बेलैमा मिलाइयोस् रासायनिक मलको व्यवस्था- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बेलैमा मिलाइयोस् रासायनिक मलको व्यवस्था

सम्पादकीय

मुलुकको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा एकचौथाइ योगदान कृषिको छ । बहुसंख्यक जनताको पेसा–परिचय नै खेती–किसानी हो । तैपनि खेतीको याममा रासायनिक मल अभाव हुनु नियमित नियतिझैं भएको छ; बाली लगाउने बेला किसानले सास्ती नबेहोरीकन पर्याप्त मल पाए भने त्यसलाई सुखद आश्चर्य मान्नुपर्ने अवस्था छ ।

बर्सेनिजसो मल आयातका लागि तोकिएका निकायहरूको गैरजिम्मेवारीको मूल्य किसानहरूले मात्र होइन, मुलुकको अर्थतन्त्रले नै चुकाउनुपरिरहेको छ । यसपालि पनि खेतीको मुख्य याम आउने बेला भएको छ तर सरकारसित मल मौज्दात छैन । जीटूजी (सरकार–सरकार) प्रक्रियाबाट नल्याइए असारेबालीका निम्ति मलको हाहाकारै हुने अवस्था छ । त्यही भएर, सरकारले हरेक खेपअनुसारको मूल्य निर्धारण गर्ने गरी भारतसित रासायनिक मल खरिदका लागि जीटूजी सम्झौता गर्ने गृहकार्य थालेको छ । यो तयारीलाई सरकारले तीव्रता दिनुपर्छ । र, बाली लगाउने मुख्य मौसममा किसानहरू मलको खोजीमा भौंतारिनुपर्ने अवस्थाको अन्त्य गर्नुपर्छ ।

रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण थालेपछि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा रासायनिक मलको मूल्य अकासिन थालेको हो । प्रतिटन ४ सय ५५ डलर हाराहारीमा पाइने युरिया मल करिब ११ सय र डीएपी करिब १३ सय डलर हाराहारी पुगेको छ । तीव्र मूल्यवृद्धिकै कारण अर्थ मन्त्रालयले दुईपटक गरी १२ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँको स्रोत सुनिश्चित गर्दा पनि कृषि सामग्री कम्पनी र साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनले टेन्डर गरेकै मल पनि आयात गर्न सकेनन् । त्यसैले सरकारले ‘लट’ अनुसार मूल्य सम्झौता गरी भारतबाट मल ल्याउन लागेको हो । तर, विश्वबजारको अवस्था अनुकूल नै हुँदा पनि यो या त्यो कारण देखाएर नेपालमा मल अभाव हुने गरेको थियो, सरकार गम्भीरतापूर्वक नलाग्ने हो भने अहिले त झनै निश्चिन्त हुने अवस्था छैन । तसर्थ, विश्वबजारको प्रतिकूलता चिर्न तथा अनिश्चय हटाउन सरकारले भारतसित शीघ्र सम्झौता गर्न जरुरी छ ।

भारतबाट जीटूजीमा पाँच वर्षका लागि रासायनिक मल ल्याउन गत फागुनमा समझदारी–पत्र (एमओयू) मा हस्ताक्षर भइसकेको छ । तैपनि, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भइरहेको मूल्यको उतारचढावका कारण खरिद मूल्यको विषय टुंगो लागेको छैन । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भएको मूल्यवृद्धिका कारण भारत सस्तोमा मल दिन तयार नभएको र ग्लोबल टेन्डरभन्दा सस्तो नभए अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले छानबिन गर्ने कृषि मन्त्रालयका अधिकारीको भनाइ छ । नेपाली कृषकहरूको जीविका र मुलुकको अर्थतन्त्रकै सवाल भएकाले यही बहानामा सरकार अनिर्णयको बन्दी भइरहनु हुँदैन । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको अस्थिरताका कारण लटअनुसार मूल्य फरक–फरक भए पनि उक्त मूल्य तर्कसंगत र सम्झौता पारदर्शी हुने हो भने सरकार अलमलिरहन आवश्यक छैन ।

जीटूजी प्रक्रियामा कृषि सामग्री कम्पनीले भारतको राष्ट्रिय केमिकल फर्टिलाइजर कम्पनीबाट मल खरिद गर्ने जनाएको छ । सबै प्रक्रिया टुंगिँदा पनि मल आउन दुई–तीन साता लाग्छ । जेठ अन्तिम सातादेखि त कतिपय स्थानमा धान रोपाइँ सुरु भइसक्छ; त्यसअघि ब्याड राख्दा पनि मल चाहिन्छ । मुलुकको प्रमुख बाली भएकाले धानका लागि मल उपलब्ध हुनु–नहुनुले अर्थतन्त्रको आकारमै फरक पार्छ । धानको उत्पादन घट्दा चालु आर्थिक वर्षमा कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा कृषिको योगदान २३.९५ प्रतिशत मात्र हुने केन्द्रीय तथ्यांक विभागको अनुमान छ, जबकि गत वर्ष यो २४.९० प्रतिशत थियो । धानबालीका लागि डेढ लाख टन मल चाहिन्छ । तर अहिले कृषि सामग्री कम्पनीसँग डीएपी १५ हजार, युरिया ३ सय ८७ टन र पोटास ७ सय टन मात्रै मौज्दात छ । साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनसँग त कत्ति पनि बाँकी छैन । यिनै आँकडाका आधारमा पनि सरकारले खरिद प्रक्रियालाई तीव्र बनाउनुपर्छ ।

जमिनको उर्वराशक्ति दीर्घकालसम्म कायम राख्न, पर्यावरण जोगाउन र स्वास्थ्यकर कृषि उत्पादनका लागि कतिपय विकसित देशहरूले रासायनिक मलको प्रयोगलाई घटाउन थालेका छन् । बिस्तारै नेपाल पनि यसतर्फ अघि बढ्नुपर्छ । तर बिनायोजना एकैचोटि खेतीलाई पूर्ण रूपमा जैविक बनाउने भन्दै श्रीलंकामा रासायनिक मललाई प्रतिबन्ध लगाउँदा कृषि उत्पादनमा ठूलो ह्रास आएको तथ्य यहाँ भुल्नु हुन्न । कृषि उत्पादन र यसको वृद्धिदरको मात्रा नघट्ने गरी प्रांगारिक मल प्रयोगको विधि–ज्ञान आम किसानहरूमा नहुँदासम्म रासायनिक मल प्रयोग गर्नुको विकल्प छैन । त्यही भएर, प्रमुख खेतीको महिनामै मल अभाव हुन नदिन सरकार गम्भीर बन्नुपर्छ ।

प्रकाशित : वैशाख २८, २०७९ ०७:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सिटीमा हल्यान्डको आगमन

एएफपी

लन्डन — म्यानचेस्टर सिटीले आफ्ना प्रतिद्वन्द्वी टोलीहरूलाई कडा चेतावनी दिँदै स्टार स्ट्राइकर इर्लिङ हल्यान्डलाई बोरुसिया डर्टमन्डबाट अनुबन्धन गरेको मंगलबार घोषणा गरेको छ । प्रिमियर लिग च्याम्पियन टोली सिटीले ६ करोड युरो तिर्न तयार भएपछि नर्वेजियन अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी हल्यान्ड इतिहाद जान लागेका हुन् । 

‘हामीले बोरुसिया डर्टमन्डसँग इर्लिङ हल्यान्डका लागि २०२२ को जुलाई १ देखि लागू हुने गरी सरुवा गर्न सहमति जनाएको म्यानचेस्टर सिटी निश्चित गर्दछ,’ सिटीको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘खेलाडीसँग क्लबले सहमतिको अन्तिम रूप दिन बाँकी छ ।’

कीर्तिमानी गोल गर्दै आएका सर्जियो अगुइरो गत वर्ष सिटीका छाडेर गएपछि टोलीले लामो समयदेखि विशेषज्ञ स्ट्राइकरको खोजी गर्दै आएकामा २१ वर्षे अग्ला स्ट्राइकर हल्यान्डलाई लिएको हो । गत सिजनमा सिटीले टोटेनहमबाट इंग्ल्यान्डका कप्तान ह्यारी केनलाई ल्याउन खोजे पनि त्यो अन्तिममा असफल भएको थियो ।

हल्यान्डका बुवा अल्फे–इन्गेले सन् २००० देखि २००३ सम्म सिटीबाट खेलेका थिए । २०२० को जनवरीमा आरबी साल्जबर्गबाट डर्टमन्ड आएयता हल्यान्डले सानदार प्रदर्शन गर्नेक्रममा ८८ खेलमा ८५ गोल गरेका थिए । उनको सिटीसँग सम्भावित सरुवालाई लिएर सोमबारदेखि नै विभिन्न चर्चा चलिरहेको थियो । समाचारहरूमा जनाइअनुसार उनले स्वास्थ्य परीक्षण नै गरिसकेको जनाइएको थियो ।

सिटीले बुधबार खेल्ने उल्भससँगको प्रिमियर लिग खेलअगाडि व्यवस्थापक पेप ग्वार्डिओलाले मंगलबार पत्रकार सम्मेलनमा हल्यान्डका सरुवालाई लिएर बोल्न अनिच्छुक थिए तर सम्झौता भइसकेको आँकलन गरिएको थियो । ‘यो स्थिति सबैलाई थाहै छ, तर म यसबारेमा बोल्दिनँ किनभने मलाई अर्को सिजन भविष्यलाई लिएर कुरा गर्न मनपर्दैन ।’

उनले अगाडि भनेका थिए, ‘तर म यही माहोलमा भन्छु, बोरुसिया डर्टमन्ड र म्यानचेस्टर सिटीले मलाई सम्झौता पूरा नभएसम्म नबोल्न भनेको छ, त्यसैले म बोल्दिनँ, त्यसका लागि म माफी चाहन्छु । समय आएपछि म यसबारेमा बोल्ने छु ।’ सिटीले यस सिजनको प्रिमियर लिगमा सर्वाधिक ८९ गोल गरिसकेको छ तर पछिल्ला दुई सिजनमा प्रायजसो मुख्य स्ट्राइकरबिनै खेलिरहेको छ । रियाद महारेजले सर्वाधिक २४ गोल गरेका छन् भने रहिम स्टर्लिङले १६, केभिन डी ब्रुयनले १५ र फिल फोडेनले १४ गोल गरेका छन् ।

यस सिजनको प्रिमियर लिग समाप्त हुनु तीन खेलअगाडि सिटीले लिभरपुलमाथि ३ अंकको अग्रता लिएको छ । टोली ५ वर्षमा चौथो पटक लिग उपाधि नजिक छ । तर टोली च्याम्पियन्स लिगको सेमिफाइनलमा रियल म्याड्रिडसँग समग्रमा ६–५ ले पराजित भएको थियो । इतिहादमा छैटौं सिजन बिताइरहेका ग्वार्डिओलाले सबैखाले सफलता पाए पनि उनी युरोपियन प्रतियोगितामा असफल रहँदै आएका छन् । हल्यान्डको आगमनमा सिटीले च्याम्पियन्स लिगमा पनि प्रभुत्व जमाउने विश्वास लिएको छ ।

प्रकाशित : वैशाख २८, २०७९ ०७:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×