चिसो भुईमा सुत्छन् बाढीपीडित

शाहीमान राई

इनर्वा, धनुषा — जनकनन्दनी गाउँपालिका–१ इनर्वाकी ७५ वर्षीया भागवदेवी सदा बाढीले घर बगाएपछि परिवारसहित छिमेकीको घरमा बस्दै आएकी छन् । इनर्वाकी ७८ वर्षीया राजकुमारी सदा पनि छिमेकी कै शरणमा छिन् । उनीहरुजस्तै सोही गाउँकी ७५ बर्षिया आरतीदेवी गिरी, ५५ बर्षिया जुलवीदेवी सहनी, ५० वर्षीया सीता सदा, ४० वर्षीया निरुदेवी दास, ४९ वर्षीया काउलीदेवी कामत लगायत धनुषाका बाढीपीडित छिमेकीको शरणमा छन् ।


प्रकाशित : श्रावण ११, २०७६ ११:४९

‘बाढीले छाप्रो बगाइदियो, खाने अन्न छैन, पकाउने भाँडाकुँडा छैन, ओढ्ने लुगा छैन, कसरी जिउने हामी गरिब मान्छे ?,’ भागवदेवीले दुःखेको पोखिन्, ‘घरको चिनोबानो छैन, सरकारले राहत दिनुपर्‍यो, घर बनाइदिनुपर्‍यो, हाम्रो माग यही छ हजुर ।’

भारतीय सिमावर्ती गाउँ इनर्वास्थित दशगजा आसपासको क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएका दलित मुसहर समुदाय बाढीबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित भएका छन् । साँघुरो जमिनमा बनाएको छाप्रो घर, बनिबुत्तो गरेर जोहो गरेको खाद्यान्न, अन्नपानी, चामल, नुल, तेल, तरकारी, लुगाकपडासहित जीविकोपार्जनका निम्ति पालेका गाई–भैंसी, खसी–बाख्रा, कुखुरा र खेतीपाती समेत बगाएपछि विचल्लीमा परेका छन् ।

वर्षा र बाढीले डुवानमा परेको जमिन केहीदिनदेखि ओभानो हुँदै गएपछि सरकारी तथा गैरसरकारी संघसंस्थाबाट राहत स्वरुप पाएको एकथान पाल टाँगेर आफ्नै थातथलोमा बस्न थालेका छन् ।

राहत पाएको दाल, चामल, चाउचाउ, चिउरा, प्लाष्टिकका थालभाँडा, कम्बल ओढेर रात काट्न बाध्य छन् ।

जिल्लाका अधिकांश बाढीपीडित परिवार चिसो भूईंमा सुत्न बाध्य छन् । भूईंमा सुत्न बृद्धबृद्धा, बालबालिका र सुत्केरीलाई निकै कठिनाई भएको बाढीपीडित परिवारले बताए ।

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

यार्चा सिजन सकियो, खुले विद्यालय

वसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — नयाँ शैक्षिक सत्र सुरु भएपछि वैशाखमा जिल्लाभर भर्ना अभियान चलिरहेका बेला उत्तरवर्ती सुर्मा गाउँपालिकाका १४ वर्षीय रोशन बोहरा भने अभिभावकसँगै यार्चा टिप्न लेक उक्लिए ।

विद्यालयको चौरमै बसेर पठनपाठन गर्दै धुली निमाविका विद्यार्थी र शिक्षक ।तस्बिर : वसन्तप्रताप/कान्तिपुर

दौलीचौर माविमा कक्षा ७ पढ्ने उनी झन्डै ३ महिना लेकमै बसे । १ सय ५० गोटा यार्चा टिपेर हालै उनी घर फर्किए । ‘यति भए वर्षभरिको पढाइ खर्च पनि पुग्छ,’ उनले भने, ‘लेकको सिजन सकियो । अब स्कुल सुरु भयो ।’ यार्चा सिजन सकिएपछि यार्चा संकलन गर्न लेक पुगेका उत्तरी भेकका बासिन्दा पनि घर फर्कन थालेका छन् । अभिभावकसँगै लेक पुगेका विद्यार्थी घर फर्किएसँगै विद्यालयहरू खुल्न थालेका छन् ।

बर्खे बिदाको समय र विद्यार्थीहरू पनि लेक उक्लिएपछि बन्द भएका विद्यालयहरू खुल्न थालेका छन् । विद्यार्थीहरू यार्चा टिप्न हिँडेकाले माथिल्लो भेकका झन्डै ४ दर्जन विद्यालयको पठनपाठन सुरु भइसकेको थियो । तर विद्यार्थी स्कुल छाडेर यार्चा टिप्न गएपछि पठनपाठन अवरुद्ध भएका थिए । दौलीचौर माविमा पनि असारको तेस्रो साताबाट मात्रै विद्यार्थीहरूलाई पुस्तक वितरण गरी पढाइ सुरु गरिएको विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष कलकबहादुर बोहराले बताए ।

कक्षा ३ देखि १२ कक्षासम्म पढ्ने अधिकांश विद्यार्थी वैशाखको पहिलो साताबाट यार्चा टिप्न जाने हुँदा शैक्षिक सत्रको सुरुमा पढाइ हुन सक्दैन । अहिले सबै फिर्ता भएपछि विद्यालय सुचारु भएका छन् । यो क्रम बर्सेनि चलिरहन्छ । विद्यार्थी यार्चा टिप्न जाँदा शैक्षिक सत्रको सुरुमा पढाइ नभएका विद्यालयहरूले बर्खे बिदा कट्टा गरी वैशाख, जेठ महिनाको पढाइ परिपूर्ति गर्ने गरेको दौलीचौरका शिक्षक अशोक बोहराले बताए ।

अभिभावकले नै विद्यार्थीलाई यार्चा टिप्न अभिप्रेरित गर्ने भएकाले वैशाखदेखि असारको तेस्रो साता तथा साउन पहिलो सातासम्म विद्यालय बन्द गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको स्थानीय प्रेमबहादुर बोहरा बताउँछन् । ‘वर्षभरिका लागि कमाउने सिजन नै यही हो । यो बेला त सबै काम छोडेर लेक नगई हुँदै हुँदैन,’ बोहराले भने ।

यार्चा सिजनमा सुर्मा र साइपाल गाउँपालिकाका सबै विद्यालय बन्द हुने गर्छन् । यस्तै बुंगल, दुर्गाथली, छबिस पाथीभेरा र तल्कोट गाउँपालिकाका अधिकांश विद्यालय बन्द हुन्छन् । विद्यालयमा विद्यार्थी नआउने भएकाले विद्यालय बन्द हुने र अधिकांश शिक्षक पनि उनीहरूसँगै यार्चा टिप्न लेकतिर जाने गर्छन् ।

‘हामी पनि गाउँमा बसेर के गर्नु उनीहरूसँगै लेकतिर जान्छौं,’ धुली आधारभुत विद्यालयका शिक्षक धनबहादुर विष्टले भने, ‘यो बेला हाम्रो पनि अतिरिक्त आम्दानी हुन्छ । हिमाली क्षेत्रमा शिक्षक हुनुको फाइदा यहि हो ।’

यार्चा संकलन गरी स्थानीय फिर्ता भइसकेकाले साइपाल गाउँपालिकाभित्र रहेका सबै विद्यालयहरू पढाइ सुरु भइसकेको गाउँपालिका अध्यक्ष राजेन्द्र धामीले बताए । ‘विद्यार्थी स्कुल जान थाले, स्थानीय बासिन्दा खेतीपातीमा जुटेका छन् ।’ उनले भने । यार्चा टिप्न उत्तरी भेकका हजारौं विद्यार्थी, शिक्षक, अभिभावक, स्थानीय लेक पुगेका थिए । जिल्लामा वार्षिक झन्डै ३ सय केजी यार्चा संकलन हुने गरेको आकडा छ ।

प्रकाशित : श्रावण ११, २०७६ १०:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्