चीनको श्वेतपत्र र विश्व

ध्रुव कुमार

कुनै पनि राष्ट्रिय सरकारले जारी गर्ने श्वेतपत्र सम्बन्धित मुलुकको आधिकारिक प्रतिवेदन हुनेहुँदा त्यसले वस्तुस्थितिको अवलोकन र विकसित परिस्थितिको मूल्यांकन गरी सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, कूटनीतिक तथा प्रतिरक्षा विषयक नीति अनि आगामी रणनीतिको बोध गराउँछ ।

चीन सरकारले २०१९ जुलाई २४ मा जारी गरेको ‘नयाँ युगमा चीनको राष्ट्रिय प्रतिरक्षा’ (चाइनाज नेसनल डिफेन्स इन द न्यु ऐरा) नामक श्वेतपत्रले मुलुकको प्रतिरक्षात्मक राष्ट्रिय नीतिबारे विश्व समुदायलाई अवगत गराएको छ । यस श्वेतपत्रले अमेरिकाको एकात्मक तथा प्रभुत्ववादी नीतिको कारण विश्वमा अस्थिरता र अनिश्चितता बढ्दै गएको हुँदा चीनले आफ्नो प्रतिरक्षा नीति समयानुकूल गरेको दाबी गरेको छ ।

वास्तवमा ट्रम्प प्रशासनको आगमनपछि अमेरिकामा चिनियाँ ज्वरोको पारा निकै चढेको छ । अमेरिकाले २०१७ मा पारित गरेको राष्ट्रिय सुरक्षा नीति र २०१८ मा आपनाएको राष्ट्रिय प्रतिरक्षा नीतिले चीन आफ्नोनिम्ति प्रमुख सुरक्षा चुनौती भएकोले सैन्यशक्ति सुदृढ गर्नुपर्ने आवश्यकतामा जोड दिएको छ । यस अघिका अमेरिकी सरकारहरूले प्रतिस्पर्धात्मक भए पनि विश्व व्यवस्थाको स्थिरताको निम्ति चीनसित समझदारीपूर्ण सहकार्यको नीति लिएका थिए । तर, त्यो नीति ट्रम्प प्रशासनले त्यागेको छ ।

यसै वर्ष २० जुलाईमा कोलोराडोको आस्पेन सेक्युरिटी फोरममा आयोजित सुरक्षा गोष्ठीमा अमेरिकी सरकारका बहाली र अवकाश प्राप्त सुरक्षा अधिकृतका साथै विज्ञहरूले चीनको चुनौती औंल्याउँदै त्यसले अमेरिकीहरूको जीवन पद्धति परिवर्तन गर्नुसितै विश्व व्यवस्था नै प्रभावित गर्न सक्ने क्षमता राख्ने तथ्य स्वीकारेको छ ।

पछिल्ला २० वर्षमा प्राविधिक क्षेत्रमा चीनले जसरी अमेरिकालाई चुनौती दिँंदै आएको छ त्यो एउटै यस्तो क्षेत्र हो, जसमा प्रतिस्पर्धा गर्न अमेरिका चुकेको विश्लेषण गर्दै चीनको बढ्दो सुरक्षा चुनौती र तदनुसार नीति निर्माण गर्न उक्त गोष्ठीले जोड दिएको छ ।

चीनको बढ्दो सुरक्षा चुनौती बहुआयामिक रहेको अमेरिकी धारणा छ । उदाहरणार्थ शीतयुद्धको अन्त्यतिर अमेरिका र सोभियत संघबीच २ अर्ब डलरको वार्षिक व्यापार हुन्थ्यो । अचेल अमेरिका र चीनबीच दिनहुँ २ अर्ब डलरको व्यापार हुने गरेको छ भनी द इकोनोमिस्टले भन्छ । तसर्थ अमेरिकी नीति निर्माणको एउटा महत्त्वपूर्ण पाटो चीनसित अत्यधिक तवरले बढेको व्यापार घाटाले जन्माएको व्यापार युद्धमा मात्र सीमित नभई प्रत्येक क्षेत्रमा चर्कंदो चुनौती निष्क्रिय गर्नु हो ।

व्यापार र राष्ट्रिय सुरक्षा बीचको अन्तरंग सम्बन्ध हुवावे कम्पनीको पुँजी टेलिकम प्रविधिप्रति बढ्दो अमेरिकी आशंकाले व्यक्त गर्छ । अमेरिकी आर्थिक, प्राविधिक तथा सामरिक नीतिमा आएको रणनीतिक परिवर्तनकै सन्दर्भमा चीनले जारी गरेको श्वेतपत्रलाई बुझ्न सकिन्छ । चीनले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय गतिविधिलाई अमेरिकाले सुरक्षा चुनौतीको रूपमा लिएको आरोप अस्वीकार गर्दै श्वेतपत्रद्वारा आफ्नो उद्देश्य विश्व शान्ति र विकास रहेको दाबी गरेको छ ।

श्वेतपत्रले एसिया–प्रशान्त क्षेत्रको सुरक्षा अवस्था साधारणतः स्थिर रहेको धारणा व्यक्त गरेको छ । क्षेत्रीय राष्ट्रहरूबीच आपसी सरसल्लाह र संवादको नीतिगत अभ्यास झ्याँगिँदै गएकोले मतभिन्नता र विवादका पक्ष सांघाई को–अपरेसन अर्गनाइजेसन (एससीओ), चीन–आसियान प्रतिरक्षा मन्त्रीहरूबीच अनौपचारिक वार्ता र आसियान राष्ट्रका प्रतिरक्षा मन्त्रीहरूको वार्ता प्लस (एडीएमएम–प्लस), एसियन रिजनल फोरम (एआरएफ) तथा सांग्रिला डायलग जस्ता गोष्ठीहरूले समझदारी र सम्पर्क अभिवृद्धि गर्न सघाएको छ ।

यसका साथै विश्व अर्थतन्त्रसितै एसिया–प्रशान्त क्षेत्रको सामरिक महत्ता बढ्दै गएको हुनाले यस क्षेत्रमा शक्ति राष्ट्रहरूको प्रतिस्पर्धा केन्द्रित भएको छ । अमेरिकाले जापान र अष्ट्रेलियासितको सामरिक गठबन्धनको सहकार्यलाई बढावा दिँंदै एसिया–प्रशान्त क्षेत्रमा सामरिक स्थिति सुदृढ गर्नुसितै सैन्य तैनाथीका साथै हस्तक्षेपकारी गतिविधि बढाएको छ । उदाहरणार्थ, अत्याधुनिक ‘थाड’ (टर्मिनल हाइ अल्टिच्युड एरिया डिफेन्स) क्षेप्यास्त्र पद्धतिको दक्षिण कोरियामा तैनाथीले गर्दा क्षेत्रीय रणनीतिक सन्तुलन र सुरक्षा संवेदनशीलतालाई अमेरिकाले ठाडै उपेक्षा गरेको श्वेतपत्रको निष्कर्ष छ ।

श्वेतपत्रले अमेरिकी प्रतिरक्षा गतिविधिको विवेचना गर्दै राष्ट्रिय सुरक्षा र प्रतिरक्षा निहित एकात्मक, शक्ति राजनीति र प्रभुत्ववादी नीति हावी गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय सामरिक अस्थिरताको कारक भएको उल्लेख गरको छ । फलस्वरुप ठूला शक्ति राष्ट्रहरूबीच शक्तिको होडमा सैन्य खर्च वृद्धि गर्ने अवस्था, आणविक अस्त्र भण्डारण, अन्तरिक्ष, साइबर र क्षेप्यास्त्र प्रतिरक्षा क्षमता अभिवृद्धि गर्नाले अन्तर्राष्ट्रिय सामरिक सन्तुलन बिथोलिएको छ । भारत, फ्रान्स, संयुक्त अधिराज्य, जर्मनी र जापान जस्ता मुलुकहरूले सैनिक क्षमता सुदृढ गर्दै सामरिक सन्तुलन कायमको प्रयत्न गर्नुपरेको छ । यसले विश्वभरि नै नयाँ शिराबाट हतियारको होड बढाएको छ, जुन चीनको प्रतिरक्षाको निम्ति चुनौतीपूर्ण हुने श्वेतपत्रको ठहर छ ।

श्वेतपत्रको अर्को उल्लेखनीय पक्ष चीनले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको उद्देश्य शान्तिपूर्ण रहेको भनाइ पुष्टि गर्न अमेरिका लगायत संयुक्त राष्ट्र संघ सुरक्षा परिषदका ५ स्थानी सदस्य राष्ट्रमध्ये अनि भारतले भन्दा पनि कुल गार्हस्थ उत्पादनको न्यून प्रतिशत रकममात्र प्रतिरक्षा खर्च गरेको भन्दै २०१७ सम्मको तथ्यांक प्रस्तुत गर्नुमा रहेको छ । उक्त तथ्यांक अनुसार अमेरिकाले कुल गार्हस्थ उत्पादनको ३.५ प्रतिशत, रूसले ४.४ प्रतिशत, फ्रान्सले २.२ प्रतिशत, संयुक्त अधिराज्यले २.० प्रतिशत र भारतले २.५ प्रतिशत खर्च गरेको दाँजोमा चीनको १.२६ प्रतिशत प्रतिरक्षा खर्च निश्चय पनि थोरै हो । यसको आधारमा चीन प्रतिरक्षा खर्च गर्ने शक्ति राष्ट्रहरूमध्ये छैठौं हुन आउँछ । (तर वास्तविकता भिन्नै छ ।)

त्यस्तै अमेरिकासित रणनीतिक प्रतिस्पर्धामा गाँसिएको चीनको निम्ति अति संवेदनशील पक्ष अलगाववादी र पृथकतावादी विषय हो । उक्त सन्दर्भ भौगोलिक अखण्डता र सार्वभौमिकतासित जोडिएको हुँदा चीनले यसप्रति कडा नीति अपनाउँदै आएको छ । ताइवान, तिब्बत र सिंकियाङका विद्रोही चीनको निम्ति आतंककारी हुनुसितै विखण्डनकारी तत्त्व भएको छ, जसलाई अमेरिकाले हौस्याएको चीनको आरोप छ ।

दलाई लामा चीनको निम्ति पृथकतावादी हुन् भने ताइवानी स्वतन्त्रता विखण्डनकारी । हालै ट्रम्प प्रशासनले ताइवानलाई २.२ अर्ब डलरको आधुनिक हतियार बेच्ने निर्णयप्रति चीनले कटु आलोचना गरेको छ । ताइवानी स्वतन्त्रता अभियान जनमुक्ति सेनाकै प्रयोग गरी दबाउन कुनै कसर बाँकी नराख्ने प्रतिबद्धता चीनले दोहोर्‍याउँदै आएको छ । ताइवानलाई प्रत्यक्ष अमेरिकी समर्थन चीन–अमेरिकाबीच तनाव बढ्नुको अर्को महत्त्वपूर्ण कारण हो ।

संक्षेपमा श्वेतपत्र २०१९ ले विद्यमान परिस्थितिमा विकसित रणनीतिक प्रतिस्पर्धाले भविष्यमा चीन र अमेरिकाबीच आर्थिक, कूटनीतिक तथा सामरिक सम्बन्धमा पर्नसक्ने नकारात्मक प्रभावबारे स्पष्ट चेतावनी दिएको छ । त्यसैले यो श्वेतपत्रको सूक्ष्म तथा गम्भीर अध्ययन र विश्लेषण आवश्यक छ । चीनले आणविक अस्त्र पहिले प्रयोग (नो फस्ट युज) नगर्ने वचन दोहोर्‍याए पनि आफ्नो जनमुक्ति सेनालाई अत्याधुनिक प्रविधियुक्त ‘अल्ट्रा हाइटेक’ फौजमा परिणत गरी भविष्यमा सम्भावित कुनै पनि युद्ध जित्न सक्षम तुल्याउने श्वेतपत्रले संकल्प गरेको छ ।

अन्त्यमा सानो टिप्पणी ः कुल गार्हस्थ उत्पादनको आधारमा गरिने प्रतिरक्षा खर्च प्रतिशतले कुनै पनि मुलुकको वास्तविक खर्च स्पष्ट गर्दैन । उदाहरणार्थ, अहिले भारतको २.७ ट्रिलियन डलरको कुल गार्हस्थ उत्पादनको दाँजोमा चीनको १२.६ ट्रिलियन डलर कुल गार्हस्थ उत्पादनको खर्च प्रतिशतको अन्तर बुझ्न नसकिने होइन । अमेरिकाको २० ट्रिलियन डलरभन्दा बढी गार्हस्थ उत्पादनको दाँजोमा चीनको गार्हस्थ उत्पादनको प्रतिशतमात्र कम नभई प्रतिरक्षा खर्चको प्रतिशत पनि कम हुन्छ ।

चीनले २०१७ मा १५२ अर्ब डलर प्रतिरक्षा बजेट खर्चेको थियो । अहिले २०१९/२० को बजेट ७.२ प्रतिशतले वृद्धि गरी १७९ अर्ब डलर पुर्‍याएको छ । जुन अमेरिकाको ७१६ अर्ब डलरको दाँजोमा निकै कम भए पनि भारतको २०१९/२० को बजेट अनुसार ५६ अर्ब डलर प्रतिरक्षा खर्चभन्दा ३ गुणाभन्दा बढी हुन आउँछ । तर यी सरकारी आँकडा अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिरक्षा अध्ययन, अनुसन्धान संस्थाहरूको संकलित तथ्यांकसँग मिल्दैन ।

छुटेको कुरा : चीनको अत्यधिक प्राथमिकताको बीआरआईको सन्दर्भमा श्वेतपत्र मौन छ । तर आतंककारी गतिविधि नियन्त्रण गर्न केन्द्रीय सैनिक आयोग (सीएमसी) अन्तर्गत हालै व्यवस्था गरिएको सशस्त्र जनप्रहरी तथा अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा सहकार्य जुटाई विदेशमा रहेको चीनको राष्ट्रिय स्वार्थ सम्बर्द्धन गर्न भने राष्ट्रिय जनमुक्ति सेनासमेत प्रयोग गर्न सक्ने श्वेतपत्रले दाबी गरेको छ । यो विचारणीय छ ।

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७६ ०८:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सावधान, दुर्घटनाग्रस्त क्षेत्र !

हुलाकी
उज्ज्वल प्रसाईं

कोटेश्वरको आकाशे पुलमुनि पुगेर ट्याक्सीबाट ओर्लिंदा सिमसिम परिरहेको पानी मुसलधारेमा परिणत भयो । सय रुपैयाँ पनि नलाग्ने बाटामा तीन सय तिर्नुपरेकाले मस्तिष्कमा आक्रोशका ससाना तरंग उठ्न थालेका थिए । पानीले आक्रोश चिस्याएन, झन् ततायो । तोकिएको समयमा पुग्ने हतारो र पानीले चुट्ला भन्ने डरले हिँडेर सहजै नाप्न सकिने दूरीका लागि ट्याक्सी चढ्नु बाध्यता थियो । 

अप्ठ्यारो परेको ग्राहकलाई ट्याक्सीले दोहन गर्‍यो । ट्याक्सी छोडेर पानी छल्दै माइक्रो भनिने सानो बसको सिटमा बस्दा चालकले बताए, ‘अब पाँच मिनेटमा हिँड्ने ।’ पुग्नु थियो, काँकरभिट्टा ।

गोडादसेक पाँच मिनेट बितिसक्दा पनि बस हलचल नगरी आकाशे पुलमुनि बसिरह्यो । छाता ओढेर यताउता गरिरहेका चालक र सहचालक नभरिएका सिट भर्ने यत्नमा थिए । समयमा आइनपुगेका यात्रु कुर्ने राम्रो बहाना छँदै थियो । काँकरभिट्टा पुग्न सबेरै साढे पाँच बजे चढेको गाडी बेलुका छ बजेसम्म गुडिरहने अन्दाज यात्रुले गरेको हुन्छ । माइक्रो चढेर सिन्धुली हुँदै धेरै पटक यात्रा गरिसकेकाले तोकिएको समयभन्दा एक घण्टा ढिलो हुनुलाई सामान्य ठान्छ । विकृत अभ्यस्ततालाई सहजै अँगाल्न तयार हुँदासमेत दुई अप्ठ्यारा आइलागे ।

एक, बस रोकिएको ठाउँमा बस मात्र थिएन, बसजत्तिकै अग्लो फोहोरको डंगुर थियो । चर्को गन्धले नाक मात्र होइन, मस्तिष्कमा सोझो आक्रमण गर्‍यो । झ्यालढोका लगाउँदा भित्र हपहपी हुने । खोलौँ, सिंगो काठमाडौं फतफती कुहिएको अनुभूति हुने । दुई, केही दिनअगावै फोनमा बुक गराएर समयमै ओगटिसकेको मेरो सिटमा अर्का यात्रुलेआफ्नो दाबी तेर्स्याए ।

उनको टिकटमा लेखिएको त्यही सिटको बेहोरा देखाए । चालक र सहचालकलाई गुनासो गरेँ । यात्रुका गाली प्रभावहीन हुने गरी बाक्लिएका तिनका छालामा मैले उठाएका थिति र नियमका प्रश्न ठोक्किँदै अन्यत्र कतै हुत्तिए । हात लाग्यो, पूर्ण बेवास्ता । हामी दुई निरीह यात्रुले आपसमा सहमति गरेर आफ्ना सिट मिलायौँ ।

तोकिएको समयभन्दा लगभग डेढ घण्टापछि हामीलाई गुडाइयो । गुडेको केही बेरसम्म सहचालकले सिट भर्ने यत्न छोडेनन् । झोला बोकेर सडक किनारमा उभिएका प्रत्येकलाई ‘कहाँ जाने ?’ भनिरहे । ढोकामा उभिएका उनी र गाडी चलाइरहेका चालकबीच हिजोदेखिका हिसाब–किताबको संवाद निरन्तर चल्यो । भक्तपुरतिरबाट चढ्ने यात्रुका फोन पनि चालकले नै उठाइरहे । धुलिखेल कटेपछि मात्र उनीहरूको हल्ला केही कम भयो ।

तर भन्ज्याङ कटेर नागबेली बाटामा गाडी बत्त्याउन थालेका उनलाई घरीघरी फोनआइरह्यो । कहिले जग्गा र गाडीको भाउवाला फोन आयो । कहिले रक्सी कतिसम्म खान हुने र खाएर के–केसम्म गर्न हुने भन्नेबारे फोनमै व्याख्या चल्यो । एउटा फोन राखेको दस मिनेट बित्न नपाउँदै उनी अरू कसैलाई फोन गरेर भोलि फर्किने यात्रुका बुकिङ सम्झाउँथे । त्यो फोन राखेको केही मिनेटमै उनको चर्को रिङटोन बजिहाल्थ्यो । एक हातले गाडी नागबेली पाराले बत्त्याएका छन्, फोन संवाद अटुट जारी राखेका छन् । ‘निष्ठुरी प्रेमिकाको नाममा विष खाने धम्की’ सहितका चर्का गीत बजिरहेकै छन्, फोन संवाद चलिरहेकै छ ।

कुन बेला कति अग्लो भीरबाट यात्रुसहितको बसलाई तल कतै नदेखिने ठाउँमा बजार्ने हो भनेर कल्पना गर्नु भनेको आफैलाई सास्ती दिनु हो । यद्यपि कल्पना यथार्थमा बदलिसक्दा, त्यसको लेखाजोखा गर्ने समय नै पाइँदैन । कानमा फोन टाँसेर एक हातले गाडी चलाउनु राम्रो होइन भनेर सम्झाउन खोज्दा उल्टै खप्की खाएका पुराना सम्झना अझै गाढा छँदै छन् ।

प्रहरी गुहार्दासमेत समस्या सुल्झिनेभन्दा बढ्ने सम्भावना ज्यादा हुन्छ । क्षुब्ध चालकले अक्करिला भीरमा चलाएको गाडीमा चढ्न झन् ठूलो सास्ती हुन्छ । साथमा रहेको उपन्यासमा बलजफ्ती भए पनि आँखा डुलाउन थाल्दा केही राहत मिल्यो । कथामा वर्णित मृत्युका रहस्यले आफ्नै आसन्न मृत्युको कल्पनालाई पर धकेल्यो ।

खाना र शौचका लागि रोकिएका ठाउँका कहर दोहोर्‍याउनुको अर्थ छैन । महँगो मोल तिरेर खानुपर्ने खाइनसक्नु खाना, संक्रमणको डर मनमै दबाएर प्रयोग गर्नुपर्ने शौचालय, अनि विकल्पहीन बनेर बेहोर्नुपरेका यस्ता अनगिन्ती बाध्यता कुनै नयाँ यथार्थ होइनन् । धेरैजसो तोकिएको गन्तव्यमा समेत नपुर्‍याई झोलीतुम्बी घिसार्दै अर्को गाडी चढ्नुपर्ने बनाइदिन्छन्, यस्ता माइक्रो बसले । काँकरभिट्टा पुर्‍याउँछु भनेर वाचा गरेका बसले सत्र किलोमिटर यतैको बिर्तामोडमा गाडी परिवर्तन गराउने घटना अनौठो हुन छोडेको छ । गुनासो कतै सुनुवाइ नभएपछि दोहोर्‍याउनुको कुनै तुक छैन ।

प्रत्येक पटक लामो दूरीको सडक यात्रा गर्दा ‘दुर्घटनाग्रस्त क्षेत्र’ लेखिएका साइनबोर्डको संख्या बढेको देख्छु । पहिले त्यस्ता साइनबोर्ड नराखेका घुम्तीमा यस पटक थपिएको देखेँ । धेरै दुर्घटना भएको ठाउँ भनेर यात्रु एवं चालकलाई जनाउ दिन राखिएको बोर्डमा लेखिएका वाक्य हेर्दा यस्तो लाग्छ, मानौँ भर्खरै त्यो क्षेत्र स्वयं दुर्घटनामा परेको हो । साइनबोर्डले मात्र नपुगेर आजकल दुर्घटनाले जीर्ण मोटरसाइकलको भान दिने कंकालसमेत बोर्डमाथि राख्न थालिएको छ ।

दुर्घटित बाइकसहितको साइनबोर्डले मेरो मस्तिष्कमा प्रभावकारी ढंगले भय सम्प्रेषण गर्छ । हिँडिरहेको सडक हदै असुरक्षित छ भन्ने महसुस गराउँछ । सुरक्षित हुन चाहेर यसो चालकतर्फ हेर्‍यो, रजनीगन्धा चपाउँदै ऊ फोनमा एकोहोरो बोलिरहेको छ । चर्को गीतको हैरानी सबै यात्रुलाई समानुपातिक वितरण गरेर काम फत्ते गरेको सहचालक ढोकाछेउ मुडामा उँघिरहेको देखिन्छ ।

यस्ता कथा सुनाइसक्दा साथी र आफन्त भन्छन्, ‘हवाई यात्रा गर्नु नि, एकै छिनमा पुगिन्छ, यत्रो सास्ती हुँदैन ।’ तर हवाई यात्राले उमार्ने ‘बेताबी’ कम छैनन् । सिंगो उड्डयन क्षेत्रले बेहोरेका एकपछि अर्का संकट, दोहोरिरहने भ्रष्टाचारका कथा, अव्यवस्थाबाट सिर्जित दुःखद खबरले ढुक्क बन्न दिँदैन । समयको बचत हुन्छ भन्ने तर्कलाई आफ्ना सबै अनुभवले खारेज गरिदिन्छन् ।

अक्सर ट्राफिक जाम भइरहने काठमाडौंको आकाश र अन्य धेरै कारणले पैँतालीस मिनेटको उडानका लागि चार–पाँच घण्टा खेर फालेका उदाहरण कति छन् कति ! आफूलाई बोक्नुपर्ने जहाजले माउन्टेन फ्लाइट गरेको वा अरू नै ठाउँतर्फ हान्निएका गफ कति सुनियो, गनेर साध्य छैन । एयरपोर्टका महँगा क्यान्टिन, असहयोगी कर्मचारी एवं पेसागत इमानदारी र नम्रता कति पनि नभएका सरकारी र निजी हवाई कम्पनीका कर्मचारीबारे केही भनिरहनुपर्छ र !

सडक होस् वा आकाश, नेपालमा ढुक्कसँग यात्रा गर्न सकिँदैन । दुर्घटना नभई गन्तव्यमा पुगेको यात्रुले खुइय्य गर्दै भन्छ, ‘बाँचेर
आइयो !’ । धर्मभीरु बा–आमाले प्रत्येक पटक लामो दूरी गर्दा आफ्ना सन्तानको सुरक्षित यात्राको कामना गरेर डराउँदै निधारमा टीका टाँसिदिन्छन् । कारण, हाम्रा सडक र आकाशमा दुर्घटना हुनुपर्ने प्रशस्त कारण छन् ।

सडकको बनावट स्वयं एउटा कारण हुन सक्छ, चालकको लापरबाही, सम्बन्धित कर्मचारीको गैरजिम्मेवारी, ट्राफिक प्रहरीको हेलचेक्र्याइँ, नाफा दोहनबाहेक केही नदेख्ने व्यवसायीको बेवास्ता । यी र यस्ता अरू कारणबारे थाहा नपाएका मान्छे कमै छन् । यातायात व्यवसायी जान्दछन्, मजदुरहरू जानकार छन्, सम्बन्धित मन्त्रालय बेखबर छैन, राजनीतिक नेतृत्वले नबुझेको छैन, सामान्य यात्रुले आफ्ना कथा लेखेर यस्ता सयौँ पाना भरिदिन सक्छन् । यीमध्ये समस्या सम्बोधन गर्न तत्परता देखाउनुपर्ने कसले हो ? स्पष्ट योजना र जिम्मेवारी बोधसहित तुरुन्त काम थाल्नुपर्ने कसले हो ?

लामो राजनीतिक संक्रमणपछि क्रान्ति र आन्दोलन सकिएको उद्घोषसहित बनेका सरकारहरूले गर्नुपर्ने काम धेरै थिए । प्राथमिकता पहिल्याउन नचाहेका तिनले ‘दुर्घटनाग्रस्तक्षेत्र’ अंकित यामानको साइनबोर्ड सिंगो देशका अघिल्तिर झुन्ड्याएर विकासका बेतुक गफ गरिरहेका छन् ।

प्रकाशित : श्रावण १७, २०७६ ०८:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्