कार्यालय पुगेर पहल सुरु भयो । लामो प्रयासपछि कक्षा सञ्चालन गर्ने अनुमति मिल्यो । त्यसयता बाल कक्षा निरन्तर सञ्चालनमा छ ।

लकडाउनले विद्यालय ठप्प थियो । केटाकेटीको पढाइ बिग्रन सक्ने भन्दै अभिभावक ट्युसन सुरु गर्ने अभियानमा जुटे । टोलका युवा निःशुल्क पढाउन तयार भए । गत असारबाट ट्युसन सुरु भयो । ट्युसन पढ्नका लागि मासिक ५० रुपैयाँ तिर्नुपर्छ । विपन्नले निःशुल्क पढ्न पाउँछन् । कक्षा एकदेखि सात कक्षासम्म हाल पाँच जना स्वयंसेवक शिक्षकले पढाउँदै आएका छन् ।

शिक्षिका बिनु विश्वकर्माले पढाउन थालेको ६ महिना भयो । स्नातक तह अध्ययनरत उनी बिहान कलेज जान्छिन् । बेलुका ५ देखि ६ बजेसम्म विद्यार्थीलाई पढाउन केन्द्र पुग्छिन् । उनलाई तलबको आशा छैन । आफूले जानेको ज्ञान बाँड्न पाउँदा नै दंग छिन् । बिनु भन्छिन्, ‘आफूले सिकेको कुरा सिकाउन पाउँदा खुसी छु । नानीहरूले पनि मन लगाएर पढिरहेका छन् ।’ पछिल्लो समय बालबालिकाको पढाइमा सुधार आएपछि थप आत्मसन्तुष्टि मिलेको उनी बताउँछिन् ।

केन्द्रमा ८० प्रतिशत विद्यार्थी सामुदायिक विद्यालयका छन् । चिसो मौसम सुरु भएपछि भने अध्यापनमा समस्या भएको छ । डेक्स र बेन्चको अभाव छ । सुनौलो चोकका डम्बर तामाङ निकेतन माविमा सिभिल इन्जिनियर पढ्छन् । हाल तेस्रो वर्षमा अध्ययनरत उनी बिहान कलेज र बेलुका केन्द्रमा ट्युसन पढाउँछन् । कक्षा १० मा पढ्दैदेखि उनले ट्युसन पढाउन सुरु गरेका थिए । ट्युसनबाट आएको पैसाले पढाइ खर्च जुटाउँथे । अहिले भने बस्तीका विद्यार्थीलाई निःशुल्क पढाउँदै आएका छन् ।

निःशुल्क पढाउँदा उनमा दायित्व बढेको भान हुन्छ । तामाङ भन्छन्, ‘हाम्रो टोलका सबै अभिभावक पैसा तिरेर पढाउन सक्ने अवस्थाका छैनन् । त्यसैले जानेको कुरा सिकाउन पाउँदा सेवा गरेको अनुभव भइरहेको छ ।’ प्रयोगात्मक विषय पढ्दै गरेकाले समय निकाल्न उनलाई मुस्किल पर्छ । तर पनि बेलुका नियमितजसो पढाउन पुग्छन् ।

केन्द्रका सचिव दीपककुमार लावती केन्द्रलाई अझ सुधार गर्ने योजना रहेको बताउँछन् । सुनौलो चोकबाट सामुदायिक विद्यालय पुग्दा टाढा हुने भएकाले १ देखि ३ कक्षासम्म सञ्चालन गर्ने उद्देश्य छ । उनले भने, ‘साउनको भेल र चैतको हावाहुरीका बेला ६ वर्षमुनिका नानीहरू यसै विद्यालयमा पढाउन पाए हुन्थ्यो भन्ने लाग्छ । आर्थिक अवस्था कम भएको हुँदा गति दिन सकेका छैनौं ।’

मीना तामाङ यसै केन्द्रकी शिक्षिका हुन् । सन्देश मगर ट्युसन सुरु भएदेखि नियमित आउने विद्यार्थी हुन् । निजी विद्यालयमा कक्षा ६ मा पढ्दै आएका उनी ट्युसन पढ्न पाउँदा खुसी छन् ।

प्रकाशित : पुस २६, २०७८ ०९:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×