खोप अभियानको गति बढाऊ, बुस्टर डोजको व्यवस्था गर- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

खोप अभियानको गति बढाऊ, बुस्टर डोजको व्यवस्था गर

सम्पादकीय

नेपालमा कोभिड–१९ को दोस्रो लहर जारी रहेका बेला दुई साताअघि दक्षिण अफ्रिकामा देखिएको कोरोना भाइरसको नयाँ रूप ओमिक्रोन छिमेकी मुलुक भारतसम्मै आइपुगेको छ । भाइरसको नयाँ प्रजाति कति संक्रमणशील र डरलाग्दो छ, र हालसम्मका खोपहरूले यसको प्रतिरोध गर्न सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने यकिन गर्न वैज्ञानिकहरू जुटिरहेका छन् ।

यसबेला नेपालले दुई कुरामा ध्यान दिनु अपरिहार्य छ— एउटा नयाँ भाइरस मुलुक प्रवेश गर्न नपाओस् र केही गरी भित्रिहाल्यो भने फैलिन नसकोस् भनेर पर्याप्त सतर्कता अपनाउनुपर्नेछ । दोस्रो, यथासम्भव छिटो लक्षित सबैलाई खोप लगाइसक्ने प्रबन्ध मिलाउनुपर्नेछ, र यस क्रममा दुई मात्रा खोप लगाइसकेकाहरूलाई बुस्टर डोज लगाउन पनि थाल्नुपर्नेछ ।

हालसम्म आइसकेको र चैत मध्यसम्म आइपुग्ने करिब सवा ६ करोड डोज खोप लक्षित व्यक्तिलाई दुवै चरण मात्र होइन, बुस्टर डोज लगाउन पनि पर्याप्त हुन्छ । हालसम्म मुलुकमा २ करोड ७१ लाख ६८ हजार मात्रा खोप भित्रिएको छ, त्यसमा १ करोड ९० लाख खोप उपयोग भएको छ । करिब ८० लाख खोप विभिन्न भण्डारणमा छ, चैत मध्यसम्म थप तीन करोड ५६ लाख खोप आउने सुनिश्चित छ । यो तथ्यांकबाटै प्रस्ट हुन्छ— अहिले खोपको उपलब्धतामा समस्या छैन, अब पनि हुने छैन । अबको चुनौती भनेकै चाँडोभन्दा चाँडो लक्षित व्यक्तिहरूलाई खोप लगाउनु हो । यसका निम्ति सरकारले खोप लगाउने कार्यको व्यवस्थापन कौशल बढाउनुपर्छ ।

कोभिडविरुद्धको खोप अभियान सुरु भएको ९ महिना भइसक्दा पनि झन्डै ८७ लाखले मात्र दुवै मात्रा खोप लगाउन पाएका छन् भने १ लाख ३ हजारले कम्तीमा पहिलो मात्रा लगाएका छन् । पछिल्लो समय देशभर दैनिक औसत डेढ लाख मात्रा खोप खपत भइरहेको छ । यही गतिमा अभियान चलाउँदा चैत मध्यसम्म आइपुग्ने खोप उपयोग गर्न नेपाललाई भदौसम्म लाग्नेछ । नयाँ प्रजातिको जोखिम पनि देखिएका बेला खोप अभियानलाई यही गतिमा चलाउनु ठूलो भूल हुन सक्छ । खोप उपलब्ध हुँदाहुँदै पनि नागरिकले लगाउने अवसर नपाएकै कारण संक्रमण फैलियो र सिकिस्त बिरामी बढे पनि यसमा सरासर सरकार दोषी हुनेछ । त्यसैले सरकारले खोप अभियानको गतिलाई तीव्र बनाउनुपर्छ ।

मुलुकमा मौज्दात र आउने खोप भण्डार गर्ने पूर्वाधार कमी भएकाले पनि खोप अभियानलाई तीव्र बनाउनुको विकल्प छैन । गत महिना चीनबाट आएको भेरोसेल राख्ने ठाउँ नभएर स्वास्थ्य सेवा विभाग परिसरमा गाडीमा जेनेरेटर जोडेर राख्नुपरेको तथ्य सरकारले स्मरण गर्नुपर्छ । र, कमजोर व्यवस्थापनकै कारण पहिलो र दोस्रो डोजको खोप लगाउन जुन ढिलाइ भैरहेको छ, त्यो क्रम रोकिनुपर्छ । अनि, नेपालमा १२ वर्षमाथिको दुई करोड ३२ लाख जनसंख्या सबैलाई हाल मौज्दात र अब उपलब्ध हुने खोपले तीन/तीन डोज पुग्ने भएकाले बुस्टर डोजको कार्यक्रम पनि थाल्नुपर्छ ।

खोप खपत बढाउन मात्र होइन, आवश्यकताका आधारमा पनि सरकारले बुस्टर डोजको कार्यक्रम थाल्न धेरै ढिलाइ गर्नु हुँदैन । विज्ञहरूका अनुसार दोस्रो मात्रा लगाएको ६ महिना कटेका व्यक्तिहरूमा खोपको प्रभाव देखिएको छैन । त्यसैले छ महिनाअघि नै दुवै मात्रा खोप लगाइसकेका नागरिकहरू संक्रमित नहोउन् वा संक्रमित भैहालेमा पनि सिकिस्त हुन नपाऊन् भनेर सरकारले बुस्टर डोज लगाउन सुरु गर्नुपर्छ । दोस्रो मात्रा खोप लगाएको समय–प्राथमिकतालाई आधार मानेर यसको कार्यक्रमतालिका बनाउनुपर्छ ।

अमेरिका, बेलायतलगायत छ दर्जन जति देशले धमाधम बुस्टर डोज लगाइरहेका छन्, इडियन सार्स कोभिड–२ जेनेटिक कन्सोर्टियमका वैज्ञानिकहरूले पनि ओमिक्रोनको जोखिम दृष्टिगत गर्दै ४० वर्षभन्दा माथिकाहरूका लागि बुस्टर डोजको सिफारिस गरेको छ, यसबाट नेपालले पनि सिक्नुपर्छ । खोप लगाउनुको अर्थ, औपचारिकता पूरा गर्नु नभएर आफ्ना नागरिकलाई महामारीबाट सुरक्षित गर्नु भएकाले सरकारले बुस्टर डोजको महत्त्व मनन गर्नुपर्छ ।

कसैले पहिलो डोज नै नपाउँदा कसैलाई बुस्टर भन्ने प्रश्न पनि उठेको देखिन्छ, तर बुस्टर डोज लगाएकै कारण कोही पनि पहिलो वा दोस्रो डोजबाट वञ्चित हुनुपर्ने अवस्था नआउने खण्डमा यस्तो सवालको औचित्य देखिन्न । खालि सरकारले प्राथमिकताअनुरूप सबैलाई खोप लगाउने व्यवस्थापन भने मिलाउन सक्नुपर्छ । यससम्बन्धी योजना निर्माण र कार्यान्वयनमा खास गरी स्वास्थ्यमन्त्री विरोध खतिवडाले विशेष सक्रियता देखाउन जरुरी छ ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७८ ०७:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

लिङ्देनको फड्को

राष्ट्रिय राजनीतिको मूलधारमा दक्षिणपन्थको किल्लाका रुपमा रहेको पार्टीको कमान्डर बनेका लिङ्देन अन्य पार्टीका अध्यक्षको तुलनामा कम उमेरका छन्
पर्वत पाेर्तेल

काँकडभिट्टा — लामो समय राप्रपा शक्ति संरचनाको माथिल्लो तहमा रहेका नेता कमल थापालाई १ सय ९९ मतान्तरले हराएर झापाका राजेन्द्र लिङ्देन नयाँ अध्यक्ष बनेका छन् । लिङ्देन दुई वर्षदेखि अध्यक्ष बन्ने योजना बनाएर नेतृत्व र कार्यकर्ताबीच खटिएका थिए ।

२०६४ मा राप्रपाको केन्द्रीय सदस्य बनेका उनले २०७० को महाधिवेशनबाट महामन्त्रीमा फड्को मारेका थिए । राष्ट्रिय राजनीतिको मूलधारमा दक्षिणपन्थको किल्लाका रूपमा रहेको पार्टीको कमान्डर बनेका लिङ्देन अन्य पार्टीका अध्यक्षको तुलनामा कम उमेरका छन् ।

पञ्चायतदेखि गणतन्त्रसम्मै काण्डैकाण्ड झेलेका जनजाति समुदायका ५६ वर्षीय लिङ्देनको उदय रोचक छ । पञ्चायतकालमा राप्रपानिकट विद्यार्थी संगठनको अध्यक्ष बनेपछि लिङ्देन जिल्लामा चिनिन थालेका थिए । तत्कालीन गोलधाप गाविस–३ बाट दुईपटक (२०४९ र २०५४) वडाध्यक्ष निर्वाचित उनी शाहीकालमा (२०६० मा) जिल्ला विकास समितिको सभापति मनोनीत भएका थिए । लिङ्देनसँगै जोडिएको ०३८/३९ सालतिरको ‘देउसी काण्ड’ बारे अहिले पनि गोलधाप भेगमा चर्चा हुन्छ । उक्त घटनामा स्थानीय प्रजापति सापकोटा मारिएका थिए, जसमा संलग्न भएको आरोप नेता लिङ्देनलाई लाग्यो ।

सापकोटा मारिएकै समयमा लिङ्देनले पहिलोपटक भेटेका थिए, नेपाली कांग्रेसका नेता कृष्ण सिटौलालाई । सिटौला झापामा वकालत गर्थे । लिङ्देनलाई निर्दोष साबित गर्न सिटौलाले वकिलको रूपमा भूमिका खेलेका थिए । ०४६ सालपछि भने राजनीतिक पक्षधरताका कारण सिटौला र लिङ्देनबीच टकराव बढ्यो । सधैं जित्ने क्षेत्रमा गत निर्वाचनमा भने लिङ्देनले सिटौलालाई हराएका थिए ।

राजेन्द्र लिङ्देनको नामसँग जोडिएर झापामा अर्को काण्डको पनि स्मरण गरिन्छ । विद्यार्थी राम थापा हत्याकाण्डमा तिनताक राष्ट्रवादी विद्यार्थी मण्डलका नेताका रूपमा लिङ्देनले योजनाकारको भूमिका खेलेको आरोप लागेको थियो । यो काण्डमा भने सिटौलाले आफूलाई फसाउन विशेष भूमिका खेलेको लिङ्देनको दाबी छ ।

२०४६ चैत १३ मा पञ्चायतसमर्थित राष्ट्रवादी विद्यार्थी मण्डल र पञ्चायतविरोधी आन्दोलनमा लागेका दलका विद्यार्थीबीच भद्रपुरको मेची क्याम्पसमा दोहोरो झडप भएको थियो । पञ्चायतको पुतलादहन गर्ने विद्यार्थीलाई मण्डलका विद्यार्थीले रोक्न खोज्दा झडप भएको थियो । झडपका क्रममा कुनै अज्ञात व्यक्तिको छुरा प्रहारबाट विद्यार्थी राम थापा मारिएका थिए । लिङ्देनको नाम मुछिने उक्त काण्डबारे केही समयपहिले कान्तिपुरले प्रश्न गर्दा उनले भनेका थिए, ‘त्यो घटना हुँदा म क्याम्पसमै थिइनँ, राम थापा हत्यामा मेरो संलग्नता कसैले पुष्टि गर्छ भने म त्यसको आजीवन नोकर बस्न तयार छु ।’ उनी उक्त काण्डपछि करिब पाँच महिना जेल परेका थिए ।

मुलुकमा राजनीतिक परिवर्तन भएपछि लिङ्देन गणतन्त्रवादी दलहरूको ‘तारो’ बने । २०६२/०६३ पछि उनीमाथि दुर्व्यवहार र भौतिक आक्रमण नै भयो । ०६४ मा पूर्वमन्त्री रवीन्द्रनाथ शर्मा बिर्तामोड आएका बेला माओवादीले कालोमोसो दल्ने प्रयास गरे तर सकेनन् । बदलामा लिङ्देनमाथि मरणासन्न हुनेगरी कुटपिट भएको थियो । ‘हिप्नोटाइज गरिएका मान्छेको जत्थाले आक्रमण गरेका थिए’, लिङ्देनले त्यस घटनाको स्मरण गर्दै भने, ‘त्यो घटनालाई मैले भयानक सपनाको रूपमा बिर्सिने प्रयत्न गरिरहेको छु ।’

संयोग नै भन्नुपर्छ यो घटनामा पनि प्रत्यक्ष रूपमा सिटौला जोडिन्छन् । त्यसबेला उनी गृहमन्त्री थिए । घटनापछि उनकै आदेशमा प्रहरी नपठाएको आरोप लिङ्देनले लगाउँदै आएका छन् । सिटौला–लिङ्देन चुनावी टकराव धेरैपटक चल्यो । २०७० को संविधानसभा निर्वाचनमा लिङ्देन पराजित भए । २०७४ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा राजावादी नेताको छवि बनाएका लिङ्देनले गणतन्त्रवादी नेता सिटौलालाई कांग्रेसकै ‘गढ’ मानिने झापा– ३ मा ठूलो मतान्तरले पराजित गरे । लिङ्देनले ४४ हजार ६ सय १४ मत पाउँदा सिटौलाले ३१ हजार १ सय ५९ मत मात्रै पाएका थिए । यस मतान्तरको कारण एमाले नेता ओली र लिङ्देनबीचको चुनावी सहकार्य पनि थियो ।

सिटौला र लिङ्देनबीच पहिलो चुनावी भिडन्त २०५६ को आमनिर्वाचनमा भएको थियो । दुईपटक पराजय बेहोरेका लिङ्देन सिटौलाको ह्याट्रिक यात्रामा पूर्णविराम लगाउँदै राप्रपाका एक्ला प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका थिए । पार्टीका तत्कालीन अध्यक्ष कमल थापासमेतलाई कम्युनिस्ट गठबन्धनको भेलले बगाउँदा लिङ्देनचाहिँ एमालेको समर्थनमा सांसद बनेका थिए ।

पहिले केपी ओलीको साथले सांसद जितेका लिङ्देनलाई यसपटक पार्टीको चुनावमा पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहले अतिरिक्त सहयोग गरेर जिताएको पराजित नेता कमल थापाको आरोप छ । ‘जित स्वाभाविक थियो,’ अध्यक्ष जितेपछि लिङ्देनले हाँकका साथ भने, ‘जनताले नेतृत्व परिवर्तन चाहिरहेका थिए । त्यो परिवर्तनको भेलले मलाई रोज्यो ।’

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७८ ०७:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×