चिनियाँ नाका  खोल्न पहल गर- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

चिनियाँ नाका  खोल्न पहल गर

सम्पादकीय

चीनले कोभिड–१९ संक्रमित भेटिएको भनेर केरुङ नाका र तिब्बतको नेलाम क्षेत्रमा स्थानीय ताल फुट्ने सम्भावना भएको औंल्याउँदै तातोपानी नाका ठप्प पारेको तीन साता भैसक्यो । नाका नखुल्दा विभिन्न सामग्री बोकेर आएका सयौं ट्रक चिनियाँ सडकमै अलपत्र छन् । यीमध्ये कतिपय सामग्री यस्ता छन्, जसको नेपाललाई शीघ्र आवश्यकता छ । यसले गर्दा बालबालिकाका लागि अत्यावश्यकीय खोप सेवा नै प्रभावित हुन सक्ने जोखिम छ ।

त्यसैले, नेपाल सरकारले सीमा नाका खुलाउन चीनसित प्रभावकारी कूटनीतिक पहल गर्नुपर्छ । चीनले भनेझैं ताल फुट्ने सम्भावनाका कारण तातोपानी क्षेत्रमा तत्काल नाका खुलाउन नसकिएला, तर केरुङ नाकामा कोरोना नियन्त्रणको पहल र स्वास्थ्य सावधानीको प्रत्याभूति दिलाएर अघि बढ्न सकिन्छ । यसका लागि सरकारले विश्वसनीय आधार प्रस्तुत गर्दै चिनियाँ पक्षलाई मनाउन सक्नुपर्छ । र, चीन सरकारले पनि यसमा कठोर नीति लिइरहने गल्ती गर्नु हुन्न ।

नाका बन्द हुँदा बालबालिकालाई दिइने बीसीजी खोपमा प्रयोग हुने ११ लाख थान ‘अटो डिस्पोजेबल’ सिरिन्ज बोकेको कन्टेनर चिनियाँ सडकमा अलपत्र छ । मुलकमा बालबालिकाको खोप सेवा चालु राख्न नभई नहुने सिरिन्जको स्टक कम छ । र, सिरिन्ज भित्रिन ढिलाइ भए खोप सेवा नै प्रभावित हुन सक्छ । स्वास्थ्य सेवा विभागले साताअघि नै केरुङको सडकमा अलपत्र सिरिन्ज भित्र्याउनका लागि सहजीकरण गरिदिन रसुवागढी भन्सारलाई पत्र पठाए पनि कुनै प्रगति भएको छैन । भन्सारले आफ्नो पहलबाट सामान ल्याउन नसक्ने जानकारी माथिल्लो निकायलाई दिइसकेको छ । तसर्थ परराष्ट्र मन्त्रालयले नै यसमा आवश्यक कदम चाल्नुपर्छ । यसका लागि मन्त्रालयले काठमाडौंस्थित चिनियाँ दूतावास एवम् बेइजिङ र ल्हासामा रहेका आफ्ना कूटनीतिक संयन्त्रहरूमार्फत आवश्यक पहल गर्नुपर्छ । बाल स्वास्थ्यका हिसाबले संवेदनशील सिरिन्जको स्टक नसकिँदै छिटो ल्याउन सरकारले उचित तदारुकता देखाउनुपर्छ ।

यसबाहेक, कोभिड–१९ संक्रमण नियन्त्रण र उपचारका लागि खरिद गरिएका पीसीआर मेसिन, भीटीएम, किट, पीपीई, मास्क, सेनिटाइजरलगायतका स्वास्थ्य सामग्री पनि त्यतैका गोदाममा थन्किएका छन् । अरू व्यापारिक वस्तु पनि रोकिएका छन् । पछिल्ला महिनामा बारम्बार नाका बन्द भयो । खुलेका बेला पनि दिनमा ७–८ वटा कन्टेनर छिर्न दिइयो । रसुवागढी भन्सारको कारोबार यसबीचमा मुस्किलले एक महिना भयो । त्यही भएरै, केरुङमा १२ सयभन्दा बढी र तातोपानी नाकाको खासामा डेढ सय कन्टेनर सामान अलपत्र छन् ।

केही व्यापारीका सामान त छ महिनादेखि थन्किएका छन् । तिब्बतको नेलाम काउन्टीले तातोपानीबाट हुने व्यापारिक कारोबार बन्द गरेपछि खासामा कतिपय सामान सडकमा त्रिपालले छोपेर राखिएका छन् । सामान रेखदेख गर्न सीमापारि जाने अनुमति नेपालीलाई छैन । सयौं व्यवसायीका अर्बौं मूल्यका सामानलाई त्यसै अलपत्र छाडिरहनु हुँदैन । यसै पनि, नेपाल भारत–चीनपरिवेष्टित छ । भौगोलिक जटिलताका कारण चीनसित दुइटा मात्रै सडक नाका छन् । तिनमै पनि व्यवधान आउनुलाई सरकारले गम्भीर रूपमा लिनुपर्छ । नेपालले नाका बन्द भएकै दिनदेखि उपयुक्त तयारी गरेको हुन्थ्यो भने आजसम्म चीनले औंल्याएकै कारणलाई पनि निराकरण गर्न सकिन्थ्यो । रसुवागढी भन्सारका कोरोना पोजिटिभ देखिएका मजदुर यसबीचमा संक्रमणमुक्त भइसकेका छन् । रसुवागढीमा रहेका हरेकको पीसीआर परीक्षण गरेर भए पनि ढुक्क हुने परिस्थिति सिर्जना गर्दै विश्वासको माहोल बनाउन सकिन्थ्यो । आवश्यकताअनुसार कार्यनीति र कार्यशैली अपनाउन नसक्नु नेपालको कमजोरी हो ।

पक्कै पनि कोरोना भाइरसलाई लिएर दुवै देश सतर्क हुनु आवश्यक छ, तर यही कारण कुनै पनि मानवीय संकट निम्तिने अवस्था आउनु हुँदैन । यसप्रति दुवै मुलुक संवेदनशील हुन आवश्यक छ । जे कारण वा बहानामा भए पनि कुनै एउटा मुलुकसितका भू–नाका पूरै बन्द हुनु उचित होइन । संक्रमणको डरले मानवीय आवागमनमा बन्देज लगाइए पनि आवश्यक सामग्रीको ढुवानी रोकिनु हुन्न । बरु कडाइका साथ स्वास्थ्य सावधानीको नियम पालना गराउनुपर्छ । र, त्यसमा चिनियाँ पक्षलाई आश्वस्त तुल्याउन नेपालले कुनै कसर बाँकी राख्न हुँदैन ।

चीनले पनि के ख्याल गर्नुपर्छ भने, नेपाललाई साह्रोगाह्रो परेकै बेला उत्तरका दुवै नाका बन्द हुनुले सकारात्मक सन्देश दिँदैन । तसर्थ, यस्तो अघोषित नाकाबन्दीजस्तो अवस्थालाई अनिश्चितकालसम्म लम्ब्याउनु हुँदैन । अविलम्ब नाका खुलाएर अत्यावश्यकीय स्वास्थ्य सामग्रीहरूलाई पहिलो प्राथमिकता दिएर भित्र्याउन दिनुपर्छ । त्यसपश्चात् अरू व्यापारिक सामग्री पनि ल्याउन दिनुपर्छ । र, निरन्तर नाका सञ्चालन भइरहने वातावरण बनाउनुपर्छ । पारवहनसम्बन्धी सम्झौता गरेर चिनियाँ बन्दरगाह र भूमार्गसमेतको प्रयोग गर्न तयार नेपाललाई हतोत्साही बनाउने काम चीनले कदापि गर्नु हुँदैन ।

बेलाबखतको भारतीय व्यवहारका कारण हुनुपर्छ, चीनप्रति नेपालीहरूमा असीमित मित्रभाव छ, तर नेपालको इच्छाप्रतिकूल यसरी बेलाबेलामा नाकाकस्सी भइरह्यो भने सधैं यही अवस्था नरहन सक्छ । विश्वशक्ति बन्दै गरेको चीनले यति सामान्य मामिला नबुझेको पक्कै छैन । त्यसकारण, नेपालले आफ्नातर्फबाट दिलाउनुपर्ने भरोसा त छँदै छ, चीनले पनि यथाशीघ्र नाका खुलाउन आनाकानी गरिरहनु हुँदैन, आफ्नो छिमेकी तथा मित्र मुलुकको मन अनावश्यक दुखाउनेतिर चीन लाग्नु हुँदैन ।

प्रकाशित : आश्विन ७, २०७७ ०७:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

डा. केसीमाथि प्रहरीको बलजफ्ती

कर्णालीबाट नेपालगन्ज हुँदै काठमाडौं ल्याइएका डा. केसीलाई विमानस्थलबाट जबर्जस्ती ट्रमा सेन्टर पुर्‍याइयो, तर साँझ उनी त्यहाँबाट निस्केर शिक्षण अस्पताल गए ।
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — गुणस्तरीय चिकित्सा शिक्षा र स्वास्थ्य सेवामा आम नागरिकको सहज पहुँचको माग गर्दै डा. गोविन्द केसीले १९ औं सत्याग्रह सुरु गरेको मंगलबार नवौं दिन भए पनि सरकारले चासो देखाएको छैन । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकार रहेका बेला मात्रै डा. केसी आमरण अनशन बसेको यो पाँचौं पटक हो । 

यस पटक जुम्लामा सत्याग्रह सुरु गरेका डा. केसी भने नेपालगन्ज हुँदै काठमाडौं आइपुगेका छन् । सोमबार नेपालगन्ज झरेका उनी भोलिपल्ट जहाजबाट काठमाडौं आएका हुन् । त्रिभुवन विमानस्थलमा उनलाई त्रिवि शिक्षण अस्पताल महाराजगन्ज लान तयार गरिएको एम्बुलेन्सलाई प्रहरीले जबर्जस्ती ट्रमा सेन्टर पुर्‍याएको थियो । डा. केसीले उपचार गर्नै नदिने अडान लिएपछि साँझ शिक्षण अस्पताल जान दिइयो । हाडजोर्नी विशेषज्ञ डा. केसीले शिक्षण अस्पतालबाटै गत वर्ष अवकाश पाएका हुन् । ‘नजाने भन्दाभन्दै प्रहरीले बलजफ्ती तानेर ट्रमा सेन्टरभित्र लग्यो,’ डा. केसीले भने, ‘म चोटपटक लागेको बिरामी होइन ।’

डा. केसीले यसपालि कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा एमबीबीएस पढाइ हुनुपर्ने मागलाई पहिलो प्राथमिकता दिएर जुम्लाको चन्दननाथ नगरपालिका–६ रानीचौरस्थित बाबिरामस्टो मन्दिरमा भदौ २९ गते सत्याग्रह सुरु गरेका थिए । उनले १६ औं सत्याग्रहसमेत जुम्लामा गरेका थिए ।

माग पूरा नभएसम्म सत्याग्रह जारी रहन्छ : डा. केसी

ट्रमा सेन्टरमा रहेका बेला आफूलाई अरू कोहीसँग भेट्न नदिइएको गुनासो डा. केसीले गरे । ‘गृह र स्वास्थ्य मन्त्रालयको आदेश रे,’ उनले भने । उनले आफू शिक्षण अस्पतालको पूर्वकर्मचारी रहे पनि बिरामीको हैसियतले त्यहाँ भर्ना हुन पाउने अधिकार रहेको बताए । प्रहरीले भने चिकित्सकको सल्लाहबमोजिम ट्रमा सेन्टर लगिएको तर्क गरेको थियो ।

डा. केसीलाई शिक्षण अस्पतालको आकस्मिक कक्षमा भर्ना गरिएको छ । शिक्षण अस्पतालका निर्देशक डा. दिनेश काफ्लेले उनलाई ‘एनएक्स १’ मा राखिएको जानकारी दिए । यसअघि शिक्षण अस्पतालमा कार्यरत रहेका बेला डा. केसीले अनशन बस्ने ठाउँमा हाल कोभिड–१९ का बिरामी भएकाले उनलाई त्यहाँ राखिएको डा. काफ्लेले बताए । डा. केसीलाई आईसीयूमा राख्ने तयारी भए पनि उनी मानेनन् ।

डा. केसीले पछिल्लो सत्याग्रह घोषणा गरेपछि माग पूरा गर्नुको सट्टा संघीय तथा कर्णाली प्रदेशको प्रशासनले नागरिक अधिकार कुण्ठित गर्ने प्रयास गरेको आरोप लगाए । आफ्नो अभियानमा सहभागी हुनेलाई मात्र नभएर आफूसँग भेटघाट र बोलचाल गर्नेलाई समेत केरकार गर्न र तर्साउन स्थानीय प्रशासनलाई प्रयोग गरिएको उनको भनाइ छ । नेपाल चिकित्सक संघले तुरुन्त वार्ता गरेर मागहरूको सम्बोधन गर्दै डा. केसीको जीवनरक्षा गर्न सरकारलाई आग्रह गरेको छ । डा. केसी संघका आजीवन सदस्य हुन् ।

उनले सत्याग्रह सुरु गर्नुअघि कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका विभिन्न जिल्लामा सर्वसाधारणको निःशुल्क उपचार गरेका थिए । उनलाई विभिन्न ठाउँमा स्थानीय सरकारले अवरोध पनि गरेका थिए ।

उनको समर्थनमा मंगलबार अपराह्न राजधानीको माइतीघरमा शान्तिपूर्ण प्रदर्शन भएको छ । उनलाई सरकारले गरेको व्यवहारप्रति सामाजिक सञ्जालमा व्यापक विरोध भएको छ ।

कांग्रेस नेता एवं पूर्वस्वास्थ्यमन्त्री गगन थापाले सत्याग्रहीमाथिको दुर्व्यवहार क्रूरताको पराकाष्ठा भएको टिप्पणी गरेका छन् । ‘सत्याग्रहीलाई इच्छाविपरीत छुन पनि पाइँदैन । तर अनशनरत डा. गोविन्द केसीमाथि सरकारले गरेको अपमानजनक व्यवहार लोकतन्त्रमा अकल्पनीय र अक्षम्य छ । क्रूर तानशाहले मात्र यस्तो निन्दनीय कृत्य गर्न सक्छ,’ उनले ट्वीट गरेका छन्, ‘सरकारले आफ्नो पतनको बाटो आफैं खनेको छ ।

यस्तै, पूर्वप्रधानमन्त्री एवं जनता समाजवादी पार्टीका वरिष्ठ नेता बाबुराम भट्टराईले स्वास्थ्य क्षेत्र सुधारका लागि डा. केसीले मात्र लड्नुपर्ने स्थिति अन्त्य गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । डा. केसीलाई प्रहरीले जबर्जस्ती ट्रमा सेन्टर पुर्‍याएकामा भट्टराईले ट्विटरमा टिप्पणी गरेका छन्, ‘यो राजाको निरंकुश पञ्चायती शासन हो कि ओलीको कमाउनिस्ट शासन ? डा. केसीका जनपक्षीय माग पूरा गर्न नसके कमसेकम सत्याग्रहीलाई सम्मान गर्न त सिक ।’

प्रकाशित : आश्विन ७, २०७७ ०७:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×