परिवार खुसी त सबै खुसी- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

परिवार खुसी त सबै खुसी

रूपा पुरी

समाजका विभिन्न क्षेत्रमा विभिन्न परिवर्तन भइरहेका हुन्छन् । तीमध्ये कति सकारात्मक हुन्छन् भने केही नकारात्मक । प्राकृतिक वा स्वाभाविक रूपमा भएको परिवर्तनलाई विकास मान्न सकिन्छ । सामान्यतया समाज परिवर्तन वा निर्माणमा व्यक्ति तथा परिवारको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ ।

मदर टेरेसाले कुनै बेला भनेकी थिइन्, ‘यदि तपाईं संसार बदल्न चाहनुहुन्छ भने घर जानुस् र आफ्नो परिवारलाई खुसी पार्नुस् ।’ यो भनाइले परिवार र व्यक्तिको महत्त्व दर्शाउँछ ।

व्यक्तिव्यक्तिबाट परिवार, परिवार–परिवारबाट समाज हुँदै देश बन्ने हो । एउटा व्यक्तिले परिवारबाट बाँच्नका लागि चाहिने कति धेरै सीप सिकेको वा पाएको हुन्छ । परिवारबाटै पाएको अनुभवले व्यक्तिलाई अघि बढ्न सघाउँछ, उसले गर्ने व्यवहारलाई पनि परिवारले निर्देश गर्ने गरेको हुन्छ । व्यक्तिको आनीबानी तथा क्रियाकलापसँग उसको पारिवारिक, सामाजिक एवम् सांस्कृतिक पृष्ठभूमि जोडिएको हुन्छ । समाजमा हुने विभेद, विसंगति, विकृति, ईर्ष्या, घृणाले प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष रूपमा उसलाई असर गरिरहेको हुन्छ । अनुशासन, संयम, सकारात्मक सोचलगायत पनि व्यक्तिले परिवारबाटै पाउँछ । परिवारमा पाइने माया, स्नेह, सद्भाव, प्रेम तथा करुणा देखावटी हुन्न, प्रेरणादायी हुन्छ । परिवारबाटै व्यक्ति नयाँ काम गर्न प्रेरित हुन्छ ।

हामीले देखेकै छौं, समाजका केही अगुवा अरूलाई काम अह्राउन सिपालु हुन्छन्, आफू भने सिन्कोसम्म भाँच्दैनन् । उनीहरू बिर्सन्छन्— परिवार र समाजमा अरूलाई सिकाउनु छ भने आफैं उदाहरण बन्न सक्नुपर्छ, आफैंले काम गरेर देखाउनुपर्छ । यसो भए मात्र अन्य व्यक्तिले त्यसको अनुसरण गर्छन्, प्रेरणा पनि लिन सक्छन् । हरेक व्यक्ति प्रायः अग्रजबाटै प्रभावित हुने हो । अनि परिवारको मूलीको स्वभाव र काम गर्ने तरिका कस्तो छ भन्नेले पनि अन्य सदस्यको सोच्ने तरिका निर्धारण गर्छ ।

परिवारमा हरेक सदस्यले आफूलाई सुरक्षित महसुस गरेका हुन्छन् । सन्ततिले पुर्खादेखि बुबाआमाको पालासम्मका र आफू पनि संलग्न हुँदाको पारिवारिक संघर्ष वा स्थितिबारे थाहा पाउँछन् । परिवारमा विभेद भए त्यसलाई हटाउन गरिएको संघर्षको ज्ञान हुन्छ । परिवारले समाजमा पारेको प्रभावबारे पनि परिचित हुन्छन् । पुस्तौंदेखि सञ्चित विभिन्न ज्ञान, सीप र कलाले परिवारको सदस्यको दैनिकी सहज बनाएको हुन्छ । विगतबाट पाठ सिक्दै भविष्यमा कस्तो काम गरे आफू र आफ्नो परिवार, समाजका साथै देशकै विकास हुन्छ भन्ने राम्ररी थाहा हुन्छ । निर्णय क्षमताको पनि विकास हुन्छ ।

आजकल संयुक्त परिवारमा धेरै विकृति आएका छन्, त्यसमध्ये एउटा हो– वृद्धवृद्धा सदस्यको हेरचाहमा आएको कमी । उनीहरूको संरक्षणका नाममा वृद्धाश्रम खुल्ने क्रम बढेको छ । विकासका नाममा खुलेका वृद्धाश्रमले समाजमा राम्रै गरेको जस्तो देखिए पनि कालान्तरमा यसले परिवारका सबै सदस्य सँगै रहने, ज्ञान–अनुभव साटासाट गर्ने नेपाली संस्कृतिलाई नै कमजोर बनाउँछ । हाम्रो चलनमा पाहुनालाई भगवान्को रूप र आमाबुवालाई साक्षात् भगवान् मानिन्छ । तर, यसरी सोच्ने चलन हराउँदै गएको छ । पुरानो पुस्ताबाट नयाँ पुस्तामा अनुभव र ज्ञान हस्तान्तरण हुने प्रक्रिया पनि अवरुद्ध छ । सानो परिवारलाई समाज विकसित हुनुको एउटा सूचक मानिएकाले पनि अहिले धेरै व्यक्ति यतातिर बढी आकर्षित छन्, जुन हाम्रो जस्तो समाजका लागि उपयुक्त छैन । यसले कतिपय अवस्थामा व्यक्ति, परिवार, समाज र समग्र देशकै विकासमा बाधा पुर्‍याइरहेको छ ।

नयाँ पुस्ता पारिवारिक वातावरणमा भन्दा एक्लै बस्न मन पराउने, समाजमा घुलमिल हुनुको सट्टा मोबाइलमा मात्र रमाउने गरेको छ । यसले कालान्तरमा परिवारलाई विखण्डनतिर धकेल्छ, दुर्बल बनाउँछ । परिवार दुर्बल हुनु भनेको समाज नै कमजोर हुनु हो । त्यसैले परिवारमा देखिएका यस्ता समस्या समाधानका लागि परिवारभित्रैबाट कोसिस गर्नुपर्छ ।

प्रकाशित : कार्तिक ५, २०७८ ०७:२६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कृष्णनगरमा फेरि झाडाका बिरामी थपिँदै

सरकारी अधिकारीले रोग नियन्त्रणमा भएको भने पनि बिरामी तीन गुणा बढे
मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — कृष्णनगर नगरपालिकामा फेरि झाडापखालाका बिरामी बढ्न थालेका छन् । प्रकोप फैलिएयता सबैभन्दा कम गत सोमबार १२ जनाको उपचार गरिएको थियो । बिहीबार बहादुरगन्जस्थित शिवराज अस्पतालमा बिरामी ह्वात्तै बढेर ४० पुगेका हुन् । 

मंगलबार २० र बुधबार २७ जना अस्पताल पुगेका थिए । ‘सरकारी अधिकारीले झाडापखाला नियन्त्रणमा आएको भन्छन्,’ एक स्वास्थ्यकर्मीले भने, ‘एकैपटक ३ गुणा बढ्नुले त्यस्तो संकेत गर्दैन । यसलाई हल्का रूपमा लिनुहुन्न, फेरि प्रकोप समस्याका रूपमा बाहिर आउने लक्षण देखिएको छ ।’

१८ दिनमा शिवराज अस्पतालमा मात्रै १ हजार ५ जना उपचारका लागि आएका छन् । त्यसमध्ये ४१ जनालाई रिफर गरिएको थियो । डिस्चार्ज भएर बाँकी रहेका ४० जनाको अस्पतालमै उपचार भइरहेको छ । प्रकोपले दुई बालक, एक बालिका र एक ४५ वर्षीय पुरुषको मृत्यु भएको सरकारी तथ्यांक छ ।

स्थानीयले भने ६ जनाको मृत्यु भएको दाबी गरेका छन् । त्यस्तै निजी क्लिनिकमा पनि ७ सयभन्दा बढीको उपचार भएको स्थानीयले बताए । ‘झाडापखाला नियन्त्रणमा आइसक्यो भनेर बसेका थियौं,’ अस्पतालमा मेसु मुकेश चौधरीले भने, ‘तर, अवस्था सामान्य छैन ।’ फेरि योजना बनाएर समुदायमै सचेतना गर्न आवश्यक देखिएको उनले बताए ।

बिरामी बढ्न थालेपछि बरन्डा, गल्ली र खुला आकाशमुनि राखेर उपचार गर्न थालिएको छ । १५ बेडको अस्पतालमा बेड अभाव भएपछि वैकल्पिक उपाय अपनाएर उपचार गर्न थालिएको हो । अघिल्लो पटक ल्याएर उपयोग गरी फर्काइएको टेन्टको १० बेड फेरि ल्याइएको छ ।

बिरामी बढेपछि औषधिको पनि अभाव हुन थालेको छ । ‘असोज तेस्रो साता प्रदेश र जिल्लाबाट औषधि आउँदा सहज भएको थियो । बिरामीले राम्रो उपचार पाएका थिए । फेरि औषधि अभाव हुन थाल्यो,’ मेसु चौधरीले भने, ‘दुई–चार दिनसम्म पुग्ने

मात्र छ ।’ गत असोज १८ देखि फैलिएको झाडापखालाको प्रकोप दुई सातापछि संक्रामक रोग हैजा भएको पुष्टि भएको थियो । २१ जनाको दिसाको नमुनामध्ये ५५ वर्षीय दुई पुरुष, ७२ वर्षीय एक पुरुष र पाँच वर्षीया बालिकामा हैजाको जीवाणु भेटिएको हो ।

अस्पतालमा एक जनामात्रै डाक्टर हुँदा उनी २४ सै घण्टा खटिनुपरेको छ । अहिले अस्पतालमा नर्सिङ स्टाफ अभाव नभए पनि चिकित्सकको अभाव छ ।

‘रातमा सुत्न पनि पाइँदैन,’ अस्पतालका मेसु चौधरीले भने, ‘इमर्जेन्सी र राउन्डमै रात बित्ने गर्छ ।’ तीन सातायता आरामै गर्न नपाएको उनले बताए । समुदायमा सचेतना छर्दै पानी शुद्ध पार्ने क्लोरिन झोल र ट्याब्लेट वितरण गरिरहेको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख हेमराज पाण्डेले बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक ५, २०७८ ०७:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×