महामारीमा तीजको सन्देश- विचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

महामारीमा तीजको सन्देश

डिला संग्रौला

कोरोना कहरबीचै हामी यसपालिको तीज मनाउँदै छौं । संक्रमण दिन–प्रतिदिन बढ्दो छ । कतिपय जिल्लामा समुदायस्तरमा फैलिइसकेको छ । संक्रमण थप फैलिन नदिन हामीले आपसमा भौतिक एवं सामाजिक दूरी कायम राख्नु समयको माग हो ।

त्यसैले धार्मिक, सांस्कृतिक, सामाजिक मूल्यमान्यता एवं महिलाको अधिकारको महत्त्व बोकेको तीज यसपालि उच्च सतर्कतासाथ मनाउनुपर्छ । आफन्त, नातागोता, साथीभाइ भेला भएर एवं माइतीमा गएर भीडभाडमा नाचगान गर्ने एवं मन्दिरमा गई पूजाआजा गर्ने विगतको परिपाटी त्याग्नुपर्छ । हामीले आफ्ना परम्परा र संस्कृति त मनाउनैपर्छ, तर अवस्था हेरी । उत्ताउलो र भड्किलोपनलाई त्याग्नुपर्छ । समय बदलिएको छ, हामीले आफूलाई त्यहीबमोजिम रूपान्तरण गर्नुपर्छ । ‘आफू पनि बाँचौं र अरूलाई पनि बचाऔं’ भन्ने भावनालाई आत्मसात् गर्नु जरुरी छ ।

यसपालिको तीज पर्व कोरोनामाथि विजय एवं यसबाट मृत्युवरण गरेकाहरूको स्मरणका साथै संक्रमितले युद्ध जित्ने हौसला प्रदान गर्ने तागत बन्न सक्नुपर्छ । कोरोनाका कारण दैनिक ज्यालादारी गरेर वा घरेलु कामदार भएर जीविकोपार्जन गर्ने थुप्रै महिला रोग र भोकबाट आक्रान्त छन् । कामकाजी महिलाहरू पनि जागिर गुमाएर बेरोजगार भई घरभित्र सीमित भएका छन् । उनीहरूलाई एकातर्फ घरपरिवारको दायित्व छ भने, अर्कातर्फ आर्थिक संकटको मार । त्यसैले यो तीजमा हुनेखाने महिलाहरूले असहायहरूतर्फ सहयोगी हात बढाउनुपर्छ, संक्रमितको उद्धार गर्नुर्पर्छ र विपन्नहरूको पुनःस्थापनामा जुट्नुपर्छ । वैदेशिक रोजगारीबाट खाली हात फर्केका महिलाहरूलाई आत्मनिर्भर बनाउने कोसिसमा लाग्नुपर्छ ।

सरकारले पनि उनीहरूलाई सीपमूलक र उद्यमशील कार्यमा लगाउनुपर्छ । यसपालिको तीजलाई आर्थिक सबलीकरणतर्फको प्रस्थानविन्दु बनाउनुपर्छ । कोरोना कहरमा पनि महिला हिंसा कम हुन सकेको छैन । जरो गाडेर बसेका बोक्सी प्रथा, दाइजो तथा छाउपडी प्रथा, बाल तथा बहुविवाह, चेलीबेटी बेचबिखन एवं लैंगिक विभेदबाट त महिला आक्रान्त थिए नै, बलात्कार र एसिड आक्रमण पनि बढिरहेका छन् । क्वारेन्टिनमा बसेका महिलासमेत हिंसामा परे । दोषीलाई कानुनी दायरामा ल्याई दण्ड–सजाय दिनमा सरकार अग्रसर देखिँदैन । न्याय दिने निकाय नै शंकाको घेरामा छ । जस्तो— आफ्नी श्रीमतीको बीभत्स हत्या गरेको अभियोगमा सर्वस्वहरणसहित जन्मकैदको सजाय काटिरहेका पूर्वडीआईजी रञ्जन कोइरालालाई सर्वोच्च अदालतले उन्मुक्ति दियो । निर्मला पन्तका हत्यारा अझै कानुनी दायरामा आउन सकेका छैनन् । सयौं निर्मलाहरू बलात्कृत हुने क्रम रोकिएको छैन । यो तीज महिला दमन, शोषण, अन्याय, अत्याचार, हिंसा तथा विकृति र विसंगति अन्त्य गर्ने दिशामा उदाहरणीय बन्न सक्नुपर्छ ।

विश्वकै प्राचीन एवं समृद्ध संस्कृति हो हाम्रो, जुन मानवीय मूल्यमान्यताले भरिपूर्ण छ । हामीले मनाउँदै आएका चाडपर्वले केही न केही सन्देश दिइरहेका हुन्छन् । यिनको मर्म बुझी काम गर्न सके सिंगो समाजलाई रूपान्तरण गर्न सकिन्छ । यसो गर्दा संस्कृतिको संरक्षण पनि हुन्छ । समाजको हरेक वर्गले अगाडि बढ्ने प्रेरणा पाउँछ । यो महामारीका बेलामा मनाइँदै गरेको तीजलाई मानवको भलाइ, प्रेम, सद्भाव र एकताको प्रतीक बनाउनुपर्छ ।

कोरोनाका कारण थला परेको अर्थतन्त्रलाई पुनरुत्थान गर्नतर्फ हाम्रो ध्यान जान जरुरी छ । यसै पनि महिलाहरू आर्थिक परनिर्भरताका कारण पछाडि परेका छन् । अहिलेको अवस्थामा उद्योगधन्दा, कलकारखाना, व्यापार–व्यवसाय, कृषिको आधुनिकीकरण, ऊर्जा तथा पर्यटनको नयाँ ढगले विकास, शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्रमा जनताको पहुँचजस्ता विषयलाई विशेष महत्त्व दिनुपर्छ । तर, वर्तमान सरकारको ध्यान कोरोनापछि आर्थिक सबलीकरण गर्न र उपलब्ध साधनस्रोतको सदुपयोग गरी राष्ट्रलाई समुन्नत बनाउनतर्फ गएको देखिँदैन । यसपालिको तीजले ‘समुन्नत राष्ट्र निर्माण, सम्पूर्ण नागरिक सम्मान’ भन्ने पवित्र भावना बोक्नुपर्छ ।

संविधानले महिलालाई थुप्रै अधिकार दिएको छ । तर व्यवहारमा त्यसको कार्यान्वयन भएको देखिँदैन । अहिले पनि राज्यको हरेक निकाय एवं राजनीतिक दलका विभिन्न संरचनामा महिलाको ३३ प्रतिशत प्रतिनिधित्व हुन सकेको छैन । तीनै तहका निर्वाचनबाट संघमा ३३ प्रतिशत, प्रदेशमा ३४ प्रतिशत र स्थानीय तहमा ४१ प्रतिशत महिला नीति तथा विकास निर्माण गर्ने थलोमा पुगे पनि आम महिलाको आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक र सांस्कृतिक स्थितिमा खासै परिवर्तन आउन सकेको छैन । महिलालाई सशक्तीकरण गर्ने पहिचान, अवसर, प्रतिनिधित्व, समान न्याय र अधिकार प्राप्तिका लागि संघर्ष अपरिहार्य रहेको सन्देश तीजले दिन सक्नुपर्छ ।

अन्त्यमा, पहिलेपहिले तीजमा महिलाको भोगाइ र पीडा झल्कने गीत गाउने गरिन्थ्यो, जसमा माइतीको माया, साथीभाइ, देशको माटो, बालापन, सासू–बुहारीको सम्बन्धजस्ता यावत् विषय समेटिएका हुन्थे । यसपालिको तीज कोरोना कहरभित्र नेपाली महिलाले भोगेका दुःख, दर्द, दुर्व्यवहार, व्यथा र वेदनालाई समाप्त पार्ने नयाँ अठोट, दृढसंकल्प र आत्मविश्वासको सञ्जीवनी बन्नुपर्छ ।

प्रकाशित : भाद्र ४, २०७७ ०८:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

संक्रमितलाई वैकल्पिक उपचारको खोजी

अतुल मिश्र

काठमाडौँ — सरकारले कोरोनाका बिरामीको लक्षणअनुसार उपचार गरिरहेको छ । स्वास्थ्य निकायहरूले बिरामीको निगरानी गरेर आवश्यकताअनुसार फरक–फरक उपचार गरिरहेको स्वास्थ्य मन्त्रालयको भनाइ छ ।

ज्वरो भएकालाई घटाउने उपाय, पखालाको समस्या भएकालाई जलवियोजन चिकित्सा, सास फेर्न गाह्रो हुँदा अक्सिजन दिनेलगायत उपचार पद्धति अपनाएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले बताए । कोभिडको कुनै विशिष्ट उपचार नरहेको अवस्थामा हाल परीक्षणको चरणमा रहेका विभिन्न उपचार विधिबारे समेत गृहकार्य भइरहेको उनको भनाइ छ ।

हाल परीक्षणको चरणमै रहेको प्लाज्मा थेरापी विधिबाट १४ वटा स्वास्थ्य निकायबाट कोरोनाका जटिल बिरामीको उपचार गर्न सकिने नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्का सदस्य सचिव डा. प्रदीप ज्ञवालीले बताए । केही दिनअघि त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पतालमा एक बिरामीलाई प्लाज्मा थेरापीबाट उपचार गरिएको थियो । उनी कोरोनामुक्त भइसकेका छन् । हालसम्म १३ जनालाई प्लाज्मा थेरापी गरिएको छ । परिषद्का अनुसन्धान अधिकृत सरोज भट्टराईका अनुसार कोरोनाका बिरामीमा प्लाज्मा थेरापीको नतिजा राम्रो पाइएको छ । परीक्षण चरणअन्तर्गत नै एन्टिभाइरल औषधि, स्टेराइड डेक्सामिथासोनलगायत अन्य उपचार प्रक्रिया भने हालसम्म सुरु भएको छैन । ‘जटिल अवस्थाका बिरामीमा डेक्सामिथासोन नेपालमा पहिले पनि चलेकै हो । तर कोरोनाका बिरामीमा यो कति प्रभावकारी छ भन्नेबारे परिषद्मा प्रस्ताव तयार हुँदै छ,’ डा. ज्ञवालीले भने ।

ब्रिटेनमा भएको रिकभरी ट्रायलमा कोरोनाका गम्भीर बिरामीलाई डेक्सामिथासोन दिँदा मृत्युदर धेरै कम पाइएको थियो । हल्का लक्षण भएकामा यो औषधिले फाइदा भएन । डा. ज्ञवालीका अनुसार एन्टिभाइरल औषधिको प्रभावकारिताबारे अनुसन्धान गर्न औषधि व्यवस्था विभागलाई औषधि उपलब्ध गराउन परिषद्ले अनुरोधसमेत गरेको छ ।

कोभिड उपचारमा अब विभिन्न विकल्पको उपयोग गर्नुपर्ने बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका मेडिसिन विभाग प्रमुख प्रा.डा. सञ्जीवकुमार शर्मा बताउँछन् । ‘आज पनि दुई जना बिरामीलाई निजको आफन्तले उपलब्ध गराएपछि एन्टिभाइरल औषधि रेमडेसिभिर चलाएका छौं,’ उनले भने । केही चिकित्सक भने अन्य मुलुकले कोरोनाका बिरामीलाई प्रयोग गरेका औषधि चलाउनुपर्ने बताउँछन् । ‘बाहिरी मुलुकमा प्रभावकारी देखिएका औषधि र उपचार पद्घति हामीले समेत प्रयोग गर्नैपर्छ,’ शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल टेकुका प्रमुख कन्सल्टेन्ट डा. अनुप बास्तोलाले भने, ‘अब बिरामीको लाक्षणिक उपचारमा मात्र भर पर्नु हुँदैन ।’ टेकु अस्पतालमा अक्सिजन आवश्यक भएका कोरोनाका बिरामीमा हाल डेक्सामिथासोन उपयोग भइरहेको उनले बताए ।

‘२० प्रतिशत बेड नछुट्याउनेको पीसीआर

अनुमति खारेज’स्वास्थ्य मन्त्रालयले कोरोना संक्रमितका उपचारका लागि निजी अस्पतालले २० प्रतिशत बेड नछुट्याए पीसीआर परीक्षणका लागि दिइएको अनुमति खारेज गर्ने चेतावनी दिएको छ । बुधबार आयोजित कोभिड–१९ नियमित प्रेस ब्रिफिङमा प्रवक्ता डा. जागेश्वर गौतमले मेडिकल कलेजले एक तिहाइ बेड कोरोनाको उपचारका लागि छुट्याए उनीहरूले पीसीआर परीक्षणका लागि अनुमति पाउने पनि जानकारी गराए । केही समयअघि मन्त्रालयले कोभिड उपचारका लागि हरेक अस्पतालले २० प्रतिशत बेड र मेडिकल कलेजले एक तिहाइ आइसोलेसन बेड छुट्याउन निर्देशन दिएको थियो ।

प्रवक्ता गौतमले निजी अस्पतालले संक्रमितको उपचार गर्दिनँ भन्न नपाउने बताए । ‘आउने एक–दुई वर्षमा कुनै पनि उपचार गर्ने अस्पतालले कोभिडबाहेकको मात्र उपचार गर्न सम्भव छैन,’ उनले भने, ‘जँचाउन आउने ननकोभिड बिरामी पनि कोभिड संक्रमित हुन सक्छन् । त्यतिबेला अस्पतालले तुरुन्त रेफर गर्न सम्भावना कम हुन्छ ।’

प्रकाशित : भाद्र ४, २०७७ ०८:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×