सडक संघर्षमा मिटरब्याजपीडितहरू- समाचार - कान्तिपुर समाचार

सडक संघर्षमा मिटरब्याजपीडितहरू

दर्जनौं पीडितहरु केही महिनायता निरन्तर सडक आन्दोलनमा छन् तर उनीहरुको पीडा न सरकारले सुनेको छ, न स्थानीय दलका अगुवाले
भरत जर्घामगर, ओमप्रकाश ठाकुर

सिरहा, सर्लाही — टेम्पो चलाएर गुजारा धान्न धौधौ भएपछि सिरहा धनगढीमाई नगरपालिका–८ कसहाका रामबाबु महतो ६ वर्षअघि त्यही टेम्पो बेचेर वैदेशिक रोजगारीका लागि साउदी अरब पुगेका थिए । रामबाबुले पठाएको रकमबाटै उनकी पत्नी रीताले १० धुर खडेरी किनेर घर बनाउन थालिन् । रकम अपुग भएपछि उनी गोलबजार नगरपालिका–४ की सम्रिका सिंहकहाँ पुगिन् । सम्रिकाबाट २०७५ भदौ १५ गते लिएको एक लाख रुपैयाँ ऋण यति बेला उनलाई गलपासो भएको छ । किनकि सम्रिकाले त्यति बेलै एक लाखलाई पाँच लाख साँवा लेखेर तमसुक बनाएको उनले पत्तै पाइनन् ।

ऋण लिएको केही समयपछि रामबाबुले पैसा पठाएपछि रीताले ८० हजार रुपैयाँ बुझाइन् । त्यसको महिना दिनपछि फेरि उनले ऋण चुक्ता गर्न २५ हजार लिएर सम्रिकाको घर पुगिन् । तर आफू बाहिर जानुपर्ने भन्दै सम्रिकाले अर्को दिन आउन भनिन् । एक सातापछि उनी फेरि पैसा लिएर पुगिन् । तर, सम्रिकाले तमसुक दिइनन् । बरु उल्टै १५ लाख नदिए फसाइदिने धम्की दिन थालिन् ।

धम्की दिएको केही दिनमै सम्रिकाले जिल्ला अदालतमा लेनदेन ठगी मुद्दा दर्ता गरिन् । अदालतले रीताविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गर्‍यो । ‘कति दिन भाग्नु, पक्राउ परें,’ उनले भनिन्, ‘साढे चार लाख रुपैयाँ बुझाएपछि माघ २५ गते १९–२० दिनपछि कारागारमुक्त भएँ ।’ थुनाबाट मुक्त भएपछि पनि रीताका दुःख सकिएनन् । ‘सडकमा हिँड्दा अपरिचित व्यक्तिले दुर्व्यवहार गर्ने, ज्यान मार्ने धम्कीसमेत दिइरहेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘न्यायका लागि उनी अरूजस्तै मिटरब्याजी पीडितसँग आन्दोलनमा उत्रिएको छु ।’

रीताजस्तै दर्जनौं पीडितहरू केही महिनायता निरन्तर सडक आन्दोलनमा छन् । तर उनीहरूको पीडा न स्थानीय सरकारले सुनेको छ न त स्थानीय दलका अगुवाले नै । रीताजस्तै गोलबजार नगरपालिका–५ की सञ्जलाकुमारी सिंहले २०७८ वैशाख ७ गते सम्रिका सिंहसँगै घरायसी गर्जो टार्न र व्यवसाय गर्न ५० हजार लिएकी थिइन् । तर निरक्षर उनले १ लाख ५० हजारको तमसुकमा छाप लगाइन् । दोस्रोपटक ५ महिनापछि सञ्जलाले उनैसँग थप ८० हजार रुपैयाँ लिइन् । अघिल्लो पटकको रकम समेत जोडेर ८ लाखको कागज तयार भयो । ‘पटकपटक गरेर ६० हजार दिइसकें । अझै ४ लाखको माग भइरहेको छ,’ उनले भनिन् ।

मिटरब्याजको जालोमा पर्नेमा सिरहाका कैयौं निरक्षर महिलाहरू छन् । जसले चर्को ब्याजमा रकम त लिएका छन् नै, रकम दिनेले तयार पारेको लिखत नै नपढी ल्याप्चे हान्दा थप हैरानी बेहोर्नुपरेको छ । लहान नगरपालिका–१८ की प्रतीक्षाकुमारी सिंहले शारदा साहसँग १० वर्षअघि दसैं टार्न १० हजार रुपैयाँ ऋण लिइन् । पटकपटक गरेर १ लाख ३६ हजार रुपैयाँ बुझाइसके पनि ऋण चुक्ता नभएको उनी बताउँछिन् ।

नागरिक समाज सिरहाका राजकुमार राउत कुर्मीले मिटरब्याजका साहुले शक्तिको आडमा विपन्न नागरिकलाई फसाइरहेको बताए । ‘त्यस्ता व्यक्तिलाई कानुनी कारबाहीको दायरामा ल्याएर पीडितलाई न्याय दिन राज्य सक्रिय हुनुपर्छ,’ उनले भने ।

रौनियारमाथि अनुसन्धान हुँदै

मिटरब्याजमा ऋण लगानी गरी ठगी आरोपमा पक्राउ परेका सञ्जय साह रौनियारलाई थुनामा राखेर अनुसन्धान भइरहेको छ । दुई वर्षअघि सोही मुद्दामा धरौटीमा रिहा भएका रौनियार १२ साउनमा पक्राउ परेका थिए ।

अभद्र व्यवहार मुद्दामा महोत्तरीको बर्दिवासबाट पक्राउ परेका ५२ वर्षीय रौनियारलाई ठगी आरोपमा गत आइतबार सर्लाही ल्याइएको थियो । ब्रह्मपुरी गाउँपालिका–४ त्रिभुवननगर निवासी उनीविरुद्ध ठगी आरोपमा उजुरी परेको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ । हरिपुर्वा नगरपालिका–९ वसन्तपुरकी गीतादेवी यादवले ५२ लाख ५० हजार ऋण लिएकामा ४६ लाख चुक्ता गरिसक्दा पनि रकम नतिरेको भन्दै दबाब दिएपछि पीडित यादवले प्रहरीमा जाहेरी दिएकी हुन् । यादवले ठगी, विश्वासघात र आपराधिक लाभ लिएको उनको भनाइ छ । रौनियारमाथि अनुसन्धान भइरहेको प्रहरी प्रवक्ता विजय यादवले बताए ।

चर्को ब्याजमा ऋण प्रवाह गरेको, दिएको ऋणभन्दा बढीको कागज बनाएको, ऋण चुक्ता गर्दा पनि कागज नदिएको जस्ता आरोप रौनियारमाथि लाग्दै आएको छ । दुई वर्षअघि पनि स्थानीय निर्मला देवीले ठगी आरोपमा उजुरी दिएपछि उनी फरार भएका थिए । पछि अदालतमा गई २५ लाख धरौटीमा रिहा भएका थिए । त्यो मुद्दा अहिले उच्च अदालतमा छ ।

सर्लाही प्रहरीले यसअघि मिटरब्याजको आरोपमा रौनियारसहित श्याम परदेशी भनिने श्यामकृष्ण साह र रामबाबु रायविरुद्ध ठगीकै मुद्दा दायर गरेको थियो । राय र रौनियार धरौटीमा रिहा भए पनि साह पुर्पक्षका लागि थुनामै छन् ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७९ ०७:२४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पहिरोले दोलखाको खोलिखिम बजार तहसनहस, सबै विस्थापित

पहिरोसहित ढुंगा झर्न सक्ने भन्दै आवतजावत नगर्न प्रशासनको आग्रह, ६ वटा वडाका स्थानीय सम्पर्कविच्छेदमा
केदार सिवाकोटी

दोलखा — भूकम्पले भत्काएपछि नयाँ बनाएको घरमा बस्न नपाउँदै विगु गाउँपालिका–४ खोलिखिमका रोबहादुर श्रेष्ठ पहिरोले घर पुरिएपछि शिथिल बनेका छन् । श्रीमतीसँग दिनभरि सिंगटी खोलावारि आउँछन्, पहिरो हेरेर एकोहोरिन्छन् । साउन २३ मा माथिल्लो क्षेत्रबाट आएको पहिरोले उनको घर क्षतविक्षत भएको छ ।

७० घर रहेको बजार क्षेत्र पहिरोका कारण अहिले रित्तिएको छ । लादुक, बुलङ ओराङ जाने सडक विस्तारका क्रममा ठेकेदारको लापरबाहीले पहिरो गएको बताईन्छ । सडक विस्तार गर्दा नाला नबनाएका कारण पहिरो खसेको रोबहादुरले बताए । ‘सडक विस्तार गर्दा जथाभावी ग्याबिन लगाइयो, नाला कतै बनाइएन,’ उनले भने, ‘विकासका नाममा जथाभावी गर्दा बजारै उठीबास लाग्यो ।’ उनले अब कता जाने ? के गरेर खाने भन्नेमा किंकर्तव्यविमूढ भएको बताए ।

भूकम्पपछि राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणले गरेको अध्ययनमा भूगर्भविद्ले सिंगटीलाई जोखिम बस्तीका रूपमा राखेर बस्न अयोग्य भन्दै प्रतिवेदन दिएका थिए । तर सरकारले उक्त प्रतिवेदनको कार्यान्वयन नगर्दा भूकम्पपछि स्थानीयले विकल्प नपाएर पुनः सोही स्थानमा घर बनाएका हुन् । जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक केन्द्र सिंगटी नै हो । विगु गाउँपालिकाका ६ वटा वडाका बासिन्दा खोलिखिम बजार हुँदै आवतजावत गर्छन् ।

बुधबार अपराह्न परेको पानीले पहिरोको बढाएको छ । बिहीबार स्थानीय घरबाट धमाधम सामान निकालिरहेका थिए । उक्त पहिरोले बजार नै क्षतिग्रस्त बनाएपछि भएका सामान निकालेर सुरक्षित स्थानमा भाडाको कोठामा राखेको बताउँछन् । पहिरोले क्षतविक्षत बनेको घर देखाउँदै एक स्थानीयले भने, ‘व्यापार, व्यवसाय गरेर गुजारा चलाउँदै आएको थिएँ, पहिरोले घर पनि लग्यो, पसलका सामान भाडाको घरमा एउटा कोठामा राखेको छु ।’

खोलिखिम बजार आसपास क्षेत्रमा पनि पहिरो झर्न थालेपछि स्थानीय विस्थापित बनिरहेका छन् । दैनिक सुरक्षित स्थानतर्फ जानेक्रम बढेको गाउँपालिका अध्यक्ष सञ्जीव ओलीले बताए । ‘विगतबाट नै खोलिखिम बजार जोखिममा थियो,’ उनले भने, ‘सरकारले विकल्प नदिएपछि स्थानीयले जोखिम स्थलमै घर बनाउँदा ठूलो क्षति भयो ।’

पहिरोबाट विस्थापितलाई तत्काल सुरक्षित स्थानमा लान र खानपानको व्यवस्था मिलाउन पालिकाले तयारी थालेको ओलीले बताए । पहिरोको कारण ६ वटा वडाका स्थानीय सम्पर्क विच्छेदमा परेको उनले बताए । ‘बाढीपहिरोले विगुका सडक सञ्जालसमेत तहसनहस बनाएको छ,’ उनले भने, ‘स्थानीय बिरामी भइहाले औषधि उपचार गर्न अस्पताल पुग्ने अवस्था छैन ।’ ग्रामीण सडक पहिरोले क्षतविक्षत बनाएकाले माथिल्लो क्षेत्रमा खाद्यान्न अभाव हुन सक्ने भन्दै सडक खुलाउने प्रयास भइरहेको ओलीले बताए । ‘सडक पहिरोले लगेको छ, खोलामा भएका फड्के पनि बाढीले बगाएको छ,’ चिलंखाका प्रवीण खड्काले भने, ‘ज्यान जोखिममा पारेर बिरामी बोक्नुपर्ने बाध्यता छ ।’ आधा घण्टाको दूरी काट्न घण्टौं लाग्ने गरेको उनले बताए ।

खोलिखिम बजारको माथिल्लो भेग पूरै चिरिएको छ । त्यस क्षेत्रमा आवतजावत नगर्न प्रहरीले आग्रह गरेको छ । पहिरोमाथिको ढुंगा झर्न सक्ने भन्दै स्थानीयलाई बजार क्षेत्रमा हिँडडुलमा समेत सचेतना अपनाउन आग्रह गरिएको प्रहरी नायब उपरीक्षक गंगाप्रसाद पौडेलले बताए । ढुंगा खसेमा बस्तीसहित मोटरेबल पुलमा समेत क्षति हुन सक्ने स्थानीयको अनुमान छ ।

पहिरोले सिंगटी इलाका प्रहरी कार्यालयसमेत जोखिममा परेपछि राति प्रहरीलाई सुरक्षित स्थानमा जान भनेको उनले बताए । सिंगटीका धेरै क्षेत्रमा पहिरोले क्षति गरेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी भोजराज खतिवडाले बताए । स्थानीयलाई उद्धार गरेर सुरक्षित स्थानमा लैजानेक्रम चलिरहेको बताउँदै उनले भने, ‘अहिले उक्त क्षेत्र र आसपासमा नबस्न भनेका छौं ।’

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७९ ०७:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×