गैरआवासीयसँगको अपेक्षा 

सम्पादकीय

आप्रवासी नेपालीहरूले सन् २००३ मा स्थापना गरेको गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) को नवौं महाधिवेशनले अन्यथा नभए आज नयाँ नेतृत्व चयन गरिसकेको हुनेछ । ८१ देशमा आफ्नो सञ्जाल विस्तार गरिसकेको संस्थाका करिब २ हजार ६ सय प्रतिनिधि दसैं लागेसँगै काठमाडौंमा भेला भएका थिए । विदेशमा बस्ने ‘८० लाख नेपाली’ लाई प्रतिनिधित्व गर्ने संस्था दाबी गरिए पनि यति थोरै प्रतिनिधिले चयन गरेको नेतृत्वप्रति सबैको अपनत्व हुन सकेको छैन ।

त्यसमाथि, दुई/दुई वर्षमा हुने निर्वाचनमार्फत नेतृत्वमा आउने होडबाजी र तीव्र राजनीतिक ध्रुवीकरणका कारण स्थापनाको उद्देश्यअनुरूप संघले काम गर्न सकिरहेको छैन । यो प्रवृत्ति रोक्न नसके १६ वर्षे यो संस्थाको औचित्यमाथि नै प्रश्न उठ्नेछ ।

संघमा मुख्य गरी दुई विषयमा तत्काल सुधार गर्नुपर्ने टड्कारो आवश्यकता छ । पहिलो, यो संस्था र यसमा संलग्न व्यक्तिहरू अराजनीतिक हुन जरुरी छ । अहिले राजनीतिक दल र त्यसभित्र पनि गुटगत रूपमा एनआरएनएको सबै शाखामा निर्वाचन हुने गरेको छ । नवौं विश्व सम्मेलनसम्म आइपुग्दा एनआरएनएका संस्थापक अध्यक्ष तथा प्रमुख संरक्षक उपेन्द्र महतोले नै यसको पुष्टि गरेका छन् । उनले समेत ‘एनआरएनए गैरराजनीतिक संगठन रहेको र राजनीतिक आधारमा प्यानल बनाई निर्वाचन हुन लागेको’ भन्दै यो प्रक्रियामा अब सामेल नहुने चेतावनी दिनु पक्कै पनि संघको भविष्यका लागि सुखद सूचक होइन । तसर्थ वर्तमान र भविष्यमा यो संस्थाको नेतृत्व गर्न आउने सोच बनाएकाले दलीय धङधङीबाट मुक्त हुनैपर्छ ।

दोस्रो, निर्वाचनमा मतदाता प्रभावित पार्ने गरी हुने खर्चको विकृति रोकिनुपर्छ । अध्यक्ष पदको निर्वाचनमा सहभागी हुनेले १० करोडदेखि २० करोड रुपैयाँसम्म खर्च गर्नुपर्ने यसको नेतृत्वले नै स्विकारेको छ । मतदातालाई हवाईजहाजबाट ल्याउने/लैजानेदेखि काठमाडौंमा हुने सम्पूर्ण खर्चसमेत व्यहोर्ने विकृति छ । लोकतान्त्रिक र संस्कारयुक्त मुलुकमा बसोबास, अध्ययन, अनुसन्धान र व्यापार–व्यवसाय गर्ने गैरआवासीय नेपालीमाझ हुने यो कार्य आलोचनायोग्य छ । नेपालमा विदेशको उदाहरण भित्र्याउनुपर्ने उनीहरूले यस्तो क्रियाकलाप तत्काल त्याग्न आवश्यक छ । पैसा नभए पनि बलियो सोच तथा दूरदृष्टि भएका जोकोहीले विश्वको जुनकुनै कुनाबाट मतदानमा सहभागी हुनेदेखि उम्मेदवार बन्न पाउने वातावरणको खाँचो छ ।

अधिक आर्थिक चलखेल र तीव्र राजनीतिका कारणले नै गैरआवासीय नेपालीले नेपालमा गर्छु भनेर प्रतिबद्धता जनाएका कामहरू हुन सकेका छैनन् । गैरआवासीय नेताहरूले विदेशमा सिकेको ज्ञान, सीप र पुँजीलाई नेपाल भित्र्याउन सहयोग गर्ने घोषणा हरेक महत्त्वपूर्ण कार्यक्रमहरूमा गर्दै आएका छन् । तैपनि प्रतिबद्धता अनुसार काम भएका छैनन् । भलै, ज्ञानलाई नेपालमा एकीकृत गर्ने उद्देश्यले गत वर्ष संघले पहिलो विश्व विज्ञ सम्मेलन गरी त्यसको निष्कर्ष सरकारलाई बुझाइ सकारात्मक थालनी भने गरेको छ ।

१० अर्ब रुपैयाँ बराबरको सामूहिक कोष खडा गर्ने र त्यसमार्फत नेपालमा लगानी ल्याउने भनेर हालसम्म तीनपटक छुट्टाछुट्टै कार्यक्रममार्फत घोषणा भए । तर, एक रुपैयाँ रकम नेपालमा भित्रन सकेको छैन । १६ वर्षे अवधिमा कुनै पनि काम नभएको भने होइन । खासगरी केही परोपकारी काम र विदेशमा नेपालको रीतिरिवाज तथा संस्कृति जर्गेनामा उनीहरूले महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन् । ०७२ सालको भूकम्प र भारतीय नाकाबन्दीमा राहत तथा उद्धार, गोरखाको लाप्राकका भूकम्पपीडितलाई नमुना बस्ती निर्माणलगायत सामाजिक कामहरू उदाहरणीय छन् । व्यक्तिगत रूपमा पनि केही गैरआवासीय नेपालीले बैंक तथा वित्तीय संस्था, जलविद्युत् तथा अस्पताललगायतका क्षेत्रमा लगानी गरेका छन् ।

तैपनि प्रतिबद्धता अनुसार काम नभएको पक्कै हो । यो प्रवृत्ति सुधार गर्न नेतृत्वमा आउनुभन्दा अगाडि हौसिएर विभिन्न परोपकारी कामहरू घोषणा गर्ने, निर्वाचित भइसकेपछि नेपालको राजनीतिक तथा प्रशासनिक क्षेत्रसँग मिलेर व्यापार–व्यवसाय मात्र गर्ने, व्यक्तिगत स्वार्थमा केन्द्रित हुने प्रवृत्ति त्याग्नैपर्छ । संसारभर छरिएका नेपालीले नेतृत्व चयनमा ध्यान दिनुपर्ने विषय यही हो । नेपालको तर्फबाट गैरआवासीय नेपालीलाई राजनीतिकभन्दा बाहेकका प्राय: सबैजसो अधिकारको सुनिश्चितता संविधानले गरिसकेको छ । राजनीतिकभन्दा बाहेकको अधिकार उपयोग गर्न पाउने गरी गैरआवासीय नागरिकता दिने तयारीसमेत सरकारले थालेको छ । खासगरी नेपालमा उद्योग खोल्दा गैरआवासीयलाई पनि नेपाली नागरिकसरह व्यवहार गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । यो पृष्ठभूमिमा विदेशमा ठूलो होस् वा सानो व्यापार–व्यवसायमा संलग्नहरूले व्यक्तिगत वा सामूहिक रूपमा नेपालमा लगानी भित्र्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्न सक्छन् । गैरआवासीय नेपालीले भन्ने गरेको समृद्ध नेपाल बनाउनका लागि सबैभन्दा बढी खाँचो लगानीयोग्य पुँजीकै छ ।

प्रकाशित : आश्विन ३०, २०७६ ०७:४८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नेकपालाई कार्यकर्ताको सुझाव : जनताको गुन नबिर्सिने गरी काम गर्नुस्

एकजुट हुन, जनतालाई दु:ख नदिन र तल्लो तहसम्म एकताको काम चाँडै सक्न नेताहरुलाई आग्रह
बिनु सुवेदी

काठमाडौँ — कालिकोटका पदमबहादुर शाही डेढ घण्टाजति लाइनमा बसेपछि बल्ल स्टेजमा उक्लिन पाए । कार्यकर्ताको स्वागतका लागि उभिएका नेकपा स्थायी समिति सदस्यहरूसँग हात मिलाउँदै जब महासचिव विष्णु पौडेलको छेउमा पुगे, एकछिन रोकिए र आफ्नो विषयमा छिरिहाले । शाही र उनीसँगै कालिकोटबाटै आएका नेकपाका अरू पाँच जना कार्यकर्ताको विषय थियो सुर्खेत–हुम्ला सडक । 

कर्णालीको विकासका लागि सुर्खेत–हुम्ला सडकखण्डलाई प्राथमिकता दिनुपर्‍यो भनेर महासचिवसँग अनुरोध गरेको शाहीसँगै आएका देवानन्द धितालले बताए । ‘हामीले पार्टीका ठूला नेतालाई यस्तै अवसरमा मात्रै भेट्न पाउँछौं,’ उनले कान्तिपुरसँग भने । महासचिव पौडेलले काम भइरहेको छ भनेर जवाफ दिएपछि यो पाँच सदस्यीय टोली ढुक्क देखिएको छ ।

नेकपाले बुधबार राखेको चियापान कार्यक्रममा लामो लाइनमा बसेर नेताहरू भेट्ने, आफ्नो समस्या राख्ने र नेतृत्वलाई खबरदारी गर्नेको संख्या ठूलो थियो । काठमाडौं नेपालटारका ८४ वर्षीय कृष्णबहादुर डंगोल लाइनमा बसेर नेताहरू भेट्नेमध्येका एक हुन् । लट्ठी टेकेरै आएका उनले नेताहरूलाई अब टुटफुट नहुने गरी मिल्न सुझाव दिए । ‘हाम्रो देश आनन्दको छ, एकजुट हुनुस्, धर्म नछोड्नुस् भनेर नेताहरूलाई सुझाव दिएर आएँ,’ डंगोलले कान्तिपुरसँग भने । अर्घाखाँचीकी यमुना पोखरेलले ‘नेताहरूले अरू जे जे गरून् तर जनतालाई दु:ख दिनु भएन’ भनिन् । तत्कालीन एमाले र माओवादी एक भएपछि नेकपाका नेता/कार्यकर्ता चियापानका लागि दोस्रोपटक जम्मा भएका हुन् । पोहोरको दसैंमा एकताको माहौल ताजै थियो । यसपालि १७ महिना पुगिसकेको छ । धेरै कार्यकर्ताले तल्लो तहसम्म एकताको काम कहिले सकिन्छ भनेर पनि नेतालाई सोधे । ‘ठूलो पार्टीमा अनेक समस्या आउँछन् तर एकजुट हुने वातावरण बन्नुपर्छ,’ काभ्रेका अमृत हुमागाईंले भने ।

दिउँसो १२ देखि ३ बजेसम्म सर्वसाधारणका लागि आयोजना गरिएको चियापानमा सांस्कृतिक प्रस्तुति दिने कलाकारहरूले पनि खबरदारी गरिरहेका थिए । उनीहरूले बारम्बार जनताको मतको अवमूल्यन नगर्न आग्रह गरिरहँदा चौरमा बसेका कार्यकर्ता ताली बजाउँथे । भोकाहरू भोकभोकै र झुपडीमा बस्नेहरू झुपडीमै रहे भने जनताको बलिदानको अर्थ नहुने गायक बिहानी विकको तर्क थियो । उनले नेता–कार्यकर्ता, धनी–गरिबबीच विभेद नहुने गरी काम गर्न सुझाइरहँदा साना र ठूलाबीचको भेदभाव भने चियापानमै देखियो ।

सर्वसाधरणलाई लड्डु र केरा, भीआईपीलाई स्यान्डविच
नेकपाले पठाएको निम्तो नै दुई भागमा बाँडिएको थियो । कार्यकर्ता र सर्वसाधारणलाई १२ देखि ३ बजेसम्म समय दिइएको थियो । दिउँसो ३ देखि ५ बजेसम्म विभिन्न राजनीतिक दलका नेता, मन्त्री, सांसद, संवैधानिक अंगका पदाधिकारी, नेपालस्थित कूटनीतिक नियोगका प्रमुख तथा प्रतिनिधि, सरकारका उच्चपदस्थ पदाधिकारी, सेवा निवृत्त पदाधिकारी, सामाजिक जीवनका विभिन्न विधा, पेसा तथा समुदायका विशिष्ट व्यक्तित्वलाई निम्तो गरिएको थियो । चियापानमा सर्वसाधारण र कार्यकर्ताका लागि लड्डु, केरा र निम्कीको व्यवस्था थियो । एउटा सुरक्षा घेरा पार गरेपछि पुगिने उच्च पदस्थहरूका लागि तय चियापानमा स्यान्डविच, कुकिज, बर्फी र पकौडाको व्यवस्था गरिएको थियो । बाहिर कार्यकर्ताले टपरीमा खाँदा उच्च पदस्थका लागि प्लेट र काँटाचम्चाको व्यवस्था गरियो ।

उच्च पदस्थको चियापानमा दाहाल अनुपस्थित
प्रधानमन्त्री तथा नेकपा अध्यक्ष केपी शर्मा ओली उच्च पदस्थ अधिकारीका लागि आयोजित चियापानमा लगभग पूरै समय बसे । पाहुनालाई कहिले उठेर त कहिले बसेरै स्वागत गरिरहे । भलाकुसारी गर्न चाहनेसँग केहीबेर कुराकानी पनि गरिरहेका हुन्थे । उनीसँगै नेकपा सचिवालयका अरू सदस्य, मन्त्री र केही स्थायी समिति सदस्य पनि थिए । अर्का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल भने उच्चपदस्थका लागि आयोजित चियापानमा देखिएनन् । चितवन जानुपरेकाले सो कार्यक्रममा उपस्थित हुन नसकेको उनको सचिवालयले जनाएको छ । चितवनमा बिहीबार चियापान छ । ‘चितवनमा पनि पार्टीको चियापान छ, जहाजको टिकट नपाइएकाले अध्यक्षज्यू बुधबारै जानुपर्‍यो,’ दाहालका प्रेस संयोजक विष्णु सापकोटाले भने ।

आँखा चिम्लिनेले मात्र सरकारको काम देखेनन् : प्रधानमन्त्री

चियापान कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै नेताहरूले पछिल्लो समय आफूहरू राष्ट्रिय एकताको सन्देश दिन सफल भएको दाबी गरे । उनीहरूले राष्ट्रिय मुद्दामा सबै राजनीतिक दलको एउटै अभिव्यक्ति आउनुलाई एकता र सफलताको संज्ञा दिए । प्रधानमन्त्री ओलीले आँखा चिम्लिनेहरूले मात्रै सरकारको काम देख्न नसकेको बताए । ‘केहीले सरकारका काम देखेनन् होला तर बूढाबूढी र गरिब जनतालाई सोध्यो भने सरकारले के काम गरिरहेको छ, थाहा हुन्छ,’ उनले भने । उनले सरकारले भनसुनमा विश्वास नगर्ने भएकाले त्यसको पछि नलाग्न पनि आग्रह गरे । अध्यक्ष दाहालले जनताको विकास र समृद्धिको आकांक्षा पूरा गर्न दलहरूबीच सुदृढ सम्बन्ध र एकता हुनुपर्ने बताए । उनले देश अहिलेको अवस्थामा आइपुग्न करोडौं जनताको सहभागिताले मात्रै सम्भव रहेको भन्दै परिवर्तनको जस कुनै एक दलले लिन नहुने बताए । उनले चियापान कार्यक्रमले राजनीतिक सहमति र सहकार्यको वातावरण बन्न सहयोग पुग्ने प्रतिक्रिया दिए ।

अध्यक्ष दाहालले चीनका राष्ट्रपति सी चिनफिङको नेपाल भ्रमण सफल भएको उल्लेख गर्दै भारत, चीन र नेपालबीच त्रिदेशीय साझेदारीको रणनीतिअनुसार अघि बढ्नुपर्ने बताए । ‘हिजो हामीले युद्धलाई शान्तिमा रूपान्तरण गयौं, मिलेर संविधान बनायौं । हाम्रो काँधमा अब यो देशलाई समृद्ध बनाउने अभिभारा छ । हामी यसमा दत्तचित्त भएर लाग्नुपर्छ,’ उनले भने । उनले विकास र समृद्धिको नयाँ युगमा नेपाल प्रवेश गर्न लागेको बताए । मुलुक संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको यात्रामा अघि बढिसकेकोले परिवर्तनविरुद्ध कसैले औंला उठाउन नसक्ने उनको भनाइ थियो । ‘यो परिवर्तनबारे विभिन्न कोणबाट टिकाटिप्पणी हुनु सामान्य हो तर उपलब्धि र हामीले हासिल गरेको परिवर्तनलाई कसैले चुनौती दिन सक्ने अवस्था छैन । परिवर्तन, संविधान, विकास र समृद्धिको नारामा हामी एकमत छौं ।’

प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले राष्ट्रिय मुद्दामा दलहरू एक भएको प्रतिक्रिया दिए । चियापान कार्यक्रमपछि पत्रकारहरूलाई प्रतिक्रिया दिँदै उनले भने, ‘यस्ता भेटघाटले सबै पार्टीलाई एक ठाउँमा ल्याउने काम गरेको छ, यसबाट हामी राष्ट्रिय मुद्दामा एक ठाउँमा छौं भन्ने सन्देश गएको छ ।’

उपप्रधान एवं रक्षामन्त्री ईश्वर पोखरेलले मतभेदका बाबजुद मिलेर बस्नुपर्छ भन्ने सन्देश चियापान कार्यक्रमले दिएको बताए ।

प्रकाशित : आश्विन ३०, २०७६ ०७:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT