आन्टीहरूलाई खुलापत्र- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

आन्टीहरूलाई खुलापत्र

केटी मान्छेलाई तारिफ गरेर उनीहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन्छ भन्ने सोच तपाईंका श्रीमान्जस्ता कैयौँ अनजान अंकलहरूको होला तर मजस्ता हजारौँ केटीलाई त्यस्ता सन्देशहरू ‘प्रशंसात्मक दुर्व्यवहार’ मात्र लाग्छन् ।
लीना दुवाडी

डियर आन्टी !
आरामै छु, अनि तपाईंले पनि यो कोरोनाकालमा आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल गरिरहनुभएको होला भन्ने कामना गर्छु ।

कोरोनाको कहरमा तपाईंलाई गुनासोयुक्त पत्र लेख्न रहर त थिएन । यद्यपि मैले जेजस्ता कुराहरू अवगत गराउने मनसायले यो बेतारे युगमा पनि हुलाकी युगकै जस्तो पत्र कोर्न लागेकी छु, त्यसको कारण पनि कोरोना भाइरस नै रहेको मेरो अन्तरात्माले भनिरहेको छ । अनि आशा छ– तपाईंले झिँजो नमानी यो पत्र आद्योपान्त पढेर मनन गर्नुहुनेछ । कुरा गएको महिनाको हो । सूर्यास्तको केही घण्टा मात्र भएको थियो । म आफ्नै कोठामा ल्यापटप खोलेर काम गर्दै थिएँ । यहाँको समयानुसार रातको नौ बजेको थियो । नेपालमा लगभग बिहानको आठ बज्दै थियो । फेसबुकमा म्यासेजको घण्टी बज्यो ।

सायद तपाईंका श्रीमान्ले बिहान उठेर चिया पिउँदै सोसल मिडियामा आफ्नो ड्युटी सुरु गर्नुभएको थियो । ‘नमस्ते, गुड मार्निङ’ लेखेर पठाइएको त्यो म्यासेजलाई मैले बेवास्ता गरेँ । तपाईंले सोच्नुभयो होला, किन ? किनकि तपाईंका श्रीमान् मेरा साथी, आफन्त वा नजिकको चिनजानका व्यक्ति होइनन् । र, तपाईंका श्रीमान्ले हरेक बिहान मलाई त्यसरी फेसबुक सन्देश पठाउने गरेको त्यो पहिलो पनि थिएन । एक दिन उहाँले मलाई लेख्नुभयो, ‘तपाईंको पछिल्लो आर्टिकल पढेँ, धेरै राम्रो छ ।’ मैले धन्यवाद फर्काएँ । लगत्तै अर्को म्यासेज आयो, ‘के गर्दै हुनुहुन्छ ?’

त्यो प्रश्नलाई मैले ‘इग्नोर’ गरेँ किनकि मलाई त्यो असान्दर्भिक र अनावश्यक लाग्यो । अर्को दिन उस्तै समयतिर मेरो फेसबुक नोटिफिकेसन बज्यो, ‘नमस्ते ! आरामै हुनुहुन्छ ?’ तपाईंकै श्रीमान्को प्रश्न थियो, जसलाई मैले फेरि ‘इग्नोर’ गरेँ किनकि त्यो मेरा लागि बेमतलबको प्रश्न थियो । त्यसको केही दिनपछि उहाँले मलाई एउटा फोटो पठाउनुभयो । मैले खोलेर हेरेँ, मेरो प्रोफाइल पिक्चरको स्क्रिनसट लिइएको रहेछ र साथमा लेखिएको थियो, ‘सो ब्युटिफुल’ । मलाई त्यो कत्ति पनि मन परेन । केटी मान्छेलाई तारिफ गरेर उनीहरूको ध्यान आकर्षित गर्न सकिन्छ भन्ने सोच तपाईंका श्रीमान्जस्ता कैयौँ अनजान अंकलहरूको होला तर मजस्ता हजारौँ केटीलाई त्यस्ता सन्देशहरू ‘प्रशंसात्मक दुर्व्यवहार’ मात्र लाग्छन् ।

कसैको प्रोफाइल खोलेर एकएक फोटो कुन कस्तो छ भनेर हेरिरहने तपाईंका श्रीमान् पक्कै पनि निकै फुर्सदमा हुनुहुन्छ । मलाई कुतूहल लाग्यो । यसरी दैनिक सोसल मिडियामा मलाई ‘स्टक’ गर्ने को रहेछ भनी प्रोफाइल खोलेर हेरेँ । नेपालको सरकारी जागिरे र राम्रै ओहोदामा हुनुहुँदो रहेछ । उमेरका हिसाबले मैले उहाँलाई अंकल र तपाईंलाई आन्टी सम्बोधन गरेकी हुँ । म अनुमान गर्दै थिएँ– हरेक बिहान परिवारमा सबैभन्दा छिटो उठेर तपाईं भान्साको काममा लाग्नुहुन्छ । तपाईंलाई श्रीमान् उठ्नुअघि नै उहाँका लागि चिया र खाजा तयार पार्ने चटारो हुन्छ । सधैँ घरधन्दामा व्यस्त हुँदा तपाईंलाई सायद उहाँको दैनिकी कसरी बित्छ र उहाँ इन्टरनेटमा के–के गर्नुहुन्छ भन्ने कुनै ‘क्लु’ छैन ।

तपाईंले विश्वास गरेर उहाँको फोन पनि कहिल्यै ‘चेक’ गर्नु हुन्न । कसैको ‘प्राइभेसी’ लाई सम्मान गर्नु राम्रो कुरा हो तर कतै तपाईंले उहाँलाई आवश्यकताभन्दा बढी विश्वास गरिरहनुभएको त छैन ? तपाईंले आफ्नो इमेल, फेसबुक लगायतका इन्टरनेट अकाउन्टहरूका पासवर्ड उहाँसँग सेयर गर्नुभएको छ ? पक्कै होला । तर के उहाँले आफ्ना सबै पासवर्ड तपाईंसँग सेयर गर्नुभएको छ ? के उहाँ आफ्ना दैनिक रुटिन कुराहरू तपाईंसँग साझा गर्नुहुन्छ ? के तपाईंहरूबीच साथीजस्तो सम्बन्ध छ ? हाम्रोजस्तो समाजमा श्रीमती भनेको परिवारको निर्माण र घर सम्हाल्नका लागि मात्रै हो भन्ने मानसिकताले तपाईंजस्ता थुप्रै महिलालाई आफ्नो घरका चार भित्ताबाट बाहिर उम्कन दिएको छैन ।

विकासका कुरामा हामी जति अगाडि बढे पनि यस्ता रूढिवादी सोचले निम्त्याएका समस्याहरू ज्यूँका त्यूँ छन् । कोरोना भाइरसका कारण अहिले आवश्यकताभन्दा बढी फुर्सदमा हुने तपाईंका श्रीमान्जस्ता धेरैले इन्टरनेटले देखाएका लोभलाग्दा सुविधाहरू राम्रैसँग प्रयोग गरिरहेका छन् । माथि मैले ‘प्रशंसात्मक दुर्व्यवहार’ को प्रसंग उल्लेख गरेँ । यसमा केही थप कुरा गर्न मन लाग्यो । केही समयअगाडि नेपालका चर्चित नायकविरुद्ध केही महिलाले आवाज उठाए । त्रिभुवन विश्वविद्यालयका एक वरिष्ठ प्राध्यापकविरुद्ध केही महिला विद्यार्थीले गरेको उजुरीले ‘हर्रास्मेन्ट’ अर्थात् उत्पीडनका कैयौँ प्रकार हुन्छन् र यो कुनै जात, उमेर वा वर्गविशेषको कुरा नभई एउटा अल्प मानसिकताको उपज हो भन्ने जनाउँछ । ती दुवै अक्षम्य अपराध थिए, जसको सुरुआत ‘प्रशंसात्मक दुर्व्यवहार’ बाटै भएको थियो । तपाईंका श्रीमान् कतै त्यस्तै मानसिकताको सिकार बन्दै गइरहनुभएको त छैन ?

एकपटक फेसबुकमार्फत मेरी एक साथीले एक व्यक्तिसँग मित्रता गाँसिन् । पेसाले चलचित्र निर्माणको काम गर्ने ती व्यक्तिले आफ्नो भर्खरै डिभोर्स भएको र एक्लै भएको भनेर मित्रता जोडेका थिए । हरेक दिन फेसबुकमा उनीहरूको घण्टौँ कुराकानी हुन्थ्यो । मित्रता बिस्तारै प्रेमी–प्रेमिकाको सम्बन्धतर्फ ढल्दै जाँदा एक दिन अचानक मेरी साथीलाई फेसबुकमार्फत नै थाहा भयो, ती व्यक्तिले त झुट बोलेर मित्रता गाँसेका रहेछन् । तिनको सम्बन्धविच्छेद त भएकै रहेनछ । ती मानिसले एकसाथ दुई महिलालाई धोका दिइरहेका थिए ।

कुनै ठूलै कदम नचाले पनि अहिलेका ४०/४५ काटेका पुरुषहरू सोसल मिडियामा टाइमपास गर्न घरमा श्रीमती हुँदाहुँदै बाहिर गफ गर्ने साथीको खोजीमा भइरहेका हुन्छन् । तपाईंका श्रीमान् कहीँ तिनैमध्ये एकमा त पर्नुहुन्न ? आन्टी ! मैले तपाईंलाई आज यसरी पत्र लेख्नुको कारण अर्को पनि छ । घर, परिवार, श्रीमान् भन्दाभन्दै कतै तपाईंले आफ्नो जीवन जिउन नै बिर्सिरहनुभएको त छैन ? आफ्ना इच्छा–आकांक्षालाई मारेर बसिरहनुभएको त छैन ? कुरैकुरामा उहाँले ‘भयो, छाडिदे, तैँले गर्न सक्ने कुरा होइन यो’ भनेर तपाईंको सम्मानको खिल्ली उडाउँदा त्यसलाई सामान्य रूपमा लिएर बस्नुभएको त छैन ? तपाईंले उहाँबारे केही कुरा जान्न खोज्दा उहाँले ‘तेरो मतलबको कुरा होइन यो’ भन्दा तपाईं चुप लागेर बस्ने गर्नुभएको त छैन ?

तपाईंका श्रीमान्ले आफ्नो मर्जीअनुसार जे गरे पनि हुने, तपाईंले आफूलाई मन लागेका कुराहरू आफ्नो मर्यादाभित्र रहेर गर्न किन नहुने ? दिनमा एकाध घण्टा समय तपाईं आफ्ना लागि छुट्याउनुस्, आफ्ना लागि केही लक्ष्य निर्धारण गर्नुस् । कहिलेकाहीँ एकान्तमा बसेर विचार गर्नुस्– परिवारका साथसाथै तपाईं आफ्ना लागि पनि बाँचिरहनुभएको छ भन्ने कुरा नबिर्सिनुस् । आफूलाई चित्त नबुझेका कुरा श्रीमान्का अगाडि खुलेर भन्नुस् । अनि श्रीमान्को ‘प्राइभेसी’ को सम्मान गर्दै कहिलेकाहीँ चिया दिन जाँदा बिहानबिहानै उठेर आफ्ना श्रीमान्ले आफ्नै छोरी उमेरका केटीहरूलाई ‘प्रशंसात्मक दुर्व्यवहार त गरिरहेका छैनन् ?’ भनी यसो चियो पनि गर्ने गर्नुस् ।

त्यसले तपाईंलाई श्रीमान् गलत बाटामा रहेछन् भने उनलाई सम्झाउने, बुझाउने र अझ घुर्क्याउनेसम्मको अवसर दिनेछ । यी सुझावलाई तपाईंकी छोरीको उमेरकी एउटी भतिजीले दिएको भन्ठानेर तपाईंले गम्भीरताका साथ लिनुहुनेछ भन्ने मेरो अपेक्षा छ । जसरी तपाईंका श्रीमान्ले मलाई ‘प्रशंसात्मक दुर्व्यवहार’ गर्न खोज्नुभयो, के थाहा कतै तपाईंकी छोरीलाई अर्को कुनै अंकल उमेरको व्यक्तिले त्यस्तै पो गर्ने प्रयास गर्दै छ कि ?

आन्टी, तपाईंप्रति मेरो सहानुभूति र साथ दुवै छ । आफ्नो ख्याल राख्नुहोला ।

उही तपाईंकी शुभचिन्तक !

प्रकाशित : कार्तिक ५, २०७७ ०७:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सरकारले नागरिकलाई रोग र भोक दुवैबाट बचाउनुपर्छ : नेपाल

'यो महामारीको अवस्थामा कतिपय निर्माणका काम रोक्नुपर्‍यो । नगरी नहुने कुरालाई अगाडि बढाउनुपर्‍यो । नगर्दा पनि हुने कुरालाई अहिले रोक्नुपर्‍यो तर नागरिकलाई रोग र भोक दुवैबाट बचाउनुपर्छ ।'
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सरकारले गत असोज १९ गते कोरोना संक्रमितले उपचार खर्च आफैं बेहोर्नुपर्ने निर्णय गर्‍यो । सरकारको निर्णयको चौतर्फी विरोध भइरहँदा नेकपा वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले विज्ञप्ति निकालेरै निर्णय फिर्ता लिन सरकारसँग आग्रह गरेका छन् ।

यही सन्दर्भमा माधवकुमार नेपालसँग गरिएको कुराकानी :

सरकारले कोरोना संक्रमितहरूले उपचार खर्च आफैं बेहोर्नुपर्ने निर्णय गर्‍यो, तपाईंले विज्ञप्ति निकालेर विरोध गर्नुभयो । एकाथरीले निर्णय गरिरहने अर्काथरीले विरोध गरिरहने सिलसिला यहाँ पनि दोहोरियो हैन ?

सरकारले किन यस्तो निर्णय गर्‍यो, यसले मलाई असाध्यै दुःखी र निराश बनायो । अरू खर्चलाई कटौती गर्ने ठाउँ जति पनि छन् । कोरोना नियन्त्रणकै लागि भनेर सरकारले १२/१४ अर्ब खर्च भएको हिसाब पनि देखाएको थियो । त्यत्रो ठूलो रकम खर्च गर्नभन्दा त नागरिकको व्यवस्थापन गरेको भए हुन्थ्यो, अझै पनि गर्दा हुन्छ । जनताको हालत भन्ने हो भने निम्नमध्यम वर्गको त कुरै छोड्नुस्, मध्यम वर्गको पनि बिजोग छ, पीडा छ, बेहाल छ । विद्यार्थी, रोजगारी खोज्दै हिँड्नेहरू, दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्नेहरूको बिजोग छ ।

जनताको ठूलो हिस्साको जिम्मेवारी राज्यले लिनुपर्ने स्थिति छ । यस्तो बेलामा हात उठाउन मिल्दैमिल्दैन । अझ कसैको पनि नबेहोर्ने भन्ने त सम्पूर्ण रूपमा गलत हो, जनताप्रतिको जिम्मेवारीबाट आफूलाई मुक्त गर्ने कोसिस हो । समाजवादउन्मुख संविधानको मान्यताविपरीत हो । यो सरासर गलत, गैरजिम्मेवार र गैरसंवेदनशीलताको पराकाष्ठा हो । तत्काल निर्णय फिर्ता लिनुपर्छ ।

सरकारले विपन्न, गरिब, अशक्त, असहायहरूलाई निःशुल्क उपचार गर्ने भनेर वर्गीकरण त गरेको छ नि !

अहिले विपन्न भनेर क–कसलाई भन्नुहुन्छ ? जसको घरभाडाबाट जिन्दगी चलिरहेको थियो, त्यो उठिरा’छैन भने के गर्नुहुन्छ ? समाजका धेरै तहका नागरिकलाई बिहान–बेलुका हातमुख जोड्न मुस्किल छ, उनीहरूको उपचार खर्च कसले गरिदिन्छ, कहाँबाट ल्याउने ? धान्न सक्ने कति प्रतिशत होलान् ? त्यो त हेर्नुपर्‍यो !

कोरोना संक्रमित बढेको बढ्यै हुँदा देशको खर्चले धान्न सक्दैन भन्ने सरकारी दाबी छ नि !

ठीक छ, त्यसका निम्ति बरु खर्च कटौती गरौं न त सबैतिरबाट । पाकिस्तानका प्रधानमन्त्रीले राज्यको कुन–कुन खर्च कटौती गर्न के–के काम गरे, त्यसबाट सिकौं तर आमजनताको स्वास्थ्य, शिक्षा र जीवन बचाउन, भोक र रोगबाट जोगाउने कुरामा राज्यको पूरै ध्यान जानुपर्छ, त्यहीअनुसारको योजना हुनुपर्छ । त्यसका लागि चाहे राज्यको होस् या राजनीतिक पार्टी र नागरिक समाजको सहायता लिएर संरचना बनाउनुपर्छ । अधिकारहरू स्थानीय तहमा हस्तान्तरण गरेर काम गर्नुपर्छ । काम र अधिकारजति केन्द्रीकृत गरियो भने झन् अप्ठ्यारो पर्छ, अहिले त्यही भएको छ ।

राज्य आर्थिक संकटमा हुँदा हात उठाउनुको अर्को विकल्प के हुन्छ त ? तपाईं के सुझाउनुहुन्छ ?

जनप्रतिनिधिलाई भत्ता भनेर बाँडिएको छ, त्यसलाई कोरोना नियन्त्रणको खर्चमा लगाउनुपर्‍यो । आर्थिक गतिविधि नै अगाडि बढेको छैन भने स्वाभाविक रूपमा राज्य आर्थिक संकटमा छ । त्यसैले अहिले दसैं मनाउन कुनै जरुरी छैन । यो महामारीको अवस्थामा कतिपय निर्माणका काम रोक्नुपर्‍यो । नगरी नहुने कुरालाई अगाडि बढाउनुपर्‍यो । नगर्दा पनि हुने कुरालाई अहिले रोक्नुपर्‍यो तर नागरिकलाई रोग र भोक दुवैबाट बचाउनुपर्छ ।

सरकारको यो निर्णय तपाईंहरूकै चुनावी घोषणापत्र, संविधान, कानुन र विभिन्न चरणमा सर्वोच्चले गरेका निर्णयको बर्खिलाप छ । तपाईंको पार्टीका शीर्ष नेता धेरै त बोलेका छैनन्, तपाईंले विज्ञप्ति निकाल्नुभयो । पार्टीभित्र चाहिँ छलफल हुँदैन ?

अब पार्टी बैठक बस्यो भने कुरा उठाउँछौं । बैठक बोलाउनुपर्छ भनिरहेका छौं । अब कोरोनासँगै अघि बढौं भन्ने कुरा आइसकेकाले बैठक पक्कै पनि बस्छ होला ।

तपाईं त पहुँचमा हुनुहुन्छ, सरकारका अधिकारी या प्रधानमन्त्रीसँगै पनि सोझै कुरा गरेर यस्तो निर्णय फिर्ता लिइहाल्नुपर्छ भनेर सुझाव दिन सक्नुहुन्छ नि ! बैठक नै कुर्नुपर्छ र ?

मैले प्रधानमन्त्रीसँग आज कुरा गर्दा हैन सरकारले त्यस्तो निर्णय गरेको छैन भन्नुभएको छ । त्यस्तो हो भने निर्णय कसरी आयो, यस्ता कुरा कहाँबाट आए त ? कसले लग्यो ? किन सही सूचना सम्प्रेषण गरिएन या के भयो भनेर त भन्न पर्‍यो नि ! जनतालाई राज्यविहीनताको महसुस गराउने ?

पार्टीमा छलफल गर्ने एउटा कुरा होला तर अस्पतालहरूले बिरामीबाट पैसा उठाउन थालिसके नि !

आमजनताको समस्या हाम्रो समस्या हो । यसलाई हामीले संवेदनशील भएर हेर्नुपर्छ । उनीहरूको पीडालाई महसुस गर्नुपर्छ । राज्यको आवश्यकता पर्ने यस्तै बेलामा हो । पार्टीहरूको खाँचो हुने यही बेला हो ।

तपाईंहरूको भूमिका के त ? विज्ञप्ति निकाल्ने, विरोध गर्ने या नागरिकले महसुस गर्ने गरी केही काम पनि गर्ने ?

हामीले गर्ने त व्यवस्थापन न हो । राज्यको स्रोतहरूलाई कसरी सञ्चालन गर्ने, विगतमा कहाँ सकियो कहाँ सकिएन, त्रुटिहरू के रहे भनेर समीक्षा गर्ने काम हो हाम्रो त । सरकारले पैसा छुट्याएको भनेको छ, कम छुट्याएको पनि देखिँदैन । कोरोना कोषमा जम्मा भएको भयै छ । त्यसको परिचालन गरेर जनतालाई ढाडस दिने हाम्रो भूमिका हुनुपर्छ । कसको अयोग्यता र कसको गैरजिम्मेवारपनका कारण यो भएको छ भन्ने कुरा खोजी गर्नुपर्‍यो, हल गर्नुपर्‍यो ।

प्रकाशित : कार्तिक ५, २०७७ ०७:२६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×