अर्थमन्त्री शर्मा किन दण्डित हुनुपर्छ ?- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement
सम्पादकीय

अर्थमन्त्री शर्मा किन दण्डित हुनुपर्छ ?

सम्पादकीय

एकपछि अर्को विवादमा मुछिँदै तर उन्मुक्ति पाउँदै आएका अर्थमन्त्री जनार्दन शर्माले आगामी आर्थिक वर्षको बजेट निर्माणका क्रममा पनि बजेटको मर्यादाका दृष्टिले अस्वीकार्य तथा मुलुकको आर्थिक हितका दृष्टिले आपराधिक कार्य गराएका रहेछन् ।

बजेट निर्माणको अन्तिम घडीमा राज्य संरचनाले चिन्दै नचिनेका अनधिकृत व्यक्तिलाई उनले करका दरहरू हेरफेर गर्न अख्तियारी दिएका रहेछन्, र कर्मचारीहरूलाई उनीहरूको आदेश मान्न लगाएछन् । जबकि, करको सैद्धान्तिक पक्षमा सरोकारवालाबीच छलफल गर्नुलाई मात्रै सामान्य मानिन्छ; बजेटमार्फत गरिने करको दर हेरफेरबारे त बजेट निर्माणमै संलग्न पनि अति कम उच्च अधिकारीहरूलाई मात्रै थाहा हुन्छ । यही संवेदनशीलताकै कारण यो काम अन्तिम घडीमा गरिन्छ, र संसद्मा बजेट प्रस्तुत नगरुन्जेलसम्म यसबारे अरू कसैलाई जानकारी दिइन्न । त्यसबीचमै कथं कर सम्बन्धी सूचना चुहिहाल्यो भने अर्थमन्त्रीको पद नैतिक धरापमा पर्छ, यही कारण अरू देशमा राजीनामै दिने गरिएको दृष्टान्तसम्म छ ।

तर, यहाँ त करको दर सम्बन्धी सूचना चुहिएको मात्रै होइन, अमुक व्यापारीहरूको स्वार्थ सम्बोधन गर्ने गरी करको दर तोक्न अनधिकृत व्यक्तिहरूलाई बजेट निर्माणमै सहभागी गराइएको रहेछ । र, तिनै व्यक्तिको ‘हुकुमप्रमांगी’ अनुसार बजेट निर्माण भएछ । मुलुकको इतिहासमा कहिल्यै नभएको तथा नसुनिएको यो घटना अर्थमन्त्रीद्वारा प्रदर्शित राजकीय अराजकताको उत्कर्ष हो । तैपनि अचम्म छ, यो प्रकरण सार्वजनिक भएको चार दिन बितिसक्दासमेत प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा, अर्थमन्त्रीसम्बद्ध दल माओवादी केन्द्रका प्रमुख पुष्पकमल दाहाल लगायत सत्तारूढ गठबन्धनका ओहोदावालाहरू तैं चुप–मै चुपको अवस्थामा छन् । अर्थ मन्त्रालय उल्टै अर्थमन्त्रीको बचाउमा विज्ञप्ति निकालेर टकटकिएको छ । मन्त्रालयका सचिव लगायत उच्च प्रशासकहरूले आफ्नै नूर गिराएर मौनता साधेका छन् । र, राजस्व दर परिवर्तन प्रक्रियाप्रति गद्दारी तथा राष्ट्रघातको आरोप नै लाग्दा पनि अर्थमन्त्रीले स्वैच्छिक रूपमा पद त्याग्न चाहेका छैनन् । गभर्नर मामिला र स्रोत नखुलेको रकम रोक्का प्रकरणमा उठेका नैतिक प्रश्नलाई त्यसै पचाइदिएका अर्थमन्त्रीले अब पनि नैतिकता भुलेर पद नछाड्नुलाई अनौठो नमान्न पनि सकिन्छ । तर, प्रधानमन्त्री देउवाले पनि उनलाई बरखास्त गर्न नचाहनु र अर्थमन्त्रीसम्बद्ध दलका अध्यक्ष दाहालले पनि उनलाई फिर्ता नबोलाउनुको कारणचाहिँ बुझिनसक्नु छ । होला–नहोला, तर अर्थमन्त्रीमाथि आवश्यक कारबाही नगरिँदा आम आशंका देउवा र दाहाल दुवैमाथि पनि उत्तिकै सोझिएको छ ।

राजकाज सम्बन्धी सामान्य समझ हुने व्यक्तिलाई पनि थाहा हुन्छ, राज्यले नचिनेका मानिसले यसरी बजेट चलाउन पाउँदैन, यो तथ्यको हेक्का स्वयं अर्थमन्त्रीलाई नहुने त कुरै भएन । तैपनि उनले किन यसो गरे भन्ने विषय अनुसन्धेय छ । राज्यका सम्बन्धित निकायहरूले यसबारे मिहिन ढंगले अनुसन्धान गर्नुपर्छ । खास गरी यसमाथि संसदीय छानबिन नै हुनुपर्छ । अर्थमन्त्रीले यो प्रकरणलाई ‘अत्यन्त भ्रामक, कपोलकल्पित, एउटा झुटा कथा’ भनेका छन्, त्यसैले सुरुमा यसको सत्यता स्थापित गर्नकै निम्ति अनुसन्धान केन्द्रित हुनुपर्छ । त्यसका निम्ति उक्त समयको मन्त्रालयको सीसीटीभी फुटेजको जाँच गरिनुपर्छ । कथं त्यति बेलाको सीसीटीभी फुटेज हटाइएको रहेछ भने उक्त कार्यमा संलग्नहरूउपर पनि अनुसन्धान हुनुपर्छ । र त्यसपछि, अर्थमन्त्रीले बजेट निर्माणमा घुसाएका व्यक्तिहरूले अवाञ्छित रूपमा कुन–कुन करको दर चलाए ? त्यसबाट को–को व्यापारीलाई कति फाइदा भयो, कसैलाई हानि पनि भयो कि ? र राज्यले कति राजस्व गुमाउनुपर्‍यो ? यी सबै विषयमा खोजबिन गरी आवश्यक कदमहरू चालिनुपर्छ ।

बहुमत सांसदले यो विषयको गम्भीरताप्रति बेवास्ता गर्दा बिहीबार बजेट संसद्‍बाट पारित भएको छ । तर यस विषयको निरूपण नहुन्जेल बजेटको वैधतामाथि प्रश्न उठिरहनेछ । अब पनि, अनुसन्धानका क्रममा करका दरहरूमा गम्भीर खेलबाड गरिएको पाइएमा सम्बन्धित दोषीहरूलाई कारबाही गर्ने मात्र नभएर पूरक बजेट नै पनि ल्याउनुपर्ने हुन सक्छ, यसतर्फ अवश्य ध्यान दिइनुपर्छ । र, यस क्रममा अर्थमन्त्रीको गैरकानुनी आदेशलाई लुरुलुरु पालना गर्ने सरकारी अधिकारीहरूलाई पनि चेतावनी दिइनुपर्छ । किनभने, राजनीतिक नेतृत्वले बाटो बिराउन खोज्दा उनीहरूलाई कानुनी दायरा सम्झाउने दायित्व कर्मचारीतन्त्रकै हो, जसबाट उनीहरू च्युत हुन मिल्दैन । उनीहरू राज्य र नागरिकप्रति जिम्मेवार हुने हो, राजनीतिकर्मी तथा मन्त्रीहरूप्रति होइन, त्यसका निम्ति उनीहरू कानुनी शासनका पक्षमा उभिनैपर्छ, र जायज अडानबाट कदापि पछि हट्नु हुँदैन ।

मूल विषय, नेपालको अर्थ प्रशासन तथा बजेट निर्माणको इतिहासमा भएको यति गम्भीर घटनालाई त्यसै ढिसमिस पार्ने गल्ती कसैबाट हुनु हुन्न । यो प्रकारण सामान्य हुँदै होइन, यसलाई पनि सामान्यीकरण गरियो भने भविष्यमा राज्य–अराजकता अझ मौलाउनेछ, जुन यथार्थ बुझ्न खास गरी देउवा–दाहालले ढिलाइ गर्नु हुँदैन । जसरी हुन्छ, जिम्मेवार ओहोदावालाहरूले, अर्थमन्त्रीको हुल्लडबाजी कुकृत्य सच्याएर भविष्यमा पनि यस्ता कार्यहरू नदोहोरिने सुनिश्चितता गर्नैपर्छ ।

प्रकाशित : असार ३, २०७९ ०७:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘महत्त्वपूर्ण समयमा चल्न सकेनौं’

नेपालले विश्वकप लिग २ को पाँचौं शृंखलामा स्कटल्यान्ड र नामिबियासँग खेल्ने, नेपालले एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता कायम राख्नेमा दासानायके विश्वस्त
विनोद पाण्डे, तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ

ह्युस्टन, अमेरिका — आफ्नो हातमै रहेको खेल हार्दा त्यसलाई स्वीकार्न निकै गाह्रो हुन्छ । नेपालका प्रशिक्षक पुबुदु दासानायके भन्दैथिए, ‘पर्याप्त गल्ती गरिसकेपछि जित त गाह्रो हुन्छ । महत्त्वपूर्ण समयमा हामी चल्न सकेनौं, त्यसकारण हामीलाई अगाडि बढ्न गाह्रो भइरहेको छ ।’

रन बिटविन द विकेटमा नेपालका आरिफ शेख र सोमपाल कामी

आरिफ शेख र सोमपाल कामीले शतकीय साझेदारी गरे पनि नेपाल बुधबार आईसीसी विश्व क्रिकेट लिग २ मा अमेरिकासँग पराजित भएपछि दासानायकेले दिएको प्रतिक्रिया हो यो । अमेरिकाले मोसा क्रिकेट मैदानमा नेपाललाई ३९ रनले पराजित गर्‍यो । १८ बल र ८ रन अन्तरमा अन्तिम ५ विकेट गुमाएपछि नेपालको हार अस्वाभाविक बनेको थियो ।

आरिफ र सोमपालले छैटौं विकेटमा १ सय ६ रनको साझेदारी गरे पनि २ सय ४६ रनको लक्ष्य लिएर आएको नेपाल ४७.४ ओभरमा २ सय ६ रनमै अलआउट भयो । ‘यो भ्रमण कन्डिसन, पिचसहितका कारण चुनौतीपूर्ण थियो । हामीले जुनसुकै स्थानमा पनि खेल्न सिक्नुपर्छ । हामीले हारेका दुई खेल निकै साँघुरो अन्तरमा थियो । तर हामीले ती हारका लागि स–साना पर्याप्त गल्ती गरेका छौं,’ दासानायकेले भने, ‘यसको एउटै कारण हाम्रा खेलाडीमा अनुभवको कमी देखियो भने अर्को त कप्तान आफैं अझै सिकिरहेका छन् ।’

अली खान र सौरभ नेत्राभाल्करले ३–३ विकेट लिँदै नेपाललाई रोकेका थिए । नेत्राभाल्करले अन्तिम ५ मध्ये ३ विकेट लिए । आरिफ र सोमपालको साझेदारी नेत्राभाल्करले नै तोडेका थिए । ४५ औं ओभरमा आरिफ ६३ रन बनाई आउट भए भने त्यसपछि नेत्राभाल्करले करण केसी (१) र कप्तान सन्दीप लामिछाने (०) लाई लगातार बलमा बोल्ड गरे ।

आरिफलाई आउट गरेपछि नेत्रभाल्करले सोमपाललाई रनआउट गरे । नेपालबाट आउट हुने अन्तिम ब्याटर आदिल आलम थिए । उनले अलीको बलमा मिडविकेट बाउन्ड्री लाइनमा क्याच दिन पुगे । नेत्राभाल्करले ९ ओभरमा ४४ र अलीले ८.४ ओभरमा १ मेडन राख्दै ३२ रन खर्चेका थिए ।

नेपालको सुरुआत नै राम्रो हुन सकेन । कुशल भुर्तेल १० र आसिफ शेख १८ रनमा आउट भए । क्रिजमा आएलगत्तै छक्का प्रहार गरेका उपकप्तान रोहित पौडेल १९ रनमै आउट भए । देव खनाल रनआउट हुनु नेपालको दुर्भाग्य बन्यो । उनले ४७ बलमा २ चौका र १ छक्कासहित ३४ रन बनाए । अमेरिका भ्रमणमा ठूलो स्कोर बनाउन नसकेका दीपेन्द्रसिंह ऐरी ७ रनमा आउट भएपछि आरिफ र सोमपालले नेपाली इनिङ्स तानेका थिए । आरिफले यस भ्रमणमा दोस्रो अर्धशतक बनाउने क्रममा ६३ रन जोडे । उनले ७६ बल खेल्दा ३ चौका प्रहार गरे । सोमपालले ७२ बल खेल्दै १ चौकासहित ४७ रन जोडे ।

यसअघि नेपालले टस जितेपछि ब्याटिङका लागि बोलाइएको अमेरिकाले सुशान्त मोदानी र गजानन्द सिंहको अर्धशतकमा निर्धारित ५० ओभरमा ७ विकेट गुमाई २ सय ४७ रन बनाएको थियो । करणले यसअघिका खेलमा जस्तै नेपाललाई राम्रो सुरुआत दिलाए । पहिलो ओभरको पाँचौं बलमै उनले स्टेभन टेलरलाई १ रनमा वैकल्पिक फिल्डर सुनील धमलाबाट प्वाइन्टमा क्याचआउट गराए । करणले आफ्नो अर्को ओभरमा कप्तान मोनांक पटेललाई ४ रनमा आउट गरी नेपाललाई सानदार सुरुआत दिलाए । आदिल आलमले कभरमा पटेलको आकर्षक ढंगमा क्याच लिए । तर मोदानीले आरोन जोन्ससँग तेस्रो विकेटमा ८८ रनको साझेदारी गरी अमेरिकाको इनिङ्स सम्हाले । मोदानीले ७ चौकासहित ५४ रन बनाए । सन्दीपको बलमा केही अत्तालिँदै देवले लङअनमा उनको क्याच लिए । जोन्सले ४३ रन बनाउँदा ३ चौका प्रहार गरे ।

साइतेजा मुकामल्ला र गजानन्दले पाँचौं विकेटमा ८५ रनको साझेदारी गरे । मुकामल्लाले ३ चौकासहित ३६ र गजानन्दले ५ चौका र १ छक्का प्रहार गरी ५८ रन बनाए । मुकामल्लालाई सोमपाल र गजानन्दलाई सन्दीपले आउट गरे । नोस्थुस केन्जुगेले ९ रनमा आउट गरी करणले तेस्रो विकेट लिए । करणले ९ ओभरमा ६७ रन खर्चेर ३ विकेट लिए । यस शृंखलामा कुल १३ विकेट लिएका करण प्लेयर अफ द सिरिज भएका छन् । सन्दीपले १० ओभरमा ४३ रन खर्चेर २ तथा सोमपाल र दीपेन्द्रले १–१ विकेट लिए ।

नेपालले ओमानलाई अघिल्लो दिन ७ विकेटले पराजित गरेको थियो । लिग २ मा नेपालको यो चौथो शृंखला हो । नेपालले अहिलेसम्मकै थोरै अंक जोड्यो । नेपालले ४ खेलमा ३ अंकमात्र जोडेको हो । नेपाल र अमेरिकाबीच शनिबारको खेल ‘टाइ’ मा टुंगिएको थियो । नेपालले यसअघिका तीन शृंखलामा ४–४ अंक जोडेको थियो । नेपाल पहिलो खेलमा ओमानसँग १३ रनले पराजित भएको थियो । दासानायकेले अगाडि भने, ‘हामीले अझै २० खेल खेल्न बाँकी छ । विगतमा पनि हामीले कहिल्यै हार मानेका थिएनौं । अर्को भ्रमणअघि सानातिना गल्तीहरूलाई सुधार गर्न जरुरी छ ।’

अमेरिकाले यसपालि सबैभन्दा बढी ५ र ओमानले ४ अंक बटुलेका छन् । ओमानलाई १ सय १४ रनले पराजित गरेको अमेरिका त्यसपछि ओमानसँग अर्को खेलमा १३ रनले पराजित भयो । लिग २ मा अमेरिका २४ खेलमा २३ र नेपाल १६ खेलमा १५ अंक जोड्दै क्रमशः चौथो र पाँचौं स्थानमा छन् । लिग २ अर्को वर्ष हुने एकदिवसीय विश्वकप छनोट र एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यताको आधार हो । लिग २ मा सहभागी ७ टोलीले ९ शृंखला अर्थात ३६ एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेल्नुपर्ने प्रावधान छ ।

प्लेयर अफ द सिरिज ट्रफी साथ करण केसी ।

लिग २ को शीर्ष ३ टोली सोझै जुलाईमा हुने एकदिवसीय विश्वकप छनोटमा पुग्नेछन् भने चौथो र पाँचौं टोलीले शीर्ष तीन टोलीले जस्तै एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता कायम राख्दै विश्वकप छनोटमा पुग्ने अर्को मौका पाउनेछन् । दासानायके नेपालले एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता कायम राख्नेमा विश्वस्त देखिन्छन् ।

टेक्सासस्थित मोसा क्रिकेट मैदानमा अमेरिकाविरुद्धका खेलमा आफ्नो टोलीको हौसला बढाउँदै नेपाली समर्थक ।

लगातार शृंखला

प्रशिक्षक दासानायके ह्युस्टनबाटै क्यानडाको टोरन्टो लाग्नेछन् । नेपाली टोली काठमाडौं गएर अर्को सातापछि पुनः उत्तर अमेरिकी राष्ट्र क्यानडा आउने छ । नेपालले क्यानडासँग दुई ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय र दुई एकदिवसीय खेल्ने तालिका छ । क्यानडासँग नेपालले ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रिय जुन २८ र २९ मा खेल्नेछ । त्यसपछि जुलाई ४ र ५ मा दुई एकदिवसीय खेल्ने तालिका बुधबार क्यानले सार्वजनिक गरेको छ ।

नेप्लिज–क्यानेडियन क्रिकेट क्लबले नेपाली क्रिकेट टोलीको क्यानडा टुर व्यवस्थापन गर्ने क्यानले जनाएको छ । क्यानडाबाट नेपाली टोली जुलाई ८ मा स्कटल्यान्ड पुग्नेछ । नेपालले विश्वकप लिग २ को पाँचौं शृंखलामा स्कटल्यान्ड र नामिबियासँग प्रतिस्पर्धा गर्दै छ । सबै खेल इडेनब्रोमा हुनेछ । लिग २ मा एउटा टोलीले ९ खेल खेल्नुपर्ने प्रावधान छ । नेपालले जनवरी र फेब्रुअरीमा दुई शृंखला आयोजना गर्ने नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) का अध्यक्ष चतुरबहादुर चन्दले जनाए ।

उनका अनुसार नेपालले जनवरीदेखि अप्रिलसम्म बाँकी रहेको चारै शृंखला खेल्नुपर्ने हुनसक्छ । स्कटल्यान्डपछि नेपालको नामिबिया र पपुवा न्युगिनीको भ्रमण बाँकी रहनेछ । पपुवा न्युगिनीले आफ्नो घरेलु शृंखला नेपालमै खेल्ने इच्छा देखाएकाले त्यसबारेमा पनि छलफल चलिरहेको चन्दले बताए । लिग २ को घरेलु शृंखलाले नेपालको एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता निर्क्योल गर्ने दासानायके बताउँछन् ।

प्रकाशित : असार ३, २०७९ ०७:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×