डाँडाको फुटबल (फोटो)

विमल खतिवडा

सिन्धुपाल्चोक — मैदान सानो छ । यही सानो मैदानमा खेलाडीको भीड छ । रातो र निलो जर्सीमा सजिएकाहरु आपसमा घम्साघम्सी गरिरहेका छन् । यो दृश्य मैदान भन्दा माथिको पाखामा बसेकाहरुले एक तमासले नियाली रहेका छन् । कोही गोल गोल भन्दै चिच्याउँदै त कोही बल अघि बढाऊ भन्दै हुटिङ गरिरहेका छन् । दुवै पोष्टमा छात्रा गोल रक्षक छन् ।

खेलाडी पनि छात्रा मात्र छन् । यो दृश्य सिन्धुपाल्चोकको हेलम्बु गाउँपालका–२ खर्कडाँडामा अवस्थित नोर्बुलिङ मणिचौर माध्यमिक विद्यालयको मैदानमा पहिलो पटक पुग्नेहरुकालागि नौलो लाग्न सक्छ । विद्यालय डाँडामा छ । खेल मैदान भने केही तल छ ।

विद्यालयमा दैनिक ४ बजेपछि अनिवार्य रुपमै एक घण्टा खेल खेलाएर अभ्यास गराइन्छ । खेल सिकाउन शिक्षक लाक्पा लामा खटिन्छन । उनले कक्षा ४ देखि १० सम्मका विद्यार्थीलाई विविध खेल खेल्न सिकाउँछन् । तर सबैको रोजाइमा फुटबल नै पर्छ । शुक्रबार १ बजेपछि टिम बनाएर फुटबलमा प्रतिस्पर्धा गराइन्छ । फुटबल खेल्न छात्र भन्दा छात्रा बढी अग्रसर हुन्छन् । ‘सबैभन्दा मन पर्ने खेल नै फुटबल हो,’ फुटबल खेल्दै गर्दा भेटिएकी १४ वर्षीया सुनिता सुनार भविष्यको सपनाबारे भन्छिन, ‘अहिले विद्यालयको नाममा खेलेपनि भविष्यमा देशको नाममा खेल्ने सपना छ ।’

कक्षा ८ मा पढ्ने उनले फुटबललाई खुट्टामा खेलाउन थालेको तीन वर्ष भयो । यहाँ चिसो छ । तर फुटबल खेल्दा चिसो भएकै थाहा नहुने १४ वर्षीया जमुना तामाङ सुनाउँछिन् । ‘सुरुमा मैदान पस्दा चिसो हुन्छ,’ उनी भन्छिन, ‘खेल्दै गएपछि कसरी गोल गर्ने भन्ने चिन्ता हुन्छ, चिसो भएकै थाहा पाइदैन ।’ अघिपछि जुन पोशाकमा खेलेपनि शुक्रबार भने जर्सी लगाएरै खेल्नु पर्छ । निलो र रातो जर्सीको व्यवस्था विद्यालयले नै गरिदिएको हो । जुत्ता भने आफैं किनेर खेलमा सहभागिता जनाउँछन् । विद्यालयमा १ सय ६० जना विद्यार्थी छन् । जसमा छात्र ९८ र छात्रा ६२ जना छन् । छात्राको संख्या कम भएपनि फुटबल खेल्नमा उनीहरु नै सुरिन्छन ।

‘जे कुरा पनि सिकेपछि न जानिन्छ,’ मैदानमा विपक्षी टिमलाई बल छक्याउंदै गरेकी १३ वर्षीया सोनिया तामाङ आत्माविश्वास बलियो बनाउँदै भन्छिन्, ‘हामी फुटबल सिक्दै छौं, एकदिन राम्रो फुटबल खेल्ने भएर देशले चिन्ने हुने छौं ।’ गाउँमा हिमालयन ओलम्पिकको व्यवस्थापनमा प्रतियोगिता आयोजना हुन्छ । जसमा धेरै प्रकारका प्रतियोगिता आयोजना हुन्छन् । यसमा २१ वटा विद्यालयले सहभागिता जनाउँछन् । ‘अरु विद्यालयमा फुटबल खेल्ने छात्रा खेलाडी नै हुदैंनन्,’ शिक्षक लामा भन्छन,‘जसले गर्दा हाम्रा छात्रा खेलाडी राम्रो फुटबल खेल्न सक्ने भएपनि प्रतिस्पर्धा गर्ने टिम पाउँदैनन् ।’

अहिलेसम्म तीनपटक खेल आयोजना भइसकेको छ । ती प्रतियोगितामा सबै विद्यालयमा छात्रा खेलाडी नहुँदा फुटबल प्रतियोगिता नहुने गरेको शिक्षक लामा सुनाउँछन् । अन्य प्रतियोगितामा भने छात्रा/छात्रा दुवैले मेडल नलिई फर्कदैनन । विद्यालय २ हजार मिटर उचाइमा छ । आडैमा रहेको सेम्बा छिरिङला हिमालले सिंगो डाँडोलाई उज्यालो बनाएको छ ।

‘विद्यालयमा पढाउने कुरा त छंदै छ,तर खेल पनि सिकाउन थालेकाले खुशी लागेको छ,’ फुटबल हेर्दै गर्दा भेटिएका स्थानीय जीवन लामा भन्छन, ‘यो खेल भनेको राष्ट्रिय खेलाडी बन्नकालागि पहिलो खुड्कीलो हो ।’ यो ठाउंमा हेल्मु समुदायको बाक्लो बसोबास छ । त्यस्तै पाँच घर दलित समुदायको बसोबास पनि छ । ‘विद्यार्थीमा केही सिकौं, केही बनौं भन्ने सपना छ,’ शिक्षक लामा भन्छन, ‘त्यही भएर खेलबारे पढाउन र सिकाउन सजिलो छ ।’


प्रकाशित : पुस २८, २०७६ १७:०६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नक्कली भ्याट बिल प्रकरणमा न्यायाधिकरणकै फैसला सदर, कर र जरिवाना अर्बभन्दा बढी

कृष्ण ज्ञवाली

काठमाडौँ — सर्वोच्च अदालतले भाटभटेनी सुपरमार्केटलगायत पाँच कम्पनीमा नक्कली भ्याट बिल प्रयोग गरेर राजस्व छलेको ठहर गर्दै राजस्व न्यायाधिकरणबाट भएको फैसला सदर गरेको छ । प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर जबरा र न्यायाधीश प्रकाशकुमार ढुंगानाको इजलासले एक दशकअघिको बहुचर्चित यो प्रकरणको अनुसन्धान र कर निर्धारणलाई न्यायिक रूपमा सदर गरेको हो ।

यो फैसलाले सर्वोच्चमा विचाराधीन नक्कली भ्याट बिल प्रकरणमा मुछिएका झन्डै डेढ सय मुद्दालाई दिशानिर्देश गर्नेछ । ‘नक्कली भ्याट बिल प्रयोग गरेकाले भ्याटसहित त्यसमा जरिवाना पनि तिराउनुपर्छ अनि सामान किनेको भनेर खर्च कट्टाको दाबीसमेत गर्न मिल्दैन भन्ने सरकारी पक्षको दाबी थियो, जुन सर्वोच्चबाट सदर भएको छ,’ मुद्दामा बहस गरेका नायब महान्यायाधिवक्ता नारायणप्रसाद पौडेलले कान्तिपुरसँग भने, ‘अरुण इन्टरकन्टिनेन्टल भन्ने कम्पनीको हकमा आयकरको मुद्दामा राजस्व न्यायाधिकरणले हाम्रो मागदाबी स्वीकार गरेको थिएन । त्यो मुद्दामा समेत सर्वोच्चबाट सरकारको पक्षमा फैसला भएको छ ।’

राजस्वसम्बन्धी मुद्दाको बहस गरेका सहन्यायाधिवक्ता हरिशंकर ज्ञवालीका अनुसार सर्वोच्चको फैसलाबाट राज्यलाई एक अर्बभन्दा बढी राजस्व प्राप्त हुनेछ । भाटभटेनीले नै तिर्नुपर्ने राजस्व र जरिवाना अर्बको हाराहारीमा छ । उनले भने, ‘यति नै भनेर किटान गर्न अलि कठिन छ । हरेक कम्पनीको छुट्टाछुट्टै आर्थिक वर्षको मुद्दा फरकफरक भएकाले जरिवानासमेत जोडेर हिसाब निकाल्नुपर्छ । सहजै एक अर्बभन्दा बढी राजस्व संकलन हुन्छ ।’
नक्कली बिलमार्फत भ्याट र आयकर छलेको आरोपमा भएको संशोधित कर र जरिवानामाथि सर्वोच्चबाटै ‘न्यायिक परीक्षण’ भई अधिकांश मुद्दामा राजस्व न्यायाधिकरणको फैसला सदर भएको हो । अरुण इन्टरकन्टिनेन्टलको एउटा मुद्दामा भने न्यायाधिकरणको फैसला बदर भई कर लाग्ने निर्णय भएको छ ।

नक्कली भ्याट बिल प्रकरणमा जोडिएका कम्पनीहरू मुख्य रूपमा आयकर र मूल्य अभिवृद्धि करको विवादमा मुछिएका हुन् । सोमबार भाटभटेनी डिपार्टमेन्ट स्टोर, एआईटी इन्टरनेसनल, महेश बानियाँ, शंकर अक्सिजन ग्यास र अरुण इन्टरकन्टिनेन्टलका मुद्दा टुंगिएका हुन् ।

नक्कली भ्याट बिलको प्रयोग बढेको सूचना सार्वजनिक भएपछि ०६७ पुस ८ मा आन्तरिक राजस्व विभागले छानबिन समिति गठन गरेको थियो । विभागका तत्कालीन उपमहानिर्देशक लक्ष्मण अर्यालको संयोजकत्वमा गठित समितिले ३ अर्ब २५ करोड रुपैयाँको कर छली भएको प्रारम्भिक नतिजा निकालेको थियो । पछि अनुसन्धान हुँदै जाँदा ५ सय १८ वटा व्यापारिक फर्मले नक्कली भ्याट बिल बनाई कर छलेको घटनामा ३ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ भ्याट, ३ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ आयकर र २० करोड ५० लाख रुपैयाँ अन्तःशुल्क निर्धारण गरिएको थियो । यसबाट कुल ६ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ कर निर्धारण भयो । त्यतिबेलाका मुद्दामध्ये ५ वटाको सोमबार फैसला भएको हो ।

मुद्दाको धरातल के थियो ? थप जान्न हेर्नुहोस् :

प्रकाशित : पुस २८, २०७६ १७:०४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×