देवघाटमा मकर स्‍नान [तस्बिरहरु]

रमेशकुमार पौडेल, सम्झना रसाइली

चितवन र तनहुँ — देवघाटधाममा मकर स्‍नानका लागि लाखौं जुट्ने गर्दछन् । अघिल्लो वर्ष ५ लाखको हाराहारीमा देश विदेशका हिन्दु, बौद्धमार्गीहरु स्नानका लागि आएको देवघाट क्षेत्र विकास समितिले जनाएको छ । समिति अध्यक्ष शिवराज पौडेलले मंगलबार र बुधबार बिहानपखको चाप हेर्दा यो पटक पनि सोही संख्यामा भक्तहरु आउने बताए । देवघाट त्रिशूली र कालीगण्डकीको संगमस्थल हो ।

ZenTravel


प्रकाशित : माघ १, २०७६ ११:१४

यी दुई नदी मिलेकै समयदेखि देवघाटमा मकर स्नान मेला सुरु भएको धार्मिक कथन रहेको अध्यक्ष पौडेलले बताए । देवघाटधाममा गरिने मकर स्नानसँग हिन्दुहरुको धार्मिक आस्था र विश्वास छ । ‘वशिष्ठ, विश्वमित्र, यज्ञवलक्य जस्ता ऋषि, जनक, सीता जस्ता धार्मिक व्यक्तित्वहरु यस देवघाटमा आएर तपस्या गरेको, रामले अश्वमेध यज्ञ लगाएको, सीता विलय भएको, पाल्पाली राजा मणिमुकुन्द सेन आएर तपस्या गरेको धार्मिक विश्वास र ऐतिहासिक तथ्य देवघाटसँग जोडिएको छ’ अध्यक्ष पौडेलले भने ।

Meroghar

त्रिशूली गोसाइँकुण्डबाट र कालीगण्डकी दामोदरमुण्डबाट बग्दै आएका दुई ठूला नदी हुन् । तनहुँ, चितवन र नवलपुरको संगम रहेको देवघाटमा यी दुई नदी मिलेका छन् । त्यसपछि यो नदीको नाम नारायणी रहेको छ । ‘माघे संक्रान्तिमा स्नान गर्न देवी देवताहरु पनि आउने गर्छन् भन्ने धार्मिक विश्वासले गर्दा देश विदेशका हिन्दुहरु मकर स्नानका लागि देवघाट आउने गर्दछन्’ अध्यक्ष पौडेलले भने ।

यो पटक मकर स्नानका लागि भारत केदारनाथबाट जगत गुरु भिमाशंकर आचार्य आउने कार्यक्रम रहेको पौडेलले जानकारी दिए । यसबाहेक भारतबाट फाट्टफुट्ट सर्वसाधरणहरु पनि आउने गर्दछन् । देवघाटलाइ आदी प्रयोग भनिने भएका कारण प्रचारप्रसार बढाए भारतका हिन्दुहरुको चाप बढ्ने विश्वास उनको छ । देवघाट स्नानका लागि आउनेहरुको चापले नारायणगढ बजारसम्मै भीडभाड रहने गर्दछ ।

नुहानका लागि चितवनतर्फ र तनहुँ तर्फको संगमस्थलमा भक्तहरुको एकनासको भीडभाड देखिन्छ । दासढुंगामा पुल बने पनि देवघाट पुग्ने परम्परागत मार्ग नारायणगढ आँपटारी, बागीश्वरी रुटमा गाडीको चाप हुने गर्दछ । मकर स्नानका लागि दुई दिन यो रुटमा एकतर्फी गाडी चल्छन् । नारायणगढबाट देवघाट जाने गाडीहरु रामनगर हुँदै जान्छन् भने फर्कंदा पुरानै बागेश्वरी आँपटारी रुट हुँदै फर्कन्छन् ।

देवघाटमा त्रिशूली नदी वारपार गर्न बनेको झोलुङ्गे पुल जीर्ण भएका कारण पालो मिलाएर ओहोरदोहोर गर्नुपर्ने हुन्छ । नदी वारपार गर्न र्‍याफ्टिङ बोटहरु पनि छन् । कुनै दुर्घटना भएमा उद्धारका लागि सेना र सशस्त्र प्रहरीको टोली गोताखोरसहित बसेका छन् । अघिल्लो दिनमै देवघाट आएर बसेकाहरु रातभर भजन, किर्तन गरेर रमाइलो गर्दै बिहानै नहुाएर फर्के ।नुहाएपछि देवघाटमै पितृ श्राद्ध गर्ने, व्रतबन्ध गर्ने र ब्राह्मण र साधुलाई दान दक्षिणा गर्ने चलन छ । धार्मिक तथा सामजिक संघसंस्थाले चीया, खिचडी बाँड्ने गर्दछन् । धुनी जगाएर बस्ने साधुहरु र कपडा भुइँमा फैलाएर चामल माग्नेहरुको पनि निकै भीड देखिने गर्दछ ।

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

टप्पुमा घटे जलपन्छी

कान्तिपुर संवाददाता

इटहरी — उच्च हिमाली भेगबाट जाडो छल्न कोसीटप्पु आरक्ष क्षेत्रको सिमसार आइपुग्ने चराको संख्या घटेको छ । सोमबार सम्पन्न हिउँदे पन्छी गणनामा यस्तो पाइएको हो । कोसी पंक्षी समाज र कोसीटप्पु वन्यजन्तु आरक्षको अगुवाइमा भएको पाँचदिने गणनामा हिउँदे जलपन्छी निकै कम पाइएको छ ।

आरक्ष र आसपासका क्षेत्रमा पाइने चराको तथ्यांक लिन २२ जनाको टोली खटिएको थियो । ‘चराको संख्या घट्नु चिन्ताको विषय हो,’ आरक्षका संरक्षण अधिकृत रामदेव चौधरीले भने, ‘पर्यटक टप्पु आउने नै चरा हेर्नका लागि हो । चरा नै नभए के हेर्छन् ।’ उनका अनुसार घाँसे मैदान, सिमसार र वनक्षेत्रमा गरी तीन भागमा गणना गरिएको थियो । आहाराको कमी, बासस्थान विनाश र खेतबारीमा विषादी प्रयोग गरिँदा चराको संख्या घट्दै गएको देखिएको उनले बताए । आरक्ष आसपासका बासिन्दालाई संरक्षित क्षेत्रभित्र माछा मार्न दिने गरिएको छ । धेरैजसो चराका मुख्य आहारा नै माछा हो । भित्र माछा मार्न दिने प्रावधानका कारण चराको आहारा दुर्लभ भएको चौधरीको भनाइ छ ।

‘बाह्रै महिना माछा मार्नमा दिइने इजाजतमा संशोधन जरुरी छ,’ उनले भने, ‘माछा मार्ने निश्चित स्थान र समय दिनुपर्छ ।’ पछिल्लो समय विद्युतीय करेन्टबाट माछा मारिने हुँदा पनि चराको आहारा मासिँदै गएको उनले बताए । सिमसार क्षेत्र संरक्षणका लागि गत वर्ष आरक्षले १० वटा पोखरी खनाएको थियो । यो वर्ष चारवटा थपिएका छन् । ‘पोखरी खनेर मात्र हुँदैन । आरक्ष आसपासका बासिन्दाको आर्थिक स्रोतको दायरा वृद्धि गर्नुपर्छ,’ उनी भन्छन्, ‘त्यति नभएसम्म चरा र वन्यजन्तुको सुरक्षा गर्न गाह्रो छ ।’ बजेट न्यून भएका कारण आरक्षले उपलब्धिमूलक काम गर्न नसकेको उनले बताए ।

सप्तकोसीको बाढीले आरक्ष र आसपासका कतिपय सिमसार क्षेत्र मासिएका थिए । भएका सिमसार क्षेत्र पनि झारले ढाकिएको अवस्था छ । आरक्षले सफाइमा ध्यान नदिँदा चराका लागि बासस्थान घटेको सरोकारवाला बताउँछन् । कोसी पन्छी समाजका सदस्य अजित तिम्सिनाले ठूलो झुन्डमा आउने चरा पछिल्लो समय देख्नै नपाइएको बताए । ‘यो पटकको गणनामा निकै थोरै चरा देखिए,’ उनले भने, ‘ठूला बथान देख्न पाइएन ।’ चराको संख्या घटेपछि दुर्लभ प्रजातिको अवलोकन र अनुसन्धान गर्न आउनेको संख्या पनि घटेको छ ।

गणनामा खटिएकाले बितेका वर्ष जसरी हिउँदे चराका बथान यस पटक नदेखिएको बताए । गणनामा खटिएका सञ्जीव आचार्यले भने, ‘जाडो छल्न आउने चराका प्रजाति निकै घटेछन् ।’ चराको संख्या घटेपछि आरक्षमा घुम्न आउनेको संख्यामा असर पर्ने अवस्था देखिएको उनले बताए । आरक्ष क्षेत्रमा ५ सय २६ प्रजातिका चरा पाइएको रेकर्ड छ । यस पटकको गणनामा करिब ३० प्रतिशत चरा घटेको पाइएको गणनामा खटिएकाहरूले बताएका छन् ।

प्रकाशित : माघ १, २०७६ ११:०४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×