१२ तस्बिरमा हेर्नुहोस्, दशरथ रंगशाला पुनर्निर्माण

तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ

काठमाडौँ — आसन्न १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद (साग) को मुख्य खेलस्थल (उद्घाटन/समापन) को रूपमा त्रिपुरेश्वरस्थित दशरथ रंगशालालाई प्रयोग गर्ने तयारी छ । साग तयारीका लागि अब थोरै दिनमात्र छ । मंसिर १५ देखि २४ सम्म सागको मिति तय छ । त्यसअघि मंसिर ३ गते विश्वकप तथा एएफसी एसियन कप छनोटअन्तर्गत कुवेतसँगको खेल सोही रंगशालामा खेलाउनुपर्नेछ ।


प्रकाशित : कार्तिक ५, २०७६ ११:५५

भूकम्पपछि पुनर्निर्माण चरणमा रहेको दशरथ रंगशाला निर्धारित समयसम्म तयार हुनेमा अझै विश्वस्त हुन सकिएको छैन । अन्य कामहरू लगभग अन्तिम चरणमा पुगिसकेको छ । अबको मुख्य चिन्ता निर्माणाधीन भीआईपी प्यारापिटतर्फको छ । पश्चिमतर्फ अवस्थित करिब ३ हजार दर्शक क्षमताको भीआईपी प्यारापिटको ‘सिमेन्टेड’ छानो २०७२ वैशाख १२ को विनाशकारी भूकम्पले जीर्ण बनाएपछि दशरथ रंगशाला बन्द छ ।

राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले भीआईपी प्यारापिटका लागि अत्याधुनिक फ्याब्रिक प्रणाली प्रयोग गर्दैछ । यही फ्याब्रिक छानो मंसिर ३ गते अगाडि नै दशरथ रंगशालामा फिट गर्न सकिनेमा शंका छ । किनभने चीनबाट आउनुपर्ने यो छानो अहिलेसम्म नेपाल आइपुगेको छैन । परिषद् सदस्य–सचिव रमेशकुमार सिलवालले असोज १४ मा विश्वकप छनोटअन्तर्गत अस्ट्रेलिया जान लागेको राष्ट्रिय फुटबल टोलीको बिदाइका बेला भनेका थिए, ‘रंगशालाकै समस्याले तपाईहरूले सुरुका चारै खेल अवे खेल्नुपर्‍यो । मंसिर ३ मा कुवेतसँग हुने खेल त्रिपाल टाँगेरै भए पनि दशरथ रंगशालामा खेलाउँछु ।’

राखेपका प्रमुख इन्जिनियर अरुण उपाध्यायका अनुसार फ्याब्रिकबाहेक चीनबाट आउनुपर्ने कुर्सी नेपाली भन्सारमा आइसकेको छ । भारतबाट फलामे पोलहरू आइसकेको छ, त्यसलाई ‘फ्रेम’ बनाउने काम भइरहेको छ । ‘अबको दुई सातामा हामीले प्यारापिटमाथि फलामका फ्रेम जोडिसक्नेछौं, फ्र्याब्रिक आएपछि सागअगावै सम्पन्न गर्नेगरी काम भइरहेको छ,’ उनले थपे, ‘हामीले मंसिर ३ को मितिका लागि रंगशाला तयार गर्नुपर्छ भनेर ठेकेदारलाई दबाब दिएका छैनौं ।’

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हचुवामा औषधि किनबेच

फातिमा बानु

काठमाडौँ — अस्पतालभित्र औषधिजन्य पदार्थ व्यवस्थित बनाउन गठित ‘ड्रग एन्ड थेराप्युटिक कमिटी’ (डीटीसी) निष्क्रिय हुँदा हचुवाको भरमा औषधि किनबेच भइरहेको पाइएको छ । सरकारी/निजी अस्पताल र मेडिकल कलेजका आफ्नै फार्मेसी गुणस्तरीय बनाउन डीटीसी गठन भएको पाँच वर्ष बित्यो तर औषधि व्यवस्थापनमा यो कमिटीले प्रभावकारी काम गर्न सकेको छैन ।

डीटीसी निष्क्रिय हुँदा बिरामीमाथि चलाइएका औषधिले पार्ने नकारात्मक असर र औषधिको गुणस्तमाथि नै प्रश्न उठेको छ ।

अस्पताल फार्मेसी सेवा निर्देशिका– २०७२ अनुसार अस्पतालले आफ्नै फार्मेसी खोलेर यस्तो कमिटी गठन गर्नुपर्छ । अस्पताल प्रमुख वा निजले तोकेको वरिष्ठ चिकित्सक अध्यक्ष रहने कमिटीमा चिकित्सकीय विभाग वा एकाइ प्रमुख, नर्सिङ विषय हेर्ने प्रमुख, प्रशासन शाखा प्रमुख र आर्थिक प्रशासन शाखा प्रमुख सदस्य रहने व्यवस्था छ । अधिकांश सरकारी अस्पतालमा कमिटी बनिसके पनि राजधानीमा नाम चलेका ग्रान्डी, ओम, अल्काजस्ता अस्पतालको आफ्नो फार्मेसीसमेत छैन ।

महाराजगन्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पतालका चिकित्सक एवं डीटीसी संयोजक डा. प्रदीप ज्ञवाली अस्पतालमा डीटीसी भए पनि निष्प्रभावी बनेको बताउँछन् । औषधि खरिदका लागि टेन्डर गर्नेबाहेक कुनै काम गरेको उनले बताए । ‘अस्पतालले हचुवाको भरमा औषधि आपूर्तिकर्ता छनोट गर्छ, प्रशासनले डिटीसीसँग कुनै समन्वय गर्दैन,’ उनले स्विकारे, ‘हामीले चाहेर पनि केही गर्न सकेका छैनौं ।’ अस्पतालमा चाहिने औषधिको परिमाण र गुणस्तरीयताको ख्यालै नराखी औषधि खरिद गर्ने गरिएको उनको भनाइ छ ।

कम्पनी या ब्रान्ड नतोकी औषधिको प्रेस्क्रिप्सन लेख्नु भनेपछि डीटीसीका पदाधिकारी र चिकित्सकबीच एकपटक विवाद नै भएको उनी सम्झन्छन् । ‘हामीले सिफारिस गर्ने सबै औषधिको सूची माग्यौं, कसैले दिएका छैनन्,’ उनले भने, ‘सूची पाएको भए अस्पतालमा कस्ता औषधि भित्रिरहेका छन्, अनुसन्धान गर्ने थियौं ।’

डीटीसीसँग समन्वय नगरी औषधि खरिद गर्दा कतिपय औषधि खेर जान्छन् भने कहिलेकाहीँ अत्यावश्यक औषधिको अभाव हुन्छ । समन्वय अभावकै कारण अहिले शिक्षण अस्पतालमा फार्मेसी सञ्चालन निर्देशिकासमेत छैन । निर्देशिकाबिनै औषधि कारोबार भइरहेको छ । डीटीसीले निर्देशिका तयार गरेर अस्पताललाई बुझाए पनि पास गर्न आलटाल गरिरहेको डा. ज्ञवालीले बताए ।

बिरामी निजी फार्मेसीबाट महँगो मूल्यमा औषधि किन्न बाध्य छन् । ‘कति औषधि शंकास्पद पनि छन्,’ अस्पताल फार्मेसी स्रोतले भन्यो, ‘त्यसको परीक्षण र औषधि परिवर्तनमा डीटीसीले कुनै कदम चालेको छैन ।’
वीर अस्पतालको डीटीसी पनि औषधि खरिदमै सीमित छ । वीरको डीटीसी सदस्य सचिव श्याम मण्डल भने जनशक्ति अभावका कारण कमिटी निष्क्रिय हुन पुगेको तर्क गर्छन् । ‘सरकारले तोकेअनुरूप फार्मेसीमा जनशक्ति छैनन् । कसरी अनुगमन र रिपोर्टिङ गर्नु ?’ उनले उल्टै प्रश्न गरे ।

औषधिको खरिद टेन्डरमै समय बित्ने भएकाले निर्देशिकाले तोकेका सबै काम गर्न नसकिएको त्रिवि मनमोहन कार्डियोभास्कुलर थोरासिक एन्ड ट्रान्सप्लान्ट सेन्टरका एक फार्मेसी सदस्यले बताए । सेन्टरमा भएको डीटीसीले पनि औषधिको अनुगमन र निरीक्षणको काम गर्न सकेको छैन । अस्पताल फार्मेसी सेवा निर्देशिका–२०७२ अनुसार कमिटीले फार्मेसीबाट उपलब्ध औषधिको दुष्प्रभावबारे अनुगमन गर्ने, फार्मेसीको अनुगमन तथा निरीक्षण र फार्मेसी सञ्चालन सम्बन्धमा मन्त्रालयले दिएका निर्देशन कार्यान्वयन गराउने गर्नुपर्छ । निर्देशिकाले औषधिबारे छलफल गर्न दुई महिनामा एकपटक डीटीसी बैठक बस्नैपर्ने भने पनि अत्यावश्यकबाहेक अन्य बैठक नबसेको कमिटी स्रोत बताउँछ ।

डीटीसीले चौमासिक रूपमा फार्मेसी र औषधिको अनुगमन/मूल्यांकन गरी स्वास्थ्य मन्त्रालय या स्वास्थ्य सेवा विभागमा प्रतिवेदन बुझाउनुपर्ने निर्देशिकामा उल्लेख भए पनि कुनै पनि अस्पतालले हालसम्म प्रतिवेदन नबुझाएको मन्त्रालयले जनाएको छ । त्यस्ता अस्पताल या मेडिकल कलेजलाई मन्त्रालयले कडाइ या कारबाही गर्ने गरेको पनि छैन । मन्त्रालयकी औषधि व्यवस्थापक संगीता साहले डीटीसी सक्रिय बनाउन ठूला अस्पतालसँग समीक्षा बैठक बस्ने तयारी गरिएको बताइन् । ‘डीटीसीको समस्या र निष्क्रियताबारे बुझेर समाधानको बाटो खोज्छौं,’ उनले भनिन्, ‘कतिपय सरकारी अस्पतालभित्रका साझा फार्मेसी हट्न नसक्दा त्यहाँ डीटीसीले काम गर्न नसकेको हुन सक्छ ।’

प्रकाशित : कार्तिक ५, २०७६ ११:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT