ब्याजदरमा स्थायित्व कायम गर- विचार - कान्तिपुर समाचार

ब्याजदरमा स्थायित्व कायम गर

सम्पादकीय

वित्तीय प्रणालीमा ब्याजदरको उतारचढाव यस वर्ष पनि देखियो । तरलता अभाव रहेको भन्दै बैंक तथा वित्तीय संस्थाले गत भदौदेखि नै ब्याजदर बढाउन थालेका थिए । असोजदेखि सो क्रमले तीव्रता नै पाएको छ, निक्षेपको ब्याजदर दोहोरो अंकमा पुगिसकेको छ भने सोही अनुपातमा कर्जाको ब्याजदर पनि बढेको छ ।

यो क्रम अझै जारी छ । कात्तिकदेखि लागू हुने गरी पुनः ब्याजदर परिर्वतनको तयारीमा बैंकहरू छन् । यसबाट यो वर्ष ब्याजदर धेरै माथि पुग्ने स्पष्ट संकेत देखिएको छ । तरलता घटबढ हुँदा ब्याजदर तलमाथि हुनु स्वाभाविक भए पनि यही बहानामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले मनपरी ब्याजदर बढाउन पाइँदैन । सम्झौता अवधिबीचमै प्रिमियम दर बढाउन र तीन महिना नपुग्दै ब्याजदर वृद्धि गर्न मिल्दैन । यी पक्षमा बैंकहरू आफैं सचेत हुन आवश्यक छ, नियामक निकाय राष्ट्र बैंकले पनि यसतर्फ ध्यान दिनुपर्छ ।

यसो गर्न किन जरुरी छ भने, बैंक तथा वित्तीय संस्थाले मनपरी रूपमा ब्याजदर बढाएर राष्ट्र बैंकको निर्देशन उल्लंघन गर्न थालिसकेका छन् । तरलता अभावको बहानामा बैंकहरूले ब्याजदर वृद्धिमा निर्देशविपरीत मनपरी रूपमा निर्णय गरेको राष्ट्र बैंकले नै भेट्टाएको छ । राष्ट्र बैंकको निर्देशनानुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले सुरु अवधिमा तय गरेको प्रिमियम (ब्याजदर निर्धारण गर्दा आधार दरमा थप गरिने दर) सम्झौता अवधिभर परिवर्तन गर्न पाइँदैन । उदाहरणका लागि, कुनै बैंकको आधार दर ६ प्रतिशत छ, उसले आधार दरमा ४ प्रतिशत प्रिमियम दर जोडेर १० प्रतिशत ब्याजदर तय गर्‍यो र कर्जा अवधि ५ वर्षको छ भने यस्तो अवस्थामा बैंकले आधार दरमा परिवर्तन भएअनुसार मात्र कर्जाको ब्याजदर परिवर्तन गर्न पाउँछ । तर, कर्जा अवधिभर प्रिमियम दर (चार प्रतिशत) परिवर्तन गर्न नपाउने राष्ट्र बैंकको निर्देशन छ । अहिले बैंकहरूले नियमविपरीत प्रिमियम पनि परिमार्जन गरेकाले राष्ट्र बैंकले यसतर्फ ध्यान दिनुपर्छ ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाले हरेक तीन/तीन महिनामा आधार दर गणना गर्नुपर्छ । आधार दरमा भएको घटबढअनुसार नयाँ पुराना सबै ऋणीको ब्याजदर परिमार्जन गर्नुपर्छ । यसको अर्थ बैंकहरूले एक पटक तय गरेको ब्याजदर कम्तीमा तीन महिनासम्म परिवर्तन गर्न पाइँदैन भन्ने हो । गत भदौ र असोजमा बैंकहरूले तीन महिनाअघि नै ब्याजदर परिवर्तन गरे, यो पनि राष्ट्र बैंकको निर्देशनविपरीत छ ।

अस्वाभाविक ब्याजदर वृद्धि हुँदा अर्थतन्त्रमा धेरै नकारात्मक असर पर्छ । लगानी निरुत्साहित हुन्छ, जसका कारण रोजगारीका अवसर खुम्चिन्छन् । यसकारण पनि ब्याजदर स्थायित्व कायम गर्ने आफ्नो एउटा प्रमुख उद्देश्यमा राष्ट्र बैंक चुक्नु हुन्न । तर बैंकहरूले मनपरी रूपमा ब्याजदर बढाउँदा पनि राष्ट्र बैंकले नतिजा हात पर्ने गरी केही निर्देशन दिन सकेको छैन, जुन विडम्बनापूर्ण छ । मौखिक रूपमा दिइएको नैतिक दबाबले मात्र बैंकहरू सुध्रिने अवस्थामा नरहेको तथ्य राष्ट्र बैंकले बेलैमा मनन गर्नुपर्छ ।

ब्याजदरमा आउने उतारचढावको प्रत्यक्ष सम्बन्ध तरलतासँग छ । वित्तीय प्रणालीमा तरलता अभाव हुँदा ब्याजदर बढ्छ भने बढी हुँदा घट्छ । यसकारण ब्याजदरमा स्थायित्व ल्याउन तरलताको प्रभावकारी व्यवस्थापन गर्न सक्नुपर्छ । तरलता व्यवस्थापन गर्ने काम राष्ट्र बैंककै हो । तरलता व्यवस्थापनका लागि सरकारमार्फत नीतिगत व्यवस्था तथा निर्णय गर्नुपरे सुझाव दिने काम पनि उसकै हो । परन्तु पछिल्ला वर्षहरूमा यसको व्यवस्थापनमा पनि राष्ट्र बैंक चुकेको छ ।

कुनै समयमा वित्तीय प्रणालीमा अधिक तरलता भएर २ खर्बभन्दा बढी रकम त्यत्तिकै थन्किएर रहन्छ भने कुनै समयमा ऋण दिने पैसा नभएर बैंकहरूले कर्जा प्रवाह रोक्नुपरेको अवस्था छ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा बैंकहरूले तरलताको संकट नै भोगिरहेका छन् । गत जेठदेखि सुरु यस्तो संकट पछिल्ला महिनामा बढ्दो छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थाले राष्ट्र बैंकबाट निर्देशित अनिवार्य नगद मौज्दात (सीआरआर) कायम गर्न पनि राष्ट्र बैंकबाट स्थायी तरलता सुविधा (एसएलआर) लिनुपरेको अवस्था छ । अल्पकालका लागि बैंकहरूबीच हुने सापटी (अन्तरबैंक कारोबार) पाइन छोडेको छ ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थामा निक्षेप अपेक्षित रूपमा बढ्न सकेको छैन । सरकारी खर्च बढ्न नसक्नु, रेमिट्यान्स आप्रवाहमा कमी आउनुलगायत यसका कारण हुन् । यस्तो अवस्थामा वित्तीय प्रणालीमा तरलता अभाव हुन नदिन राष्ट्र बैंकले विभिन्न अल्पकालीन र दीर्घकालीन मौद्रिक औजारहरू प्रयोगमा ल्याउनुपर्छ ।

बैंकहरूमा तरलताको प्रमुख स्रोत निक्षेप हो, जुन पछिल्ला महिनामा बढ्न सकेको छैन । आयात निरन्तर रूपमा बढेको छ, यससँगै कर्जा प्रवाहको गति पनि तीव्र बनेको छ । आउँदा दिनमा तरलता संकट झनै चुलिने निश्चितजस्तै छ । यस्तो अवस्थामा ब्याजदर पुनः बढ्नेछ, बैंकहरूबीच निक्षेप खोसाखोसको प्रतिस्पर्धा नै हुनेछ । ब्याजदर वृद्धि हुँदा उत्पादन लागत बढ्ने भएकाले बजारमा मूल्यवृद्धि अकासिनेछ । त्यसैले यस्तो अवस्था आउन नदिन राष्ट्र बैंकले यथाशीध्र तरलता व्यवस्थापनका लागि आवश्यक काम गर्नुपर्छ । नीतिविपरीत ब्याजदर बढाउनेलगायत काममा संलग्न बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई कानुनबमोजिम कारबाही गरी वित्तीय प्रणालीमा स्थायित्व कायम गर्न र यस क्षेत्रमा थिति बसाउन राष्ट्र बैंक कडा रूपमा प्रस्तुत हुनैपर्छ ।

प्रकाशित : आश्विन २६, २०७८ ०७:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

विश्वकप २०२२ छनोट : अर्जेन्टिनाको जित, ब्राजिल रोकियो

एएफपी

ब्युनर्स आयर्स — लियोनल मेसीले गोलको खाता खोलेपछि अर्जेन्टिनाले विश्वकप छनोटको रोमाञ्चक खेलमा आइतबार उरुग्वेलाई ३–० ले पराजित गरेको छ ।

लियोनल स्कोलनीको टिमले ब्युनर्स आयर्समा हात पारेको सफलतामा रोड्रिगो डे पउल र लाउतारो मार्टिनेजले पनि गोल गरे । यससँगै अर्जेन्टिनाले छनोटमा अपराजित यात्रालाई कायम राख्दै शीर्षस्थानमा रहेको ब्राजिलसँगको अन्तर पनि छोट्याएको छ । ब्राजिल कोलम्बियाविरुद्ध गोलरहित बराबरीमै रोकिँदा उसको अग्रता ६ अंकमा झरेको छ ।

‘हामीले राम्रो खेल्यौं । मेरो विचारमा हामीले धेरै सुधार गरेका छौं,’ १० खेलमा २२ अंक जोडेपछि मेसीले भने, ‘यो निकै कठिन खेल थियो र हामीले जित्नैपर्ने पनि थियो । उरुग्वे पछाडि बसेको थियो र खतरनाक थियो । एक गोल सुरुमा गरेपछि हामीले स्थान र अवसर बनाउन थालेका थियौं ।’

पहिलो हाफ ‘क्लासिक’ खालको रह्यो । एकले अर्को पोस्टमा बल पुर्‍याए र प्रहार गरे । अर्जेन्टिनाले पहिलो गोल गर्नुअघि दुवै टिमले बल पोस्टमा प्रहार गरेका थिए । उरुग्वेका लुइस स्वारेज सुरुमा निकै प्रभावशाली देखिए । उनले तीनपल्ट राम्रो अवसर पाएका थिए । कर्नरमा पाएका तीनै अवसर ‘सिक्स यार्ड बक्स’ भित्र मिलेको थियो । एक्रोब्याटिक भलीसहितका दुई प्रहारलाई गोलकिपर एमिलियानो मार्टिनेजले रोकिदिए । उनको तेस्रो प्रहार पोस्टनजिकबाट बाहिरिएको थियो ।

अर्जेन्टिनाका जियोभानी लो सेल्सोले १० यार्डबाट पनि बल बाहिर हानिदिए । मार्टिनेजले डे पाउलको क्रसलाई उपयोग गर्न सकेनन् । लो सेल्सोले गोलकिपर फर्नान्डो मुसलेरालाई छक्याउँदै प्रहार गरेको बल बारमा लागेर गोल लाइनमा बाउन्स भएको थियो । मेसीले ३८ औं मिनेटमा प्रहार गरेको बल अपत्यारिलो तवरले गोलमा परिणत भएपछि खेलको शून्यता तोडिएको थियो । उनले बायाँ खुट्टाले गरेको ‘चिप’ मा निकोल गोन्जालेज चुके र त्यसमा निर्णायक उपस्थिति दर्शाउन सक्ने अवस्था गोलकिपर मुसलेरा पनि गुमाए ।

उरुग्वेका खेलाडीहरूलाई पेनाल्टी क्षेत्र वरिपरि घुमाएको क्षण डे पाउलले ४४ औं मिनेटमा अर्जेन्टिनाको अग्रता दोब्बर बनाए । मेसीले मार्टिनेजलाई दिएको पासमा बल डिफेल्क्ट भएको थियो । त्यसमा मार्टिनेजको प्रहार सटीक भएन । त्यही बललाई डे पाउलले गोलमा परिणत गरिदिए । पहिलो हाफमै मार्टिनेजले गोल गर्ने अवसर पाएका थिए तर उनले बल सीधै गोलकिपर मुसलेराको हातमा दिए ।

मार्टिनेज दोस्रो हाफमा पाएको अवसरमा भने आफ्नो नाममा गोल लेखाउन सफल भए । मेसीको चलाखीपूर्ण खेलमा डे पाउलले क्रस गर्दा पेनाल्टी क्षेत्रमा ‘अनमार्क’ रहेका मार्टिनेजले ६२ औं मिनेटमा अर्जेन्टिनाको अग्रता तेब्बर बनाए । दोस्रो हाफ पनि पहिलो हाफजस्तै रोमाञ्चक भएन । खेल अर्जेन्टिनाको नियन्त्रणमा रह्यो । उरुग्वेका लागि अझै खराब हुन सक्थ्यो । मुसलेराले अन्त्यतिर एन्जेल डि मारिया र मेसीको प्रहारलाई रोकेका थिए ।

नेयमरले ब्राजिललाई जिताउन सकेनन्

नेयमरको पुनरागमन ब्राजिलका लागि प्रेरणादायी रहेन । घरेलु टिम कोलम्बियाले विश्वकप छनोटमा ब्राजिलको शतप्रतिशत जितको यात्रालाई बाराक्विलामा पूर्णविराम लगाइदियो ।

‘द सेलेकाओ’ ले छनोटमा सुरुका नौ खेल जितेको थियो । त्यसमा २२ गोल गर्दै शीर्षस्थानमा रहेको उसले आठ अंकको अग्रता लिएको थियो । प्रशिक्षक टिटेको टिम अझै पनि अर्को वर्ष कतारमा हुने विश्वकपमा लगभग छनोट भइसकेको अवस्थामै छ । उसले पाँचौं स्थानमा रहेको कोलम्बियाविरुद्ध १३ अंकको अग्रता लिएको छ । दक्षिण अमेरिकी छनोटबाट शीर्ष चार टिमले सीधै विश्वकपमा प्रवेश पाउनेछन् ।

‘टिमको नेतृत्वका रूपमा नेयमरले राम्रो गरे,’ प्रशिक्षक टिटेले भने, ‘उनलाई कोलम्बियाको तर्फबाट राम्रो निगरानी गरिएको थियो । कोलम्बियामा अरू टिमको तुलनामा बढी नै प्राविधिक क्षमता रहेको छ ।’

ब्राजिलले राम्रो सुरुआत गरेको थियो । उसले पहिला क्वाटरमा वर्चस्व जमाएको थियो । कोलम्बियाका गोलकिपर डेविड ओस्पिनाले नेयमर र ल्युकास पाक्वेटाको प्रहारलाई रोकेका थिए । नेयमरको पासमा पाक्वेटाले ‘वान अन वान’ मा प्रहार गरेको बल ओस्पिनाले डाइभ गर्दै मुस्किलले बाहिर फालेका थिए । ब्राजिली आक्रमणको केन्द्रमा अधिकांश समय नेयमर नै थिए । दोस्रो हाफमा कोलम्बिया साहसी देखियो । ब्राजिली गोलकिपर एलिसन बेकरले म्याटियस युरिबे र जुआन क्विन्तेरोको प्रहारमा राम्रो बचाउ गरे । राडामेल फाल्काओले खेल सकिन २० मिनेटअघि बललाई पोस्टको दिशा दिएका थिए । तर मिलिताओलाई फल गरेको भन्दै त्यसलाई गोलको मान्यता दिइएन । वैकल्पिक एनटोनीको आकर्षक पासमा राफिन्हा निर्णायक गोलको नजिक पुगेका थिए । जसमा ओस्पिनाले ‘प्वाइन्ट ब्ल्यांक’ बाट उत्कृष्ट बचाउ गरिदिए ।

अंक तालिकामा पुछारमा दुई टिमका लागि दिन राम्रो रह्यो । बोलिभियाले पेरुलाई १–० ले हरायो भने भेनेजुएलाले इक्वेडरलाई २–१ ले पन्छायो । रामिरो भाकाले खेल सकिन आठ मिनेटअघि गरेको गोलमा बोलिभियाले जित हात पारेको हो । बोलिभियाका वैकल्पिक हेनरी भाकाले रातो कार्ड बेहोर्दै ७५ औं मिनेटमा मैदान छाडे पनि त्यसले तीन अंक जोड्न बाधा पारेन ।

डार्विन माचिस र एडुआर्ड बेलोको गोलमा भेनेजुएलाले दुर्लभ जित निकालेको हो । खेलमा अग्रता भने इक्वेडरले लिएको थियो । जसमा इनर भ्यालेन्सियाले पेनाल्टीमा गोल गरेका थिए । इंग्ल्यान्डमा जन्मिएका बेन ब्रेरेटन र माउरिसियो इस्लाको गोलमा चिलीले पाराग्वेमाथि २–० को जित रच्यो । यसमा चिलीका चार्ल्स आरंग्वेज र पाराग्वेका ओमार एल्डिएरेटले रातो कार्ड पाए ।

प्रकाशित : आश्विन २६, २०७८ ०७:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×