महाधिवेशनपछिको नेपाली कांग्रेस- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

महाधिवेशनपछिको नेपाली कांग्रेस

दुईतिहाइ बहुमतको सरकार होस् वा नेतृत्व, अभिशापसिद्ध भएका उदाहरणहरू ताजै छन् । बहुमत भएर मात्र पुग्दैन, नेतृत्वले सबैलाई समेट्न नसके जतिसुकै बलियो समर्थन भए पनि व्यर्थ हुन्छ भन्ने यथार्थ ओली सरकार ढल्नुले पुष्टि गर्छ ।
अर्जुननरसिंह केसी

लामो संघर्षको इतिहास बोकेको, सबभन्दा जेठो र लोकतान्त्रिक पार्टी नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशनप्रति राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय चासो र सरोकार रहन्छ नै । समग्र नेता तथा कार्यकर्ता पंक्ति (र्‍याङ्क एन्ड फायल) लाई महाधिवेशनको नीति–निर्देशन (म्यान्डेट) के छ भन्ने नीतिगत तथा सैद्धान्तिक पक्षको दिशाबोध जरुरी छ ।

महाधिवेशनभन्दा अघि देशभरिका पार्टी साथीहरूमा कांग्रेसको रूपान्तरण तथा वैचारिक पुनर्जागरण, नीतिगत, विधिसंगत, संस्थागत एवं सम्पूर्ण गुणात्मक सुधारको आवश्यकता तथा सरोकार सहज र स्वाभाविक रूपमा प्रकट भएकै हो । चौधौं महाधिवेशन विधानतः चार वर्षमा हुन सकेन । विधानमा उल्लिखित ‘विशेष परिस्थिति’ को प्रावधानद्वारा महाधिवेशन एक वर्षसम्म सार्न सकिने सुविधा त लिइयो तर यसको व्याख्या र औचित्य देखिएन । थपिएको एक वर्षमा पनि समय गुजार्ने र सातौं पटक मिति सार्ने काम मात्र भयो । देशको संविधानले दिएको छ महिनाको सीमामा पनि नभएर नेतृत्व चयन गर्न, लोकलाज राख्न र वैधानिक चुनौती टार्नका लागि मात्र हतारहतारमा महाधिवेशन भयो ।

महाधिवेशनले नेतृत्व चयन त गर्‍यो, तर नीतिगत छलफल भएन । हरेक महाधिवेशनभन्दा छ–सात महिनाअगाडि नै केन्द्रीय समितिका राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक, सांगठनिक, अन्तर्राष्ट्रिय पेसागत समिति गठन र बौद्धिक परामर्शसहित प्रतिवेदन तयार गरी सबै जिल्लामा पठाएर राय–परामर्श लिने परम्परा यसपालि पूरै तोडियो । नीति होइन, नेता व्यवस्थापनमै अधिवेशन टुंगियो ।

प्रशासन, साधन–स्रोत र शक्तिको अभूतपूर्व परिचालनजस्ता, कांग्रेसको संस्कार र स्वभावसँग मेल नखाने अनेकौं हत्कन्डा र विधि प्रयोग गरिएको भए पनि महाधिवेशनका सम्पूर्ण प्रतिनिधि साथीहरू रूपान्तरण वा परिवर्तनका पक्षधर देखिए । तर यसविपरीत, केन्द्रको रूपान्तरण पक्षधर नेतृत्व नै अपरिवर्तनशील, स्वकेन्द्रित र निहित स्वार्थबाट वशीभूत देखियो । क्रियाशील सदस्यता वितरणमा गरिएको चरम मनपरीलाई रोक्न पार्टी केन्द्रीय कार्यालयको प्रांगणमा सयौं दिनसम्म भएका धर्ना र अनशनउपर न्यायोचित सुनुवाइ नभएको मात्र होइन, प्रहरी–प्रशासन र राज्यशक्ति समेतको दुरुपयोगको कुरूप दृश्य देखियो ।

महाधिवेशनपछि

जे भए पनि महाधिवेशन सम्पन्न भयो । प्रतिस्पर्धामा मत विभाजन हुन्छ, मन विभाजन हुनु हुन्न । हार स्वीकार र विजेतालाई सहयोग गर्नु साझा दायित्व हो । कांग्रेसमा अब वंशीय वा व्यक्तिगत गुट वा स्वार्थ–समूह छैन, दुईवटा वैचारिक समूह मात्र छन् । एकातिर छ यथास्थितिवादी समूह र सभापतिमा पराजित डा. शेखर कोइरालालगायत हामीहरूको रूपान्तरणकारी वैचारिक समूह जसले विचारको प्रतिनिधित्व गर्छ ।

स्वार्थले प्रेरित व्यक्तिपूजक झुन्डले गरेको देवत्वकरणमा रमाउने प्रवृत्ति लोकतान्त्रिक आचरण होइन । पछिल्लो पुस्ताका धनराज गुरुङ उपसभापति र गगन थापा तथा विश्वप्रकाश शर्मा महामन्त्रीमा, बद्री पाण्डेसहित धेरैलाई पदाधिकारी र सदस्यमा निर्वाचित गराएर चौधौं महाधिवेशनले रूपान्तरण र पुस्तान्तरणको अनिवार्यतालाई निर्देश गर्‍यो । चौध पदाधिकारीमध्ये धेरैजसो नयाँ साथीहरू निर्वाचनबाट आउनुभएको छ । उहाँहरूको सहज स्वभाव र कार्यशैली पार्टीलाई विधिसम्मत र अनुशासित रूपमा सञ्चालन गर्ने नै हो, विधिविहीन भएर जबरजस्ती घिसार्ने पक्कै होइन । पदाधिकारी महाधिवेशनबाट निर्वाचित हुनुले नै सामूहिक नेतृत्वको अभ्यास सुरु गरेको छ ।

पूर्वाग्रहमुक्त, संस्थाप्रति स्वार्थविहीन र समर्पित रहेर नीति, व्यवहार, विधि र प्रक्रियाद्वारा पुष्टि हुने, पार्टीप्रति कटिबद्ध, सत्य र न्यायको स्थापनामा सामूहिक अनवरत संघर्ष नै वर्तमान रूपान्तरणकारी अभियान हो । महाधिवेशनको परिणामबाट नीतिगत, विधिसंगत र संस्थागत सुधार अभियान न थाकेको छ, न त हारेको छ । यथार्थमा लोकतान्त्रिक पार्टीको आन्तरिक निर्वाचनमा ‘विनर’ (विजयी) र ‘रनर’ (सहगामी) मात्र हुन्छन्, ‘लुजर’ (पराजित) कोही हुँदैन भन्ने सबैले बुझ्नु जरुरी छ । अन्य पार्टीझैं टीकाटालो वा नेताको फर्मानबाट चल्ने होइन, प्रधानमन्त्रीमा बहाल पार्टी सभापतिसँग समेत प्रतिस्पर्धात्मक संघर्ष र प्रतिकार गर्ने उदाहरणीय हक नै कांग्रेसको जीवन्त आदर्श हो, र लोकतन्त्र हो ।

देशको परिस्थिति

नेपाल आज अन्तर्राष्ट्रिय शीतयुद्ध र रणभूमिको खतरातिर उन्मुख छ । आणविक तथा सैन्य शक्तिमा अग्रणी दुई विशाल छिमेकीको तानातान, चीन–अमेरिका तनाव र सामरिक होडबाजीको द्वन्द्वकेन्द्र नेपाल हुन थालेको जटिलतम परिस्थिति निराकरणका लागि सन्तुलित कूटनीतिक समाधान कांग्रेसले मात्र गर्न सक्छ । यसका लागि पार्टीभित्रैको सम्पूर्ण एकता आजको पूर्वसर्त हो ।

हामी अनेकौं चुनौती, समस्या, जटिलता र संकटहरूबाट आक्रान्त छौं । राजनीतिक व्यवस्था फराकिलो भयो, त्यही लय र मात्रामा सामाजिक–आर्थिक प्रणाली फराकिलो बन्न सकेन । राष्ट्र बैंक अनुसार, छ वर्षयता करिब ९ प्रतिशतको दरले महँगी बढेर सरकारको नियन्त्रणभन्दा बाहिर गइसकेको छ । विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा तीव्र गिरावटसँगै व्यापारघाटा खतराको तहमा पुगेको छ । दण्डहीनता, भ्रष्टाचार, कुशासन, अति राजनीतीकरणका साथै गरिबी र कुव्यवस्थापनले पराकाष्ठा नाघेको छ । कोरोना महामारी अर्को भयावह समस्याका रूपमा छँदै छ । मुलुकको निर्माण र विकासको शक्ति, युवा पुस्ता रोजीरोटीको खोजीमा दिनहुँ हजारौंको संख्यामा विदेश पलायन भइरहेको र परिश्रम गर्न गएका छोराहरू दिनहुँ दस जनाको दरले बाकसमा बन्द भएर स्वदेश फर्काइँदाको हृदयविदारक घटनाले असंख्य परिवारलाई विह्वल बनाएको छ । कृषि र पर्यटनजस्ता अर्थतन्त्रका आधारस्तम्भहरू सशक्तीकरण हुनुको सट्टा निरन्तर क्षयीकरणमा जाँदै छन् । देशको यो संकटोन्मुख परिस्थितिमा कांग्रेस र यसको नेतृत्वको सरकार निरपेक्ष र अनुत्तरदायी बन्न सक्दैन ।

सभापतिको अभिभारा

कांग्रेस सभापति पार्टीको अस्तित्व, प्रतिष्ठा, गरिमा र इतिहासका प्रतिनिधि हुन्Ù पार्टी विधानपालक संस्था हुन् । सहिदको बलिदान, ऐतिहासिक जिम्मेवारी र भरोसाको प्रतीक सभापतिको विवेकमा तमाम पार्टी सदस्यहरू समान हुनुपर्छ । सबैको संरक्षक र साझा व्यक्तित्वका रूपमा विधानसम्मत, न्यायपूर्ण र पारदर्शी व्यवहार अपनाउने संस्था हुनुपर्छ सभापति । भाषणमा मात्र साझा र सन्तुलनवादी होइन, व्यवहारमा पनि देखिनुपर्छ । भागबन्डा हुनु हुन्न भन्नुको मतलब आन्तरिक प्रतिपक्षलाई न्यायोचित साझेदारीबाट विमुख गराउनु किमार्थ होइन । पार्टी कसैको पनि ठेकेदारी होइन, सबैको साझेदारी र सहभागिताको समूह हो । योगदान र क्षमताका आधारमा निश्चित मापदण्ड, न्यायोचित अवसर र प्रतिनिधित्वको खोजी भागबन्डा होइन ।

वडास्तरदेखि केन्द्रसम्म विभाजित मानसिकता र कुँडिएका मनहरू जोड्न सबै तहका नेतृत्व समूहमा संयोजन र सन्तुलनको संयन्त्र जरुरी छ । विधान अनुसार केन्द्रमा तत्काल कार्यसम्पादन समिति गठन हुनुपर्छ । मान र स्थानको व्यवस्थापन होइन, यथोचित कदर र जिम्मेवारीसँग जोड्नÙ अधिकार र कर्तव्यमा सबैलाई सहभागी बनाउन अबका निर्णयहरू लक्षित हुनुपर्छ । तर सभापतिबाट पार्टी विधान अनुसार २० प्रतिशत (३३ जना) केन्द्रीय सदस्य मनोनीत गर्ने अधिकारलाई दुरुपयोग गरी मापदण्डबिना आफ्ना निर्वाचन सहयोगीहरूलाई मात्र मनोनीत गरेर तिक्तता विस्तार गर्नुका साथै कुँडिएका मनहरूलाई झन् निराश बनाइएको छ ।

दुईतिहाइ बहुमतको सरकार होस् वा नेतृत्व, अभिशापसिद्ध भएका उदाहरणहरू ताजै छन् । बहुमत भएर मात्र पुग्दैन, नेतृत्वले सबैलाई समेट्न नसके जतिसुकै बलियो समर्थन भए पनि व्यर्थ हुन्छ भन्ने यथार्थ ओली सरकार ढलेको घटनाले पुष्टि गर्छ । तसर्थ व्यवस्थापन र सन्तुलनमा विशेष ध्यान र प्रयास लगाउनु आजको आवश्यकता हो ।

कांग्रेसको कर्तव्य

स्थानीय, प्रादेशिक र संघीय निर्वाचन हाम्रासामु आइसकेका छन् । निर्वाचन नीति, आर्थिक–सामाजिक र सांगठनिक स्थितिका बारेमा पार्टीभित्र सर्वमान्य निष्कर्षमा पुग्ने दायित्व र चुनौती छ । आम कार्यकर्ताको भावनालाई एकातिर पन्छाएर नेताकेन्द्रित निर्णय गर्नु हितकर हुँदैन । निकट भविष्यमा हुने स्थानीय निर्वाचनमा पार्टीले अख्तियार गर्ने नीति, कार्यक्रम, रणनीति र एजेन्डाका बारेमा कांग्रेसले विभिन्न तहमा बहस चलाउनु आवश्यक छ । तसर्थ, नीति तय गर्न स्थानीय निर्वाचनभन्दा अगाडि नै महासमिति बैठक बस्नुपर्छ । यसको ढाँचा र प्रक्रियाबारे छलफल हुनु आवश्यक छ ।

पार्टी विधानको धारा २२/११ मा सरकारमा सामेल हुनेबारे नीतिगत निर्णय र पार्टीबाट सहभागी गराइने मन्त्रीको मापदण्ड तयार गर्ने उल्लेख छ । तर त्यसो भएन । गठबन्धनको साझा कार्यक्रम पार्टीमा आजसम्म पेस भएको छैन । एजेन्डा र मापदण्डका आधारमा निर्णय लिने परम्परा पुनःस्थापित गर्दै, पार्टीको संस्थागत सुधार, सहअस्तित्व र सम्पूर्ण एकताका लागि नेतृत्वको ध्यान केन्द्रित हुनु आवश्यक छ । एकता र मेलमिलाप भनेकै सहअस्तित्व तथा सबैद्वारा सबैको सम्मान हो, आत्मसमर्पण होइन । जनता आगामी निर्वाचनपछि कांग्रेसको सक्षम सरकार देख्न चाहन्छन् । यसका लागि सम्पूर्ण विवाद थाती राखेर मेलमिलाप तथा समान सहअस्तित्वको वातावरण निर्माण आवश्यक छ । विद्यमान चुनौती सामना गर्न विधिवत् एकता, एकता र मात्र एकता आजको प्राथमिकता हो ।

केसी नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य हुन् ।

प्रकाशित : माघ ६, २०७८ ०७:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आशा–निराशामिश्रित सय दिन

विधिको शासन, संविधानको रक्षा, संसद्को पूर्णकालको सुनिश्चितता, विगत सरकारबाट भएका भ्रष्टाचार काण्डहरूको छानबिन तथा कारबाही र सुशासनप्रति संकल्प र दृढताका लागि नै यो सरकार गठन भएको हो भन्ने हेक्का सत्तासीनहरूलाई हुनु जरुरी छ ।
अर्जुननरसिंह केसी

राजनीतिमा सय दिन पनि एक युग हुन सक्छ भन्ने मान्यताले लोकतान्त्रिक राज्य प्रणालीमा सरकारको पहिलो सय दिन अर्थात् ‘मधुमास’ उसको सामर्थ्य चिन्ने, भावी कार्यदिशाबारे आशाको सन्देश दिँदै जनताका लागि काम गर्न थालेको भनी विश्वासी छवि निर्माण गर्ने र आफ्नो पहिलो प्रभावको सुवास छर्ने समय हो ।

नेपाली कांग्रेस नेतृत्वको गठबन्धन सरकारले कात्तिक ३ मा आफ्नो कार्यकालको पहिलो सय दिन पूरा गर्दै उपलब्धि सार्वजनिक गरेको छ । तर लोकतान्त्रिक संस्कृति र मान्यतालाई आत्मसात् गर्न नसकेको प्रमुख प्रतिपक्षी नेकपा (एमाले) को व्यवहार समयोचित रहेन । यसअघि दुईपटक विघटन खेपिसकेको संसद् एमालेले नै मुढेबलका भरमा चल्न दिएन ।

दैनिक प्रशासनिक गतिविधिलाई सरकारको सयदिने उपलब्धि मानिँदैन । गठनको सयदिने अवधिमा सरकारले निश्चित राष्ट्रिय संकल्प र लक्ष्य हासिल गर्न के–कस्ता नयाँ ठोस तथा उत्साहजनक नीति तथा कार्यक्रमको सुरुआत गर्‍यो र कस्तो प्रारम्भिक परिणाम वा उपलब्धि हासिल भयो ? सरकारको कामले जनहितको कसीमा कुन दिशानिर्देश गरेको छ ? यस्तै प्रश्नको कसीमा मूल्यांकन गर्ने समयको प्याकेज हो सय दिन ।

नेपोलियन बोनापार्ट इल्बा द्वीपको निर्वासनबाट सन् १८१५ मा पेरिस फर्केर सत्तामा पुनःस्थापित भएपछि १११ दिनभित्र राजा लुई अठारौंको पुनःस्थापनादेखि प्रसिया र अंग्रेजविरुद्ध लडाइँसम्म इतिहासको अध्याय नै बदल्ने जेजस्ता घटना भए, सीमित अवधिमा असाधारण परिस्थितिका कारण कालान्तरमा त्यस्तो सयदिने अवधि संसारका लागि अनुकरणीय परम्परा बन्यो । त्यो इतिहासले सय वर्षपछि अमेरिकी राष्ट्रपति फ्र्यांकलिन डेलानो रुजवेल्टलाई प्रभाव पारेछ, उनले आफ्नो पहिलो सय दिनको कालखण्डमा सन् १९३० को दशकमा उत्पन्न महामन्दीबाट अमेरिकालाई मुक्त गर्ने संकल्पका कार्यक्रम ल्याए र सफल भए । सय दिन लोकतान्त्रिक शासनको महत्त्वपूर्ण परीक्षण अवधि स्थापित भयो ।

गठबन्धन सरकारको उत्पत्ति

निर्वाचनमा जनतासमक्ष भ्रम र कपोलकल्पित प्रतिबद्धता बाँडेर पाँच वर्ष निर्बाध सत्ता सञ्चालन गर्न मतादेश पाएको ओली सरकार आफ्नै कारणले पतन भयो । संविधान, संसदीय पद्धति, लोकतान्त्रिक राज्य प्रणालीका मौलिकता — शक्ति पृथकीकरण, नियन्त्रण र सन्तुलनका नियम — लाई ध्वस्त पार्दै ओली सरकारको अहंकार, दम्भ र निरंकुशताले सीमा नाघ्दै गयो । त्यो गतिविधि सत्तारूढ पार्टीकै वरिष्ठ नेता–कार्यकर्तालाई समेत असह्य भएपछि ओली सरकारको विकल्पमा लोकतान्त्रिक गठबन्धन सरकार गठन भयो । विधिको शासन, संविधानको रक्षा, संसद्को पूर्णकालको सुनिश्चितता, विगत सरकारबाट भएका भ्रष्टाचार काण्डहरूको छानबिन तथा कारबाही र सुशासनप्रति संकल्प र दृढताका लागि नै यो सरकार गठन भएको हो भन्ने हेक्का सत्तासीनहरूलाई हुनु जरुरी छ ।

गठबन्धनका घटकहरूले एघारवटा प्राथमिकता निर्धारण गरेको चौध पृष्ठको साझा सहमतिको कार्यक्रम जारी गरी सरकार सञ्चालनको आधार बनाएका छन् । संविधानको सर्वोच्चता, कानुनी राज्य र सुशासनको सुनिश्चितता, संघीयताको प्रभावकारिता, स्थानीय सरकारहरूको सबलीकरण, उच्च र समन्यायिक आर्थिक विकासमा जोड, उत्पादनमूलक अर्थतन्त्रमा जोड, महँगी नियन्त्रण एवं प्राकृतिक प्रकोप पीडित जनताको उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनामा जोडजस्ता ती कार्यक्रमको कार्यान्वयन र उपलब्धिको मूल्यांकन भविष्यले गर्ला । आफ्ना सन्तान पाल्न कष्ट भोगिरहेका तर आठ–आठवटा सरकार पाल्नुपरेका जनता भनिरहेका छन्— जति गर्न सकिन्छ, त्यति मात्र बोल; गफ मात्र नगर; हामीलाई बाँच्न देऊ ।

जनताका असीमित आवश्यकता र सीमित साधन–स्रोतको समायोजन, धरातलीय यथार्थ र आदर्शको सन्तुलनमा बनाइएका कार्यक्रम मात्र पूरा हुन्छन् । २०१६ सालमा पहिलो जननिर्वाचित सरकारका रूपमा सत्ता सम्हालेका बीपीजस्ता भिजनरी नेताले सरकारको नेतृत्व गर्दा आफ्ना सुखद कल्पनाहरू भजाउन सक्नुहुन्थ्यो । तर धरातलीय यथार्थमा टेकेर उहाँले प्राथमिकता तोक्नुभयो, ‘ठूलठूला कुरा गरेर काम छैन । नारकीय कष्ट र भीषण गरिबीमा प्राण अल्झाएर बसेका ग्रामीण गरिब जनताको सबैभन्दा पहिले जीवन उन्नत हुनुपर्छ । उनीहरूलाई बसोबासको आफ्नै एउटा घर होस्, दूध खानलाई गाई होस्, ओखतीमुलोको व्यवस्था होस्, नानीहरू स्कुल गएर पढ्न पाऊन् । अर्थात्, १५ वर्षभित्र मेरैजस्तो मध्यम आर्थिक जीवनस्तर उनीहरू सबैको होस् । त्यति गर्न सकिन्छ, म सक्छु । हामीले जनताको यो अपार समर्थनलाई त्यही लक्ष्यप्राप्तिका लागि राष्ट्रिय संकल्पका साथ लगाउनुपर्छ ।’ आज पनि २०१६ सालकै जस्ता कार्यक्रम जारी गर्नुपर्छ भन्ने त होइन तर पहिलो जननिर्वाचित सरकारले स्थापना गरेको संकल्प, कार्यशैली र कटिबद्धता समयानुकूल रूपान्तरण गर्दै अनुसरण गर्नुपर्ने आज पनि उत्तिकै जरुरी छ ।

देउवाले प्रधानमन्त्री नियुक्त भएपछि २०७८ चैतसम्म सबै नेपालीलाई कोरोनाविरुद्ध खोप लगाइसक्ने भन्दै भ्याक्सिनमै जोड दिनुभयो, जसको सकारात्मक प्रभाव देखिन्छ । यसलाई वडा तहसम्म पुर्‍याउनु आवश्यक छ । साथै क्यान्सर रोगी, मिर्गौला र मेरुदण्डका बिमारीलाई मासिक ५ हजार रुपैयाँ सहायता दिने, अति विपन्न गरिब परिवारलाई १० हजार रुपैयाँ सहायतास्वरूप उपलब्ध गराउने, प्राकृतिक प्रकोप पीडित जनतालाई २ लाख रुपैयाँ सहयोग दिने, दक्षिण एसियाली फुटबल (साफ) का उपविजेता टिमका प्रत्येक खेलाडीलाई पाँच लाख पारितोषिक दिने निर्णयहरू स्वागतयोग्य छन् ।

अनिवार्य उत्तरदायित्व र जिम्मेवारी

सरकारका सय दिन पूरा हुँदा देशले भोग्नुपरेको बेमौसमी मुसलधारे वर्षाबाट १५६ जनाको निधन भएको छ, थप सय जनाभन्दा बढी बेपत्ता छन् । अनुमानित ६ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको धानबाली क्षति अनि सवा अर्ब रुपैयाँको नगदे, तरकारी र तेलहन बालीको नोक्सानीले गर्दा किसानप्रति सरकारमाथि थप दायित्व परेको छ, जसलाई पन्छाउन मिल्दैन । उद्धार, राहत र पुनःस्थापना मात्र होइन, अन्नदाता किसान र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको मुख्य आधार कृषिका लागि सरकारले परिणाममुखी, किसानमुखी र दूरगामी कार्यक्रमका साथ किसानलाई राहत प्याकेज तथा बाली बिमा गर्ने नीति तर्जुमा गर्नु अनिवार्य भएको छ ।

रोजगारीका लागि बिदेसिन बाध्य युवाशक्तिलाई देशभित्रै खपत गराउन, बाँझै रहेका जमिनलाई उत्पादनमा लगाउन र कृषिलाई आधुनिकीकरण गर्न नीति र कार्यक्रम जरुरी छ । महामारीमाथि पालैपालो अनेकौं प्राकृतिक प्रकोपको मार खेपिरहेका जनताका लागि सरकार गफले होइन, कर्मले कसरी जनताको दुःखमा सहयोगी बन्ला भन्ने जिज्ञासा प्रत्येक नेपालीको मनमा छ । बजारको अराजकताले गर्दा निश्चित आय भएका, विपन्न र बेरोजगार मानिसको ढाडै भाँच्ने कृत्रिम महँगी नियन्त्रण हुन सकेको छैन । महाकाली नदी तर्दा तुइनको लट्ठा खुस्काइदिनाले नदीमा खसेर बेपत्ता भएका जयसिंह धामीका विषयमा आजसम्म सरकारी स्पष्टता छैन ।

न्यूनतम साझा कार्यक्रम

आफ्नै पार्टीको निर्वाचन घोषणापत्रलाई मजाक बनाउने छुट कुनै सरकारलाई हुँदैन । बितेका सय दिनमध्ये ८७ दिन सरकारले मन्त्रिपरिषद्लाई पूर्णता दिन नसक्नु दुर्भाग्यपूर्ण हो । १८ महिनाको कार्यकालमा सय दिन (१७ प्रतिशत) खर्च गरिसकेको सरकारलाई ओली सरकारको पदचिह्न पछ्याउने छुट छैन । शक्ति पृथकीकरण, नियन्त्रण र सन्तुलनको आधारभूत सिद्धान्तको मूल्यमा कार्यपालिका र न्यायपालिकाबीच मन्त्रिपरिषद् गठनमा सौदाबाजी भएको गम्भीर चर्चा दुःखद रह्यो । भागबन्डाका आधारमा सरकार चलाउने हो भने भोलि राज्यका अन्य अंगले पनि भाग खोज्न थाले के गर्ने ? संसद् अधिवेशनलाई बीचैमा विसर्जन गरी अध्यादेश लागू गर्नु लोकतान्त्रिक प्रक्रिया किमार्थ होइन । त्यसमाथि लागू अध्यादेशलाई स्वाभाविक रूपमा विसर्जन हुन नदिई फिर्ता लिनु राजनीतिक नैतिकता हुँदै होइन ।

सरकारको प्राथमिकताका एघारवटा साझा कार्यक्रममध्ये भ्रष्टाचारविरुद्ध छानबिन र कारबाहीको प्रतिबद्धता पनि एक हो । मलाई राम्रो सम्झना छ, गत वर्ष असोजको अन्त्यतिर पूर्वप्रधानमन्त्री डा. बाबुराम भट्टराईले नामै किटेर आफ्नो पालामा सुरु गरेको बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनालाई ९ अर्ब रुपैयाँ कमिसन खाएर अलपत्र पारिएको र प्रमाणित गर्न आफू तयार रहेको भन्नुभएको थियो । यसका साथै, पूर्ववर्ती सरकारका पालामा भएका अर्बौंका सनसनीपूर्ण काण्डहरू, वाइडबडी जेट विमान खरिदमा भएको ४ अर्ब ३५ करोड ५६ लाखको भ्रष्टाचार, चिकित्सा शिक्षासम्बन्धी ऐनबाट माफियाको पक्षपोषण, सेक्युरिटी प्रिन्टिङ प्रेस, नेपाल ट्रस्टको अर्बौंको सम्पत्ति लिजमा दिएर गरिएको भ्रष्टाचारलगायतको पारदर्शी तथा निष्पक्ष छानबिन गर्नु; पूर्वप्रधानन्यायाधीशहरूमध्ये कसैको संयोजकत्वमा न्यायिक आयोग गठन गरी त्यसबारे यथार्थ जनतासमक्ष ल्याउनु राष्ट्रिय माग हो ।

यो भ्रष्टाचारविरुद्ध नेपाली कांग्रेसले संस्थागत निर्णय नै गरेको थियो । गठबन्धनका नेताहरू प्रचण्ड, माधव नेपाल, बाबुराम भट्टराई, उपेन्द्र यादवले पनि उक्त काण्डहरूविरुद्ध समयसमयमा सार्वजनिक अभिव्यक्तिसहित र कारबाहीको आवश्यकतामा जोड दिनुभएकै हो । तर अहिले यसमाथि छानबिन केले रोक्यो, यही नै आश्चर्य छ ।

सरकारका सय दिनमा केही आशा र निराशाको सम्मिश्रण देखिन्छ । दण्डहीनताको अन्त्य गरी भ्रष्टाचारमुक्त, सुशासनयुक्त, स्वच्छ लोकतान्त्रिक प्रणाली स्थापित गर्नु यो गठबन्धन र सत्ता नेतृत्वमा रहेको कांग्रेसको विशेष जिम्मेवारी हो । अत्यन्त जटिल परिस्थितिमा बनेको यो सरकारको अगाडि चुनौतीको पहाड छ भने अवसरको मैदान पनि छ, तर ‘हेर्छु,’ ‘सच्याउँछु,’ ‘पर्ख,’ ‘भोलि गर्छु’ भन्ने समय छैन ।

arjunnkc@gmail.com

(केसी नेपाली कांग्रेसका केन्द्रीय सदस्य हुन् ।)

प्रकाशित : कार्तिक ८, २०७८ ०८:००
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×