पर्यटक तान्दै खैराबाङ मन्दिर [तस्बिरहरु]

शब्द/तस्बिर : हरिहरसि‌ंह राठाैर

सल्यान — सल्यानको खैराबाङ भुवनेश्वरी मन्दिर ऐतिहासिक, धार्मिक एवं प्राकृतिक पर्यटनको एक महत्त्वपूर्ण स्थल हो । शारदा नगरपालिका-११ मा अवस्थित खैराबाङ मन्दिर सत्ययुगमा महादेवले सत्यदेवीको मृत शरीर बोकेर विश्व भ्रमण गर्दा देवी बायाँस्तन पतन भएको विश्वास गरिन्छ । खैराबाङ भुवनेश्वरी मन्दिरमा शुक्लपक्ष, मंगलबार र शनिबार पूजा आराधना गर्नेको घुइँचो लाग्ने गर्दछ । शुक्लपक्ष अष्टमी, नवमी र चतुर्दशीमा विशेष दर्शन हुने गर्दछ । चैत्र शुक्लपक्ष र आश्विन शुक्लपक्षको बेला पनि १५ दिन भक्तजनहरुको घुइँचो लाग्ने गर्दछ ।भवानी भुवनेश्वरीले मनले चित्ताएको मनोरथ (मनकामना) पूरा गर्ने विश्वास लिएर बलि चढाउने गरिन्छ भने बाह्मण क्षेत्रीहरुले मन्दिर वरिपरि चण्डीपाठ गर्दछन् । खैराबाङमा वैदिककालमा पूजा आराधना गरी काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद (घमण्ड) र मात्सर्य (इर्स्या) त्याग्न देवीसँग माग गरिन्थ्यो ।

खैराबाङमा बाह्रै महिना पञ्चबलिका रुपमा बोका, राँगो, परेवा, भेडा र हाँसको बलि चढाउने गरिन्छ । वि.स. १४८० देखि मन्दिरमा पूजाआजा सुरु गरिएको प्रमाण फेला परेका छन् । धार्मिक पर्यटनको धरोहर खैराबाङ भुवनेश्वरी मन्दिरमा दर्शन गर्न अर्घाखाँची, गुल्मी, बागलुङ, दाङ, रुकुम, रोल्पा, प्यूठान, दैलेख, सुर्खेत, जाजरकोट, जुम्ला, डोल्पा, कैलाली, बर्दिया, बाँके, कञ्चनपुर, काठमाडौं, ललितपुर, भक्तपुरलगायत देशका विभिन्न भाग र भारतका विभिन्न स्थानबाट समेत दर्शन गर्न भक्तजनहरु आउने गर्दछन् ।

खैराबाङ भुवनेश्वरी मन्दिर समुद्री सतहबाट १ हजार ६ सय फिट अग्लो पहाडमा अवस्थित छ । यो सल्यान सदरमुकाम खलंगादेखि १६ किमि पूर्वी दक्षिणमा पर्दछ । मन्दिरमा पुग्नलाई चारैचिरबाट कच्ची रिङरोड बनाइएको छ । खैराबाङ पुग्न राप्ती राजमार्गमा पर्ने सल्यानको प्रमुख व्यापारिक केन्द्र श्रीनगरबाट ३० मिनेटको सवारी यात्रा तथा २ घण्टाको पैदल यात्रामार्फत सकिन्छ ।त्यस्तै खैराबाङ मन्दिर पुग्नलाई सदरमुकाम खलंगाबाट साहुटोल, दुलधारा पोखरा, मार्के, मदना, हिवल्चा हुँदै पुग्न सकिन्छ । यो सडकमा सल्यानको पश्चिम क्षेत्रबाट आउनेहरुलाई सहज हुन्छ भने राप्ती राजमार्ग प्रयोग गर्नेहरुलाई श्रीनगरबाट सहज हुन्छ । यहाँ विद्युत् सेवा उपलब्ध छ, मन्दिर २७ रोपनी जग्गामा फैलिएको छ । मन्दिर संरक्षण र सम्वर्द्धनका लागि गुठीको पनि व्यवस्था गरिएको छ । भक्तजनहरुको धेरै उपस्थिति हुने भएकाले बस्नका लागि सानो धर्मशालासमेत बनाइएको छ । बाह्रै महिना चढाइने बोका बलिका टाउका बेचेर वर्षेनी १८ देखि २० लाख आम्दानी हुने गरेको छ ।

यस मन्दिरमा पित्तलको नयाँ भगवतीको मूर्तिसमेत स्थापना गरिएको छ । २०३४ मा यस्को पुरानो मूर्ती चोरी भएपछि २०७५ साल मंसिर महिनामा स्थापना गरिएको मन्दिरमा मूर्ति भए पनि पहिलेकै मूर्तिको स्वरुप झल्को दिन नयाँ मूर्ति स्थापना गरिएको हो । मूर्तिसँगै ठूल्ठूला दुइटा बाघ पनि राखिएको छ ।


प्रकाशित : आश्विन २७, २०७८ १३:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

राष्ट्रपति भण्डारी पलाञ्चोक भगवतीमा

नगेन्द्र अधिकारी

काभ्रे — राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले बुधबार पाँचखाल ९ साठीघरमा रहेको पलाञ्चोक भगवती मन्दिर पुगेर दर्शन र पूजापाठ गरेकी छन् । बिहान १० बजेर २७ मिनेटमा मन्दिर प्रवेश गरेर उनले १५ मिनेट विशेष पूजा अर्चना गरेकी थिइन् । 

छोरी निशाकुसुमको साथमा आएकी उनलाई जिल्ला समन्वय समिति काभ्रेका प्रमुख उद्धव केसी, धुलिखेल नगरपालिका प्रमुख अशोककुमार व्याञ्जु श्रेष्ठ, पनौतीका भीम न्यौपाने, बनेपाका लक्ष्मीनरसिं बादे, पाँचखाल नगर उपप्रमुख लक्ष्मी दनुवार, प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिवकुमार पोखरेल, पाँचखाल–९ का अध्यक्ष किरण श्रेष्ठ, सुरक्षा निकायका प्रमुखहरुले स्वागत गरेका थिए । हेलिकोप्टरबाट नेपाली सेनाको वीरेन्द्र शान्ति कार्य तालिम केन्द्रमा अवतरण गरेपछि स्कर्टिङमा मन्दिर पुगेकी हुन् ।

अघिल्लो वर्ष कोरोना महामारीका कारण दर्शनको लागि आएकी थिइनन् । मुलुक संघीय गणतन्त्रात्मक व्यस्थामा गएपछि राष्ट्रप्रमुख आएको यो चौथो पटक हो । २०३१ जेठ र २०३२ मंसिरमा तत्कालीन राजा वीरेन्द्रले मन्दिर दर्शन गरेर पूजापाठ गरेका थिए । तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्र २०५८ भदौमा मन्दिर दर्शनका लागि आएका थिए । २०७१ कात्तिकमा तत्कालीन उपराष्ट्रपति परमानन्द झाले मन्दिर दर्शन गरेको समितिले जनाएको छ ।

वि. सं ४२५ मा राजा मानदेवको पालामा बनेको मन्दिर २०७२ सालको भूकम्पमा क्षति भएपछि २०७३ पुसमा पुरातत्व विभागमार्फत जीर्णोदार गरिएको मन्दिर क्षेत्र निर्माण तथा व्यवस्थापन उपसमितिका संयोजक समेत रहेका वडाअध्यक्ष किरण श्रेष्ठले जानकारी दिए ।

नमोबुद्ध नगरपालिकास्थित बुच्चाकोटमा रहेको शिला तिब्बततर्फ लाने क्रममा आफै पलाञ्चोकमा आएर रहेको र भरियालाई राति सपनामा मेरो स्थान त्यही हो भनेपछि सो स्थानमा शिला स्थापना भएको किवंदन्ती छ । पछि सोही शिलाका आधारमा मूर्तिको रुप दिएर मन्दिर स्थापना भएको थियो । अन्त बनाउन नसकोस् भनेर कलाकारको दाहिने हात काटिएको किवंदन्ती रहेको श्रेष्ठले जानकारी दिए । उनका अनुसार, सोही कलाकारले शोभा, नाला र नक्साल भगवतीको मूर्ती बनाएका थिए । मन्दिर दर्शन गरे मनोकामना पूरा हुने, सुख शान्ति हुने धार्मिक विश्वास छ ।


प्रकाशित : आश्विन २७, २०७८ १२:४४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×