मधेसका मतदाताले नेतृत्व बदले- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मधेसका मतदाताले नेतृत्व बदले

केही मतदाता एमाले, कांग्रेसजस्ता परम्परागत पार्टीतर्फ फर्किएका छन् भने केही जनमतजस्तो नयाँ दलतिर आकर्षित भएका छन्
तुफान न्यौपाने

काठमाडौँ — मधेस प्रदेशसभाका प्रत्यक्षतर्फका ६४ सिटमध्ये यस पटक जनमत पार्टीका ६ उम्मेदवारले जितेका छन् । प्रत्यक्षतर्फ करिब १० प्रतिशत सिट जितेको जनमतले प्रदेशसभामा समानुपातिक प्रणालीबाट त्यसभन्दा उल्लेखनीय उपस्थिति जनाउँदै छ । निर्वाचन आयोगले बुधबार रातिसम्म सकेको गणनामा मधेसको २० लाख २० हजार मतमा जनमत पार्टीले तीन लाख सात हजार ल्याएको छ ।

प्रदेशसभामा जनमतले समानुपातिकतर्फ ल्याएको करिब १५ प्रतिशत प्रदेशसभामा कांग्रेस र एमालेपछिको तेस्रो धेरै हो । पूर्वमा सप्तरीदेखि पश्चिममा पर्सासम्मका ८ जिल्ला समेटिएको मधेसमा सीके राउत नेतृत्वको जनमत पार्टीले ल्याएको मत विश्लेषण गर्दा रोचक तस्बिर देखिन्छ । जस्तो, जनमतको प्रभाव मधेसका पश्चिमका जिल्लाभन्दा पूर्वी जिल्लाहरूमा ज्यादा छ । अध्यक्ष राउतले सप्तरी–२ मा जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) का अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलाई हराए ।

सप्तरी–२ का प्रदेशसभातर्फका दुवै क्षेत्रमा पनि जनमतका उम्मेदवार विजयी भए । प्रतिनिधिसभामा सप्तरी–१ मा जनमत पार्टीका उम्मेदवार दोस्रो भए भने सप्तरी–३ र ४ मा तेस्रो भए । जनमतले प्रदेशसभामा जितेका ६ सिटमध्ये ४ वटा सप्तरीकै हुन् । प्रदेशसभातर्फ सप्तरीका बाँकी ३ क्षेत्रमा जनमतका उम्मेदवार दोस्रो र एउटा क्षेत्रमा तेस्रो भएका छन् । जारी मतगणनाअनुसार यो पार्टी समानुपातिकतर्फ सप्तरीमा पहिलो छ । प्रतिनिधिसभाका लागि ७७ हजार र प्रदेशसभाका लागि ६५ हजार मतसहित जनमतले सप्तरीमा अरू दललाई पछाडि छाडेको छ ।

जनमतको सघन प्रभाव सप्तरीपछि सिरहामा देखिन्छ । सिरहामा प्रतिनिधिसभातर्फका उम्मेदवार तेस्रो नम्बरमा रहेका देखिन्छन्, प्रदेशसभातर्फ २ जना निर्वाचित छन् । प्रदेशसभामा समानुपातिकतर्फ सिरहामा पहिलो रहेको जनमत प्रतिनिधिसभाको समानुपातिकमा एमालेपछिको दोस्रो नम्बरमा छ । सिरहाबाट क्रमशः पश्चिम लाग्दा जनमत पार्टीको प्रभाव घट्दै गएको देखिन्छ । धनुषा र महोत्तरीमा समानुपातिकतर्फ तेस्रो स्थानमा छ । प्रदेशसभामा जनमतका उम्मेदवार ६ सिटमा निर्वाचित, चार सिटमा दोस्रो र १९ सिटमा तेस्रो भएका छन् । तेस्रो भएका उम्मेदवारहरू धनुषा र त्यस पश्चिमका हुन् । जनमत पार्टीले प्रदेशसभामा जितेका सप्तरी र सिरहाका ६ सिटमा तत्कालीन राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) का तीन, तत्कालीन संघीय समाजवादी फोरमका दुई र माओवादी केन्द्रका एक सिट हुन् ।

मधेसमा जनमत पार्टी उदाउँदा लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) लाई सबैभन्दा धेरै नोक्सान भएको छ । जनमतले प्रदेशसभामा जितेका सिटमध्ये अधिकांश यसअघि राजपा (हालको लोसपा) ले जितेका सिट हुन् । निर्वाचनले मधेसमा लोसपालाई अघिल्लो निर्वाचनको तुलनामा आधाभन्दा सानो बनाइदिएको छ । यसअघि प्रदेशसभामा १५ सिट जितेको लोसपा यसपालि ७ मा सीमित हुन पुगेको छ । अघिल्लो निर्वाचनका ८ क्षेत्र गुमाएको लोसपा नयाँ क्षेत्रमा आफूलाई विस्तार गर्न असफल रह्यो ।

राजपाले गुमाएका ८ क्षेत्रमध्ये जनमत पार्टीले सबैभन्दा बढी तीन वटा (सप्तरी १–२, सप्तरी २–२ र सप्तरी ३–२) क्षेत्र लिएको छ । त्यसपछि कांग्रेसले दुई क्षेत्र (सर्लाही २–१ र रौतहट १–१) तथा जसपा (बारा १–२, एमाले (धनुषा ३–२) र स्वतन्त्र उम्मेदवार (महोत्तरी २–२) ले एक–एक सिट जितेका छन् । लोसपाले २०७४ मा मधेसबाट प्रतिनिधिसभामा १० सिट जितेकामा अहिले तीन वटा (महोत्तरी–२ र ३ तथा सर्लाही–१) मा मात्र सीमित भयो । प्रतिनिधिसभामा लोसपाले गुमाएका सात क्षेत्रमध्ये कांग्रेसले दुइटा (सिरहा–४ र पर्सा–४), एकीकृत समाजवादीले दुइटा (रौतहट–१, बारा–४) तथा एमाले (महोत्तरी–२), माओवादी (सिर्लाही–२) र जसपा (धनुषा–३) ले एक/एक वटा सिट जितेका छन् ।

लोसपापछि मधेसमा गुमाउने अर्को प्रमुख पार्टी जसपा हो । प्रदेशसभामा ०७४ मा २० सिट जितेको जसपाले अहिले पुराना सिटमध्ये ६ वटा मात्रै जित्यो । तीन वटा नयाँ क्षेत्रमा जितेकाले जसपा ९ सिटमा पुगेको छ । जसपाले गुमाएका १४ सिटलाई कांग्रेस (४ सिट), एमाले (३ सिट), जनमत (२ सिट), स्वतन्त्र उम्मेदवार (तीन सिट), माओवादी (एक सिट) र एकीकृत समाजवादी (१ सिट) ले बाँडेका छन् । जसपाले यसपालि जितेकामध्ये तीन वटा नयाँ क्षेत्र एमाले (सिरहा १–१), राजपा (बारा १–२) र स्वतन्त्र उम्मेदवार (रौतहट ४–२) बाट खोसेको हो । तर, अघिल्लो पटक जितेकामध्ये प्रदेशसभाका १४ क्षेत्र भने जसपाले गुमाएको छ ।

माओवादीले पनि मधेसमा यस पटक ठूलो क्षति बेहोरेको छ । प्रतिनिधिसभामा अघिल्लो पटक जितेका ५ वटै क्षेत्र (सिरहा–२, धनुषा–१, महोत्तरी–१, सर्लाही–३ र रौतहट–३) यस पटक माओवादीले गुमाउन पुग्यो । प्रतिनिधिसभामा माओवादीको चुनाव चिह्न लिएर निर्वाचन लडेका नेपाल समाजवादी पार्टीका महेन्द्र यादवले मात्र (सर्लाही–२) मा जिते ।

गत निर्वाचनमा प्रदेशसभामा जितेका ६ क्षेत्रमध्ये माओवादीले एक मात्र (महोत्तरीका १–२) जोगायो । कांग्रेस र लोसपासँगको गठबन्धनबाट प्रदेशसभामा माओवादीले तीन नयाँ क्षेत्र (सर्लाही ४–२, रौतहट ४–१ र पर्सा १–१) प्राप्त गर्‍यो । माओवादीले अघिल्लो पटक जितेकामध्ये तीन क्षेत्र एमालेलाई (सिरहा ३–१, धनुषा १–२ र बारा ३–१), कांग्रेसलाई एक (रौतहट ३–२) र जनमत पार्टीलाई एक क्षेत्र (सिरहा ३–१) सुम्पियो ।

एमाले फुटेर बनेको नयाँ दल एकीकृत समाजवादीले मधेसमा प्रतिनिधिसभातर्फ दुई (रौतहट–१ र बारा–४) सिट प्राप्त गरेको छ भने प्रदेशसभामा चार सिट (सप्तरी ४–१, सिरहा ३–२, सर्लाही १–२ र रौतहट २–२) जितेको छ । यीमध्ये रौतहटको क्षेत्र तत्कालीन संघीय समाजवादी फोरम र बाँकी तीन क्षेत्र एमालेले यसअघि जितेका क्षेत्र हुन् ।

यो निर्वाचनबाट मधेसमा सबैभन्दा बढी लाभ एमालेलाई मिलेको देखिन्छ । वाम गठबन्धन र पार्टी एकीकृत रहेको अवस्थामा भएको निर्वाचनमा २०७४ मा एमालेले प्रतिनिधिसभामा केवल दुई क्षेत्र (सिरहा–३ र धनुषा–४) जितेकोमा अहिले थप सात क्षेत्रमा आफूलाई पुर्‍याएको छ ।

नयाँ जितेका सात क्षेत्रमध्ये एमालेले माओवादी (सर्लाही–३ र महोत्तरी–१), कांग्रेस (सिरहा–१ र बारा–१) र तत्कालीन संघीय समाजवादी फोरम (बारा–३ र पर्सा–३) बाट दुई–दुई तथा तत्कालीन राजपाबाट एक (धनुषा–३) फुत्काएको हो । मधेसका ३२ मध्ये एमालेले ९ वटा जित्दा करिब २८ प्रतिशत क्षेत्रको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरेको छ । एमालेको यस्तो सफलता प्रदेशसभामा पनि देखिन्छ । प्रदेशसभामा एमालेले अघिल्लो निर्वाचनमा १४ वटा जितेकोमा अहिले एक्लै १५ सिट जितेको छ । पुराना सात सिट जोगाएको एमालेले ८ नयाँ क्षेत्रमा एमालेले पाइला टेकेको हो ।

मधेसमा यो चुनावको लाभ कांग्रेसलाई पनि मिलेको छ । प्रतिनिधिसभामा अघिल्लो चुनावमा ६ सिट जितेको कांग्रेसले यस पटक एक सिट बढायो । यसअघिका ६ मध्ये दुई सिट मात्र (सप्तरी–४ र रौतहट–४) जोगाएको कांग्रेसले प्रतिनिधिसभाका ५ नयाँ क्षेत्र (सप्तरी–३, धनुषा–२, महोत्तरी–४, पर्सा–२ र पर्सा–४) मा आफूलाई पुर्‍याएको हो । अघिल्लो पटक ८ प्रदेशसभा मात्र जितेको कांग्रेस अहिले प्रदेशसभामा पनि १३ स्थानमा पुगेको छ । पुराना ८ मध्ये ५ सिट जोगाएको कांग्रेसले ८ नयाँ क्षेत्रमा आफूलाई फैलाएको हो ।

मधेस प्रदेशमा सक्रिय ६ दलको उपस्थितिलाई क्षेत्रगत रूपमा केलाउँदा रोचको तस्बिर देखिन्छ । राउतले नयाँ स्थापना गरेको जनमत पार्टीले मधेसका पूर्वी जिल्लाहरू खासगरी सप्तरी र सिरहामा प्रभावशाली उपस्थिति जनाएको छ । जनकपुर र महोत्तरीमा समेत राम्रै मत लिएको भए पनि त्यहाँबाट प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभामा उसका उम्मेदवारहरू निर्वाचित हुन सकेका छैनन् । त्यसभन्दा पश्चिम आउँदा उक्त पार्टीले प्राप्त गरेको भोट क्रमशः घट्दो देखिन्छ ।

जनकपुरमा केन्द्रीय कार्यालय स्थापना गरेर आफ्नो सक्रियताअघि बढाएका राउतका गतिविधि मधेसका पश्चिम जिल्लाका तुलनामा पूर्वमा केन्द्रित थिए । सप्तरी र सिरहा जिल्ला पहिलेदेखि नै आन्दोलन र विद्रोहको केन्द्रका रूपमा रहेका छन् । सिरहाको लहान मधेस आन्दोलनको उद्गमका रूपमा रहेको छ । यी जिल्ला मधेसमा दलित आन्दोलनको पनि केन्द्रबिन्दु हुन् । त्यसकारण राउत नेतृत्वको प्रभाव पनि यी दुई जिल्लामा बढी परेको हुन सक्छ ।

लोसपाको प्रभाव महोत्तरीमा धेरै देखिन्छ । प्रतिनिधिसभामा लोसपाले जितेका तीनमध्ये दुई सिट र प्रदेशसभामा जितेका ७ मध्ये तीन सिट महोत्तरीबाटै हो । मधेसका उच्च जातको सहानुभूति र प्रतिनिधित्व रहेको लोसपालाई ती जातिको प्रभुत्व भएको क्षेत्रबाट बढी मत आएको बताइन्छ । मधेसका यादव, मुस्लिम तथा दलित समुदायको भोट पाउँदै आएको जसपालाई अहिले जनमत पार्टीले प्रमुख चुनौती दिइरहेको देखिन्छ । जनकपुर निवासी लेखक रोशन जनकपुरी मधेसको निर्वाचनमा ‘जात फ्याक्टर’ सधैं प्रभावशाली रहँदै आएको बताउँछन् । ‘जात फ्याक्टर सामाजिक अन्तरविरोधका रूपमा निर्वाचनमा प्रकट हुन्छ,’ उनले भने, ‘तर, अहिलेको निर्वाचन त्यसमा मात्र सीमित छन् । मधेसी जनताले आफ्नो फ्रस्टेसन दुई तरिकाले व्यक्त गरेका छन् । एक थरी मतदाता नयाँ जनमत पार्टीप्रति आकर्षित भएको देखियो भने अर्कोतर्फ केही मतदाता परम्परागत दलतिर पनि फर्किए ।’

मधेसमा कांग्रेस र एमालेको परम्परागत प्रभाव मधेस आन्दोलनका कारणले कमजोर भएको थियो । अहिले न मधेस आन्दोलनको रापताप बचेको छ, न उक्त आन्दोलनबाट उदाएका पार्टीहरूले नै मधेसका समस्याको उचित प्रतिनिधित्व गर्न सकेका छन् । ‘त्यसैले आन्दोलनबाट अन्यत्र लागेका मतदाता पुरानैमा फर्कन थालेका छन्,’ जनकपुरीले भने ।

वीरगन्जका पत्रकार चन्द्रकिशोर मधेसमा मतदाताले कांग्रेस–एमालेजस्ता पुराना दललाई मैदानमा फर्कने मौका दिएको र मधेसमा स्थापित दलहरूको यथास्थितिमा अर्धविराम लगाइदिएको बताउँछन् । ‘मधेसी दलका लागि यथास्थितिको राजनीति अब चन्दैन भन्ने स्पष्ट सन्देश निर्वाचनले दिएको छ,’ उनले भने, ‘कांग्रेस–एमालेजस्ता पुराना दलले आफूलाई सुधार गर्ने र मधेससँग जोडिने मौका पाएका छन् ।’

साथै मधेसले यसअघि परीक्षित भइनसकेका सीके राउतलाई एक मौका दिएको पनि चन्द्रकिशोरको विश्लेषण छ । ‘रवि लामिछाने वा बालेन शाहभन्दा फरक रूपमा राउतले आफूलाई संघीयताको पक्षमा देखाएका छन्, त्यो सकारात्मक छ । तर, उनको परीक्षण बाँकी छ,’ भन्छन्, ‘उनका बारेमा जानकारीभन्दा ज्यादा मिथ छ । त्यसैले उनले अहिले पाएको अवसरलाई कसरी उपयोग गर्छन् भन्ने प्रमुख कुरा हो ।’

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७९ ०९:१२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एक तिहाइ नयाँ अनुहार : २७ देखि ७३ वर्षसम्मका 

नयाँ सांसदलाई पूर्वसभामुख नेम्वाङको सुझाव– ‘संविधान, कानुन र संसदीय अभ्यासबारे जानकारहुनुपर्छ, आफ्नाकुरा समयभित्र प्रभावकारी रुपमा राख्ने तयारी गर्नुस्, पानामा लेखेर भन्दा पनि नहेरी बोल्ने अभ्यास गर्नुस्’
जयसिंह महरा

काठमाडौँ — प्रतिनिधिसभा सदस्यको प्रत्यक्ष निर्वाचनबाट चुनिएका मध्ये करिब एक तिहाइ नेता पहिलो पटक संसद् छिर्दै छन् । मंगलबार रातिसम्म निर्वाचित १ सय ६१ मध्ये ५७ जना नयाँ हुन् । यो प्रत्यक्षतर्फ १ सय ६५ सिटको ३४.५४ प्रतिशत हो । समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट पनि थप नयाँ अनुहार संसद् पुग्नेछन् । 

एमाले र कांग्रेसबाट प्रत्यक्षमा निर्वाचितमध्ये १६–१६ जना नयाँ छन् । निर्वाचित सबैका लागि प्रतिनिधिसभा नयाँ संसदीय थलो हो । यसअघि वाग्मती प्रदेशसभा सदस्य रहेका विराजभक्त श्रेष्ठबाहेक स्वतन्त्र पार्टीका सबैमा संसदीय राजनीतिको अनुभव छैन । माओवादी केन्द्र र राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीबाट चार–चार जना सांसद नयाँ छन् । जसपा र नागरिक उन्मुक्ति पार्टीबाट तीन–तीन, स्वतन्त्र दुई, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी र जनमत पार्टीबाट एक–एक सांसद नयाँ छन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी, जनमत पार्टी र नागरिक उन्मुक्ति पार्टी यसै पटक उदाएका हुन् ।

कांग्रेसका महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्माले नै यसैपालि संसदीय यात्रा सुरु गर्दै छन् । यसअघिका दुइटा निर्वाचन हारेका शर्मा झापा १ मा एमालेका अग्नि खरेललाई पराजित गरेर प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका हुन् । पटक–पटक उपप्रधानमन्त्री/मन्त्री भइसकेका एमालेका वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेललाई काठमाडौं–५ बाट पराजित गरेर कांग्रेसका युवा नेता प्रदीप पौडेलले पनि संसद्मा आफ्नो सिट सुरक्षित गरेका छन् । गोरखा–१ बाट निर्वाचित कांग्रेसका राजेन्द्र बजगाईं पनि पहिलो पटक संसद् छिर्दै छन् । उनले एमालेका रामशरण बस्नेतलाई पराजित गरेका हुन् । सिन्धुली–१ बाट निर्वाचित कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य श्यामकुमार घिमिरेसँग पनि संसद् राजनीतिको अनुभव छैन । उनी एमालेका प्रदीपकुमार कटुवाललाई पराजित गरेर प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका हुन् ।

भक्तपुर, मुगु, म्याग्दी, अछाम र रामेछापका कांग्रेस सभापतिहरूको पनि संसदीय यात्रा यसैपालि सुरु हुँदै छ । दोस्रो पटक भक्तपुर सभापति रहेका दुर्लभ थापा पहिलो प्रयासमै चुनाव जितेर संसद्को यात्रा तय गरेका छन् । उनले भक्तपुर–२ मा एमालेका निवर्तमान सांसद महेश बस्नेतलाई पराजित गरेका हुन् । मुगु कांग्रेसका सभापति ऐनबहादुर शाही एमालेका राजबहादुर कार्कीलाई, रामेछाप कांग्रेस सभापति पूर्णबहादुर तामाङ एमालेका कैलाश ढुंगेललाई र अछाम कांग्रेस सभापति पुष्पबहादुर शाह एमालेका निवर्तमान सांसद यज्ञबहादुर बोगटीलाई पन्छाएर पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । म्याग्दी कांग्रेस सभापति खमबहादुर गर्बुजा पनि एमालेका हरिकृष्ण श्रेष्ठलाई रोकेर संसद्मा पुगेका छन् ।

कांग्रेसबाट निर्वाचित सांसदमध्ये सबैभन्दा कान्छा योगेश गौचन थकाली हुन् । २९ वर्षीय थकालीले एमालेका निवर्तमान सांसद प्रेम तुलाचनलाई पराजित गरेर संसदीय यात्रा तय गरेका हुन् । २०७४ मा काठमाडौंको गोकर्णेश्वर नगरपालिकाको मेयर रहेका सन्तोष चालिसे काठमाडौं–३ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा निर्वाचित भएका छन् । उनले एमालेका निवर्तमान सांसद कृष्णकुमार राईलाई पराजित गरेर संसदीय यात्रा सुरु गरेका हुन् । कर्णाली प्रदेशसभा सदस्यको अनुभव लिएका कांग्रेसका दिक्पालकुमार शाहीले दैलेख–२ बाट संघीय संसद्को ढोका खुलाएका छन् । उनले एमालेका लक्ष्मीप्रसाद पोखरेललाई हराएका हुन् ।

सप्तरी–३ बाट निर्वाचित कांग्रेसका दिनेशकुमार यादवको पनि पहिलो संसदीय यात्रा हो । उनी एमालेका ताराकान्त चौधरीलाई रोकेर अघि बढेका हुन् । नवलपरासी पूर्व–२ बाट विष्णुकुमार कार्कीले एमालेका निवर्तमान सांसद तिलकबहादुर महत क्षत्रीलाई पराजित गरेर संसद्को यात्रा तय गरेका छन् । कैलाली–५ बाट निर्वाचित कांग्रेसका डिल्लीराज पन्त पनि संसद्मा नयाँ अनुहार हुन् । उनले एमालेका निवर्तमान सांसद तथा पूर्वमन्त्री नारदमुनि रानालाई पराजित गरेका छन् । मेडिकल कलेज सञ्चालक सुनीलकुमार शर्मा पनि संसद्मा नयाँ हुन् । कांग्रेसका उनले पूर्वमन्त्री एमालेका भानुभक्त ढकाललाई हराएर संसद् यात्रा सुनिश्चित गरेका हुन् ।

एमालेका इलाम अध्यक्ष महेश बस्नेत पाँचदलीय गठबन्धनका उम्मेदवार पूर्वप्रधानमन्त्री झलनाथ खनाललाई हराउँदै पहिलो पटक प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका छन् । बस्नेतले एकीकृत समाजवादीका खनालको संसदीय यात्रालाई इलाम–२ बाट विराम लगाइदिएका हुन् । गठबन्धनबाट साझा उम्मेदवार बनेका एकीकृत समाजवादीका प्रवक्ता जगन्नाथ खतिवडालाई उदयपुर–२ मा पराजित गरेका अम्बरबहादुर रायमाझी पनि संसदीय राजनीतिमा नयाँ हुन् । सोलुखुम्बुमा एमालेका मानबहादुर राईले कांग्रेसका बलबहादुर केसीलाई पराजित गरी संसद्को यात्रा सुरु गरेका छन् । एमालेले सोलुखुम्बुमा २०४८ सालयता पहिलोपटक संसदीय निर्वाचन जितेको हो ।

सिरहा–१ बाट कांग्रेसका पद्मनारायण चौधरीलाई पराजित गरेर एमालेका रामशंकर यादव पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । महोत्तरी–१ बाट २०६४ यता सांसद जितेर पटक–पटक सत्तामा पुगेका माओवादी केन्द्रका गिरिराजमणि पोखरेललाई पराजित गर्दै एमालेका लक्ष्मी कोइरीले पनि संसद्को यात्रा सुरु गरेका छन् । एमालेका अच्युत मैनाली बारा–१ बाट बहालवाला खानेपानीमन्त्री कांग्रेसका उमाकान्त चौधरीलाई पराजित गर्दै पहिलो पटक प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका छन् । मकवानपुर–२ बाट एकीकृत समाजवादीका विरोध खतिवडालाई पराजित गरेका एमालेका युवा नेता महेश बर्तौला पनि प्रतिनिधिसभामा नयाँ हुन् । एमालेका प्रेमबहादुर महर्जनले ललितपुर–२ बाट प्रतिनिधिसभाको यात्रा सुनिश्चित गरेका छन् । उक्त निर्वाचन क्षेत्रमा गठबन्धनबाट उम्मेदवार रहेका एकीकृत समाजवादीका निवर्तमान सांसद कृष्णलाल महर्जनले चौथो मत ल्याएका थिए ।

कास्की–१ बाट कांग्रेसका जिल्ला सभापति किशोरदत्त बराललाई पराजित गरेर एमालेका मनबहादुर गुरुङ पनि पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । कास्की–३ निर्वाचित एमालेका दामोदर पौडेल बैरागीले पनि संसदीय यात्रा सुरु गरेका छन् । उनले माओवादी केन्द्रका रामजीप्रसाद बराललाई रोकेका हुन् । यस्तै, पाल्पा–१ मा कांग्रेसका ज्ञानबहादुर गाहालाई हराएर नारायण आचार्य र पाल्पा–२ मा एकीकृत समाजवादीका सोमप्रसाद पाण्डेलाई पराजित गरेर ठाकुर गैरे पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । उनीहरू दुवै एमालेका हुन् । लगातार तीन पटक सांसद जितेका कांग्रेसका भरत शाहलाई रूपन्देही–५ मा पराजित गरेका एमालेका वासुदेव घिमिरेको पनि यो पहिलो संसदीय यात्रा हो ।

प्यूठानमा राष्ट्रिय जनमोर्चाकी उपाध्यक्ष दुर्गा पौडेललाई पराजित गरेका एमालेका सूर्य थापा पनि संसद्मा नयाँ अनुहार हुन् । एमालेका सूर्य ढकालले बाँके–१ मा बहालवाला युवा तथा खेलकुदमन्त्री महेश्वरजंग गहतराजलाई हराएर पहिलो पटक संसदीय यात्रा तय गरेका छन् । कञ्चनपुर–१ मा एमालेका तारा लामा तामाङले माओवादी केन्द्रकी बिना मगरलाई रोक्दै संसद् यात्रा सुनिश्चित गरेका छन् ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवारहरूले स्थापित दलका पुराना नेताहरूलाई पराजित गरेका छन् । सभापति रवि लामिछानेले चितवन–२ बाट राज्यमन्त्री उमेश श्रेष्ठ र एमालेका निवर्तमान सांसद कृष्णभक्त पोखरेललाई हराएका हुन् । काठमाडौं–२ मा पूर्वसभामुख ओनसरी घर्तीलाई पराजित गरेर स्वतन्त्र पार्टीकी २७ वर्षीया सोविता गौतम कानुन निर्माण गर्ने जनप्रतिनिधिको सर्वोच्च थलो पुगेकी छन् । स्वतन्त्र पार्टीकै तोसिमा कार्कीले ललितपुर–३ बाट बहालवाला ऊर्जामन्त्री पम्फा भुसाललाई रोक्दै संसद्को यात्रा तय गरेकी छन् ।

स्वतन्त्र पार्टीका हरि ढकाल चितवन–१ मा एमालेका उपाध्यक्ष तथा पूर्वअर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डे र कांग्रेसका उम्मेदवार राष्ट्रिय योजना आयोगका निवर्तमान उपाध्यक्ष विश्व पौडेललाई पराजित गरेर संसद् पुगेका छन् । सोही पार्टीका शिशिर खनाल काठमाडौं–६ मा कांग्रेसका भीमसेनदास प्रधानलाई पराजित गरेर सांसद बनेका छन् । वाग्मती प्रदेशसभाका पूर्वसदस्य विराजभक्त श्रेष्ठले काठमाडौं–८ मा बहालवाला पर्यटनमन्त्री एवं एकीकृत समाजवादीका नेता जीवनराम श्रेष्ठलाई पराजित गरेर प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका छन् । पहिलो पटक चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिएर स्वतन्त्र पार्टीका गणेश पराजुली काठमाडौं–७ बाट निर्वाचित भएका छन् ।

माओवादीबाट माधव सापकोटाले सिन्धुपाल्चोक–१ मा एमालेका सरेश नेपाललाई हराउँदै पहिलो पटकको उम्मेदवारीमै संघीय संसद्को यात्रा तय गरेका छन् । सिन्धुलीमा एमालेका मनोजजंग थापालाई पराजित गरेका माओवादीका लेखनाथ दाहालको पनि संसदीय यात्रा सुरु भएको छ । लुम्बिनी प्रदेशसभाको सभामुख भइसकेका पूर्णबहादुर घर्ती पनि पहिलो पटक प्रतिनिधिसभा सदस्य बनेका छन् । उनले एमालेका कैलाशकुमार मल्ललाई पराजित गरेका हुन् । डोल्पामा एमालेका दल रावललाई उछिनेका माओवादीका छिरिङ डम्डुल लामा पनि प्रतिनिधिसभामा नयाँ हुन् ।

एमालेको चुनाव चिह्न सूर्य लिएका राप्रपा नेपालका अध्यक्ष कमल थापा र कांग्रेस सहमहामन्त्री महालक्ष्मी उपाध्यायलाई मकवानपुर–१ मा पराजित गरेर राप्रपाका दीपकबहादुर सिंह पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । राप्रपा महामन्त्री धवलशमशेर जबराले पनि बाँके–२ मा पूर्वमन्त्री जसपाका मोहम्मद इस्तियाक राईलाई पराजित गरेर संसद्को यात्रा सुरु गरेका छन् । पूर्वमन्त्री तथा निवर्तमान सांसद कांग्रेसका देवेन्द्रराज कँडेललाई नवलपरासी पश्चिम–२ मा हराएका राप्रपाका ध्रुवबहादुर प्रधानको पहिलो संसद अनुभव हुँदै छ । जुम्लाबाट माओवादीकी गोमा कुँवरलाई पराजित गरेका राप्रपाका ज्ञानेन्द्र शाही पनि पहिलो पटक सांसद् बनेका छन् ।

धनुषा–१ मा माओवादीका मातृका यादवलाई पराजित गरेर जसपाका दीपक कार्कीले संसदीय यात्रा थालेका छन् । सप्तरी–१ बाट जसपाकै नवलकिशोर साह सुडी पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । २०७४ सालमा कैलालीबाट निर्वाचित भएर संसदीय राजनीति गर्नै नपाएका रेशम चौधरीको अग्रसरतामा खोलिएको नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका सबै सांसद नयाँ हुन् । उक्त पार्टीबाट रञ्जिता श्रेष्ठ कैलाली–१, अरुणकुमार चौधरी कैलाली–२ र गंगाराम चौधरी कैलाली–३ मा निर्वाचित भएका हुन् । रेशमका बुबा लालवीर चौधरी बर्दिया–२ बाट स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएर पहिलो पटक सांसद बनेका छन् ।

पहिलो पटक संसदीय चुनावमा भाग लिएर राष्ट्रिय पार्टी बन्न लागेको जनमत पार्टीका अध्यक्ष सीके राउत पनि पहिलो पटक नै सांसद बनेका छन् । जसपाका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवलाई सप्तरी–२ मा पराजित गरेर उनले संसदीय यात्रा तय गरेका छन् । लोसपाका रामप्रकाश चौधरी सर्लाही–१ बाट पहिलो पटक सांसद बनेका छन् । रौतहट–२ मा कांग्रेसका मोहम्मद फिरदोस आलमलाई पराजित गरेका स्वतन्त्र उम्मेदवार किरणकुमार साहसँग पनि संघीय संसद्को अनुभव छैन ।

पूर्वसभामुख तथा इलाम–१ बाट निर्वाचित सांसद सुवास नेम्वाङ सांसदको प्रस्तुतिले सिंगो संसद्को प्रभावकारिता निर्धारण गर्ने भएकाले त्यहीअनुसार तयारी गर्न नयाँ अनुहारलाई सुझाव दिन्छन् । ‘संसद् संविधान, कानुन, नियम र स्थापित अभ्यासबमोजिम चल्छ । त्यसैले संविधान, कानुन र संसदीय अभ्यासका बारेमा सांसदहरू जानकार हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘आफ्ना कुरा समयभित्र प्रभावकारी रूपमा राख्ने तयारी गर्नुपर्छ । समयको अप्ठ्यारोका कारण सांसदहरूले लेखेर ल्याएर पढेको देख्छु । मेरा नयाँ साथीहरूलाई सुझाव छ, उहाँहरूले समयभित्र लेखेको पानामा नहेरी बोल्ने अभ्यास गर्नुस्, त्यो प्रभावकारी हुन्छ ।’

कांग्रेस महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्मा पार्टीको जिम्मेवारीमा रहँदा जस्तै सांसदका रूपमा पनि आफूहरू व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत हुने बताए । ‘हामी संसदीय दल गठनपछि काम विभाजन गरेर जान्छौं । कतिपय कानुन बन्ने क्रममा छन् । संघीयतालाई पूर्णता दिनका लागि कानुन निर्माण र सुधार गर्न बाँकी छ,’ उनले भने, ‘म आफैं घोषणापत्र तयारी समितिको संयोजक हो । त्यसमा टिमले सैद्धान्तिक रूपमा लेखेका विषयवस्तुलाई व्यावहारिक रूपमा कार्यान्वयन कसरी गर्नुपर्छ भन्ने निश्चित अवधारणा बनाउने छौं ।’

एमालेबाट पहिलो पटक सांसद बनेका ठाकुर गैरेले संसदीय प्रक्रियाअनुसार नै चल्ने तर त्यस क्रममा जनतासँग सम्बन्धित विषयमा आफूले घनीभूत छलफल गर्ने बताए । ‘जनताका सरोकारका विषयहरू संसद्मा घनीभूत ढंगले छलफल हुनुपर्छ र त्यसका निष्कर्षहरूलाई सरकारले कार्यान्वयन गर्ने ग्यारेन्टी हुनुपर्छ,’ उनले भने । उनले विकास खर्चको पूर्ण कार्यान्वयन र गुणस्तरीय कामका लागि पनि आफ्नो भूमिका रहने बताए ।

माओवादीका नवनिर्वाचित माधव सापकोटाले संविधानले सांसदलाई कानुन निर्माणको अधिकार दिएको तर मतदाताको अपेक्षा भने विकास र रोजगारीलगायतका समस्या रहेको हुनाले तिनलाई मिलाएर जाने बताए । ‘निर्वाचन क्षेत्रमा ओझेलमा परेका मुद्दालाई व्यवस्थित तरिकाले सदनमा आवाज उठाएर सम्बोधन गर्न पहल गर्छु । रोजगारीलगायतका विषयलाई तीन वटै तहका सरकार र सांसदहरूको समन्वयनमा सम्बोधन र सम्पादन गर्छु,’ उनले भने । राप्रपाका महामन्त्रीसमेत रहेका नवनिर्वाचित सांसद धवलशमशेर जबराले भने आफ्नो पार्टीका मुद्दासँगै विकास निर्माण, सुशासन, भ्रष्टाचार नियन्त्रणलगायतमा लाग्ने बताए ।

कुन-कुन पार्टीबाट को-को नयाँ अनुहार ?

कांग्रेस

विश्वप्रकाश शर्मा, प्रदीप पौडेल, राजेन्द्र बजगाईं, श्यामकुमार घिमिरे, दुर्लभ थापा, ऐनबहादुर शाही, पूर्णबहादुर तामाङ, पुष्पबहादुर शाह, खमबहादुर गर्बुजा, योगेश गौचन थकाली, सन्तोष चालिसे, दिक्पालकुमार शाही, दिनेशकुमार यादव, विष्णुकुमार कार्की, डिल्लीराज पन्त र सुनीलकुमार शर्मा

एमाले

महेश बस्नेत, अम्बरबहादुर रायमाझी, मानबहादुर राई, रामशंकर यादव, लक्ष्मी कोइरी, अच्युत मैनाली, महेश बर्तौला, प्रेमबहादुर महर्जन, मनबहादुर गुरुङ, दामोदर पौडेल बैरागी, नारायण आचार्य, ठाकुर गैरे, वासुदेव घिमिरे, सूर्य थापा, सूर्य ढकाल र तारा लामा तामाङ

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी

रवि लामिछाने, सोविता गौतम, तोसिमा कार्की, हरि ढकाल, शिशिर खनाल, विराजभक्त श्रेष्ठ र गणेश पराजुली

माओवादी

माधव सापकोटा, लेखनाथ दाहाल, पूर्णबहादुर घर्ती र छिरिङ डम्डुल लामा

राप्रपा

दीपकबहादुर सिंह, धवलशमशेर जबरा, ध्रुवबहादुर प्रधान र ज्ञानेन्द्र शाही

जसपा

दीपक कार्की र नवलकिशोर साह सुडी

नागरिक उन्मुक्ति पार्टी

रञ्जिता श्रेष्ठ, अरुणकुमार चौधरी र गंगाराम चौधरी

जनमत पार्टी

सीके राउत

लोसपा

रामप्रकाश चौधरी

स्वतन्त्र

लालवीर चौधरी, किरणकुमार साह

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७९ ०९:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×