महासचिवको आठ आना

सिउँडी
विमल निभा

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का महासचिव कमरेड विष्णु पौडेल प्रख्यातिको नाभिमण्डलमा कटेका छन्  । एक खारिएको कम्युनिस्ट नेता भएकोले यो चर्चाको बीजतत्त्व वर्गसंघर्ष, आन्दोलन र जनवाद त होइन ? होइन, होइन, यसको एकमात्र कारण आठ आना हो  ।

र यसलाई अझ छ्याङ्ग पारेर भन्ने हो भने फगत आठ आना जमिन भन्नुपर्ने हुन्छ । उनको गृहनगर रूपन्देहीको जमिन भएको भए सवा/पौने कठ्ठाजति भनिन्थ्यो क्यारे ! (मलाई यस्तो मापोको ज्ञान नभएकोले ठ्याक्कै भन्न असमर्थ) ।

तर यो राजधानी काठमाडौंको घर–घडेरी जमिन भएकोले आनामा भनिएको हो । वस्तुतः कुरो के हो भने उनले बालुवाटारमा आधा रोपनी अर्थात् आठ आनाको सहजै प्राप्ति गरेको खबर खुलस्त भएको छ । र बालुवाटार भनेको कुनै सामान्य जमिन नभएर हाम्रो प्रधानमन्त्रीको सरकारी बासस्थान हो ।

कमरेड महासचिव विष्णु पौडेलको आठ आनाले नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) मा अनायास तीव्र विद्युत तरंग पैदा गरेको छ । यस सम्बन्धमा एकाध कमरेड अचम्मैसँग मुखर भएर विरोध गरिरहेका छन् भने बहुधा कमरेडहरू मौनतामा रहेका छन् । के यी अबोला कमरेडहरू आफ्ना महासचिवको दह्रो समर्थनमा उभिएका हुन् त ? त्यसो भए, यसलाई आठ आनाको कमरेडीय सहमति भन्नुपर्ने हुन्छ । जे होस्, कतिपय कमरेड भने अलिकति भिन्न पाराले अभिव्यक्त भइरहेका छन् । र यस्ताको स्वरको सार के रहेको छ भने असलमा हाम्रो महासचिव विष्णु पौडेल आठ आनामा सोह्रै आना ठगिएका छन् । त्यसकारण उनलाई आफ्नै दुई तिहाइको कम्युनिस्ट सरकारले यही हिसाब–किताबमा क्षतिपूर्ति दिनैपर्छ ।

नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का महासचिव कमरेड विष्णु पौडेलको आठ आना जमिनको विवाद कुनै नौलो विषय होइन । पहिले पनि यस्तो आठ आने विवाद मजैसित भएको छ । र त्यो आठ आनाको सर्वथा विवादित अतीतमा एक नभएर दुई–दुई कम्युनिस्ट महासचिवहरूका प्रत्यक्ष संलग्नता थियो । यद्यपि ती भूतपूर्व महासचिवहरू थिए । याद गर्नोस्, पुराना महासचिवद्वय कमरेड माधवकुमार नेपाल र कमरेड झलनाथ खनालको त्यो आठ आना जमिनको बहुचर्चित द्वन्द्व । दुवै द्वन्द्ववादका कट्टर अनुयायी भएकाले कोटेश्वरस्थित आठ आना जमिनमा द्वन्द्वरत थिए ।

एकातिरबाट कमरेड माधव भनिरहेका थिए– ‘यो आठ आना श्रीमती गायत्री नेपालको नाममा भएकोले मेरो हो ।’ र अर्कोतिरबाट कमरेड झलनाथको प्रत्युत्तर थियो– ‘जोसुकैको नाममा भए पनि यो आठ आना मेरै हो ।’ त्यसउसले सहीमा आठ आना कसको हो भन्नेमा द्वन्द्व चर्किएको थियो । तथापि एउटा कुरोमा चाहिँं कुनै द्वन्द्व थिएन । र त्यो के भने दुवै कमरेडहरूमध्ये कसै न कसैको आठ आना जरुर थियो । अब कसको आठ आना थियो, त्यसबखत मैले भेउ पाउनसकेको थिइन । र हालसम्म पनि त्यस स्थितिमा कुनै खास परिवर्तन आउनसकेको छैन । कुन्नि कसको थियो आठ आना ! (पढ्नोस्, ‘कान्तिपुर’ को २६ चैत २०६७ सालको ‘सिउँडी’ मा प्रकाशित– आठ आनाको सिद्धान्त) ।


भूतपूर्व महासचिवहरू कमरेड झलनाथ खनाल र कमरेड माधवकुमार नेपालको आठ आनासँग वर्तमान महासचिव कमरेड विष्णु पौडेलको आठ आनाको कुनै सम्बन्ध छैन । यो विलकुलै मौलिक आठ आना हो । यसको कारण के हो भने त्यो भूमिगत कालको परिघटना थियो ।

र अहिले कमरेडहरू भूमिबाट फुत्त बाहिर आइसकेका छन् । अर्थात् सबै जमिनमाथि नै छन् । कसैको जमिन मुनिको बास छैन । चाहे त्यो पुरानो महासचिव कमरेड झलनाथ खनाल होस् अथवा नयाँ महासचिव कमरेड विष्णु पौडेल नै । हो, एकजना वरिष्ठ कमरेड मोहनविक्रम सिंह अवश्य जमिनमुनि नै छुटेका छन् । तर यसो भन्नु पनि त्यति सत्य होइन । वास्तवमा उनी अर्धभूमिगत अवस्थामा रहेका छन् । यही लामो समयदेखि नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (मसाल) को आफ्नो महासचिव सम्बन्धी कडा भूनीति रहेको छ ।

के यो अर्धभूमिगतपन भनेको आधा जमिनमुनि र आधा जमिन बाहिरको कुनै स्थिति हो ? अब जेसुकै भए पनि हाम्रा आदरणीय नेता कमरेडहरूका अग्घोर जमिनमोह चाहिँं पटक्कै छुटेको छैन । यसको सबभन्दा ताजा उदाहरण नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का महासचिव कमरेड विष्णु पौडेलको आठ आना जमिन हो ।

यस सन्दर्भमा उनी एक सूचनापत्र निकालेर निर्धक्कसँग भन्छन्– ‘मैले बालुवाटारको आठ आना जमिन दलालसँग किनेको हुँ । त्यसै पाएको होइन ।’ अब किनेर पनि पाउने नै भएकोले यहाँ कुनै भाषा विवाद भएन । जहाँसम्म कमरेड महासचिवले सूचित गरे बमोजिम जमिन दलालसँग किनेको कुरो हो, यसमा पनि कुनै विवाद गर्न मिल्दैन । किनभने आठ आना जमिन सोझै जमिन दलालसँग खरिद गरिएको हो ।


तसर्थ यो विशुद्ध जमिन दलालीको मामलो हो । कुनै राजनीतिक दलाली त होइन नि ! यसका साथसाथै महासचिव कमरेड विष्णु पौडेलको आठ आनाले के पनि दृढतापूर्वक प्रमाणित गरेको छ भने उनी कुनै साधारण खालको कम्युनिस्ट नेता नभएर ठाडै जमिनसँग जोडिएका एक जमिनी नेता हुन् ।

अन्त्यमा,
बालुवाटार जमिन प्रकरणमा कवि एवं गीतकार दिनेश अधिकारीको नाम आएको छ । यसले यसमा एउटा कलात्मक साहित्यिक ‘टच’ दिएको छ । अतः साहित्य जगतमा अपार हर्ष छाएको छ । मेरो हार्दिक बधाई छ, कवि मित्र !

प्रकाशित : वैशाख १४, २०७६ ०८:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

समय

विमल निभा

काठमाडौँ — सात सालको क्रान्ति भइसकेको थिएन अझै

सात सालको क्रान्ति
भइसकेको थिएन अझै

चार लाख पचास हजार
युवाहरुले आफ्नो व्यापक
जुलुसलाई कुनै आकार
दिन पाएका थिएनन्
न त विद्यार्थी, मजदुर,
कवि, पत्रकार, शिक्षक,
किसान, साना व्यापारी,
डाक्टर, खेलाडी, वकिल
र कलाकारहरुले आ–आफ्ना
कडा विरोधपत्र दर्ता गराएका थिए
खुला सडकको इजलासमा
नर र नारीहरु लम्किरहेका थिए
र मोटरको पाङ्ग्रा गुडिरहेको थियो

प्रथम जनआन्दोलन
भएको थिएन सम्पन्न हालसम्म
र त्यसपछिको दोस्रो आन्दोलन
हुने कुरै थिएन कुनै
यही तलमाथिको क्रममा
विद्रोही झापा पनि
मातृगर्भमा थियो लुकेको
र एक जुगमा एकचोटि आउने
जनयुद्ध पनि भइसकेको थिएन आरम्भ
सूर्य बिहानै उदाइरहेको थियो
र अस्ताइरहेको थियो बेलुकी

झन्डै तीन दशकसम्म
वातावरण दुर्गन्धित थियो निकै नै
पञ्चायतको कााचो वायुले
र पृथ्वीनारायणका वंशजहरु
जनगलहत्याइमा परेर
आफ्नो बाटो लागिसकेका थिएनन्
पृथ्वी आफ्नो धुरीमा
घुमिरहेको थियो निरन्तर

यस्तोमा पनि कोही एक जना
त्यसै बसेको थिएन चुपचाप
शिर झुकाएर एकान्त कुनामा
बरू चम्किलो भविष्यको
सुस्पष्ट रेखाचित्र कोर्न
आफ्नो मजबुत पिठ्युामा
इतिहासको यामान भारी बोकेर
हिँडिरहेको थियो
लुखुर–लुखुर।

प्रकाशित : वैशाख ७, २०७६ ०९:२०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्